Wystąpienie: Maja Ewa Nowak

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Celem ustawy z druku nr 241 jest transpozycja do polskiego porządku prawnego Europejskiego Aktu o Dostępności. Dotyczy ona wymogów dostępności niektórych produktów i usług. Dyrektywa weszła w życie w dniu 27 czerwca 2019 r., a kraje członkowskie Unii Europejskiej, w tym Polska, były zobowiązane do transpozycji przepisów dyrektywy do swoich porządków prawnych do dnia 28 czerwca 2022 r. Oznacza to, że nasi poprzednicy przez niemal 4 lata nie zrobili w tym zakresie nic. Tym bardziej więc cieszy nas fakt, że obecny rząd podjął te działania już w pierwszych 100 dniach swoich rządów.

Dla Polski 2050 podmiotowość osób z niepełnosprawnościami jest bardzo ważna i wierzymy, że wdrożenie aktu o dostępności będzie pierwszym i nie ostatnim krokiem w kierunku dobrych zmian w tym zakresie.

Projekt ustawy o zapewnianiu spełnienia wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze ma zagwarantować, że podmioty te oraz władze publiczne będą zobowiązane do stosowania wspólnych zasad dostępności niektórych produktów i usług. Mają one zapewnić wyeliminowanie barier i zapobieganie powstawaniu barier swobodnego użytkowania niektórych produktów i usług, które mogą wynikać z rozbieżności przepisów krajowych w zakresie dostępności.

Mimo że projektowana ustawa odnosi się do dostępności produktów i usług dla wszystkich konsumentów, jej przepisy odwołują się przede wszystkim do osób ze szczególnymi potrzebami, w tym do seniorów i osób z niepełnosprawnościami. Mówimy tutaj m.in. o zwiększeniu dostępności na rynku takich produktów, jak np. systemy sprzętu komputerowego ogólnego przeznaczenia i ich systemy operacyjne, terminale płatnicze, bankomaty, wpłatomaty, automaty biletowe, urządzenia do odprawy, które często są niedostępne dla osób np. poruszających się na wózkach inwalidzkich i niskorosłych, w związku z tym, że ich ekrany znajdują się zbyt wysoko.

Projekt dotyczy też zwiększenia dostępności usług telekomunikacyjnych, audiowizualnych usług medialnych oraz innych usług towarzyszących usługom transportu pasażerskiego. Dotyczy to także sprzedaży biletów i dostarczania informacji za pomocą przeznaczonych do tego interaktywnych terminali samoobsługowych.

Wdrożenie tej ustawy ma na celu ograniczenie wykluczenia społecznego i umożliwienie niezależnego życia w społeczeństwie osób z niepełnosprawnościami, co wpisuje się doskonale w założenia programowe Polski 2050 Szymona Hołowni.

Konsumenci, tj. osoby z niepełnosprawnościami, seniorzy, osoby z ograniczeniami funkcjonalnymi skorzystają na szerszym dostępie do tych produktów i usług, co z kolei bezpośrednio przyczyni się do ułatwienia im korzystania z wielu obszarów życia, takich jak edukacja, praca, mobilność, ochrona zdrowia, kultura, a w wielu przypadkach w ogóle pozwoli na dostęp do nich, z poszanowaniem godności i równości, co stanowi jedną z podstawowych zasad demokratycznego państwa prawa. Z przepisów tej ustawy skorzystają także inne grupy konsumentów, m.in. osoby starsze i te, które czasowo doświadczają ograniczeń funkcjonalnych. Projekt wpłynie również pozytywnie na rodziny, w tym rodziny, w których funkcjonują osoby ze szczególnymi potrzebami.

Jako Polska 2050 wielokrotnie zwracaliśmy uwagę na pilną potrzebę likwidacji barier w dostępności produktów i usług oraz wzmocnienie głosu środowiska osób z niepełnosprawnościami. Dużo uwagi poświęciliśmy tej tematyce w naszym dokumencie "Pełnoprawni". Zdajemy sobie doskonale sprawę z tego, że wdrożenie ww. przepisów do naszego systemu prawnego w przedstawionej w druku nr 241 formie nie zapewni natychmiastowego i kompletnego wyrównania szans w dostępności produktów i usług, jednak będzie pierwszym i bardzo ważnym krokiem do tego, aby z każdym rokiem dostępność była coraz większa i przestała być pomijana podczas projektowania produktów i usług na terenie Polski.

Zdajemy sobie sprawę, że projekt w przyszłości będzie wymagać poszerzenia swojego zakresu i dalszych zmian. Jednocześnie wiemy, że już ten krok przyczyni się do tworzenia Polski bardziej otwartej i dostępnej. Dostępność to znacznie więcej niż wymogi techniczne i projektowanie. To też równość, godność i równe traktowanie.

Jako Polska 2050 będziemy popierać ten projekt i będziemy głosować za jego wprowadzeniem w życie. Jednocześnie dzisiaj na ręce pani marszałek chcielibyśmy złożyć (Dzwonek) poprawkę, która ma na celu włączenie do zakresu procedowanej ustawy pojęcia cyfrowych odzwierciedleń podręczników. Dziękuję. (Oklaski)