Wystąpienie: Henryk Szopiński

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Ustawa z 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wprowadza nowe przepisy, które z ochroną zabytków nie mają nic wspólnego - one wręcz wykluczają ochronę dziedzictwa narodowego. Potrzebna jest nowelizacja tej ustawy. Jestem przekonany, że dobrze przygotowana nowelizacja będzie przyjęta przez tę Izbę.

Nie czarujmy się. Czemu miały służyć zmienione przepisy tej ustawy? Nie ma już pana posła Porzucka, ale chciałem mu przypomnieć, że miały służyć bieżącej populistycznej potrzebie podlizania się konkretnej grupie wyborców przez poprzednią ekipę rządzącą. Wstyd, po prostu wstyd.

Według wyliczeń Stowarzyszenia Naukowego Archeologów Polskich w Polsce jest kilkadziesiąt tysięcy poszukiwaczy, detektorystów, eksploratorów. Trudno sobie wyobrazić, że na podstawie zgody właściciela i zgłoszenia poszukiwań przez użycie specjalnej aplikacji, aplikacji, której do tej pory nie uruchomiono, mogliby oni przystąpić do poszukiwań archeologicznych. Jeszcze trudniej jest oczekiwać, że osoba, która odkryłaby, znalazłaby przedmiot, co do którego istnieje przypuszczenie, że jest on zabytkiem archeologicznym lub innym zabytkiem ruchomym, osoba, która jest zobowiązana zabezpieczyć ten przedmiot, oznakować miejsce znalezienia oraz zawiadomić o tym właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków, właśnie tak by postąpiła. Nie ma przecież dokładnej instrukcji, żadnego opisu, w jaki sposób to zrobić, jak zabezpieczyć dane znalezisko. Dodatkowo osobie, która znalazłaby przedmiot, który okazałby się zabytkiem archeologicznym, przysługuje nagroda pieniężna lub dyplom. (Dzwonek) Zakładając nawet dobrą wolę znalazcy, jego fachową wiedzę na temat zgłaszania i zabezpieczania, po prostu trzeba by znaleźć na to pieniądze.

Podsumowując, ustawa przyjęta w lipcu ub.r. nie przyczyni się do ucywilizowania działalności polegającej na poszukiwaniu ukrytych pod ziemią zabytków. Budzi ona poważne wątpliwości w zakresie zgodności z art. 5 konstytucji, a także nie strzeże dziedzictwa narodowego, dlatego konieczne jest uchylenie ustawy w tym kształcie. Pragnę zaznaczyć, że nie jest to skierowane przeciwko środowisku eksploratorów i pasjonatów poszukiwania tzw. skarbów historii. Dziękuję bardzo.

(Poseł Włodzimierz Skalik: Pustosłowie.)

(Poseł Grzegorz Braun: Jak nie jest, jak jest?)