Wystąpienie: Adam Dziedzic

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Damian Soból, wolontariusz pochodzący z Przemyśla, zginął w ataku sił zbrojnych Izraela, który skierowano na konwój humanitarny dostarczający żywność. Był członkiem organizacji charytatywnej World Central Kitchen i stał się jedną z siedmiu ofiar tamtego zamachu, bo tak to trzeba nazwać, ale także jedną z dziesiątek tysięcy osób, które straciły życie w wyniku wojny izraelsko-palestyńskiej. To zatrważające wydarzenie miało miejsce w nocy z 1 na 2 kwietnia br. Razem z nim w wyniku ataku dokonanego przez Izrael w północnej Strefie Gazy poniosło śmierć jeszcze sześć osób niosących tak jak on pomoc potrzebującym. To wydarzenie w cywilizowanym świecie nigdy nie powinno mieć miejsca. To również zaprzeczenie wszelkim zasadom niesienia pomocy i wsparcia szczególnie dla tych, którzy znaleźli się na obszarze konfliktu nie z własnej woli, ale często w wyniku działań politycznych bądź niespodziewanej agresji. Takie zamierzone działania nigdy nie powinny mieć miejsca. Pracownicy, wolontariusze organizacji humanitarnych muszą być chronieni, ponieważ zapewniają potrzebną pomoc cywilom, osobom niemającym wpływu na wojnę, które nie biorą w tych konfliktach bezpośredniego czynnego udziału.

W wyniku wielu już podjętych działań dotyczących tej tragicznej sprawy... dochodzenie wykazało, że po tym, jak pojazdy z pomocą humanitarną opuściły magazyn, w którym rozładowano przywiezioną pomoc, jeden z dowódców wojskowych izraelskich sił zbrojnych błędnie założył, że wewnątrz pojazdów towarzyszących znajdują się uzbrojone osoby i że są to terroryści Hamasu. Siły izraelskie nie zidentyfikowały tych pojazdów jako powiązanych z pomocą humanitarną. Na tej podstawie podjęto decyzję o ataku, który został przeprowadzony z poważnym naruszeniem rozkazów, standardów i procedur operacyjnych.

(Poseł Grzegorz Braun: Ależ zidentyfikowały.)

Ustalenia śledztwa wykazały, że nigdy nie powinno do tego dojść. Atak na pojazdy pomocowe był poważnym błędem, tak jak powiedziałem, spowodowanym niewłaściwą identyfikacją, ale też złymi decyzjami.

(Poseł Grzegorz Braun: Nieprawda, ma pan błędne dane.)

Panie pośle, pan pozwoli, że dokończę. Dobrze? Posłucha pan, na zakończenie może pan zmieni zdanie w tej materii. Ja panu nie przeszkadzałem.

Ten atak niestety zakończył się wielką tragedią, śmiercią niewinnych osób. Po zapoznaniu się z wnioskami z dochodzenia szef sztabu generalnego w Izraelu zdecydował, że podjęte zostaną następujące działania i środki: dowódca wsparcia ogniowego brygady, oficer w stopniu majora, zostanie zwolniony ze stanowiska, szef sztabu brygady, oficer w stopniu pułkownika rezerwy, zostanie zwolniony ze stanowiska. Ponadto dowódca brygady i dowódca 162 dywizji otrzymają pisemną naganę. To jest kara za zabicie siedmiu osób. To ma być kara?

Stanowczo domagamy się, aby ta sprawa została całkowicie wyjaśniona. To co zakomunikowały izraelskie siły zbrojne, pokazuje, że pominiętych zostało wiele z pewnością istotnych szczegółów. Osoby odpowiedzialne za takie czyny muszą zostać ukarane. To nie są sprawy dyscyplinarne. Naszym zdaniem wybrane rozwiązywanie jest niewłaściwe, ponieważ zastosowana kara - o ile w ogóle można zaliczyć ją do kategorii kar - jest całkowicie nieadekwatna do popełnionego przestępstwa, bo chyba w tych kategoriach należy to oceniać. Ta sprawa nie może być zamiatana pod dywan.

Jako poseł z Podkarpacia domagam się ścisłej współpracy z prokuraturą w Przemyślu i jej odpowiednikiem w Izraelu. W świetle prawa trzeba to najpierw oficjalnie wyjaśnić na poziomie międzynarodowym. Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości zastosował w tej sprawie środki tymczasowe. Zgodnie z jego decyzją Izrael musi powstrzymać się od działań zakazanych przez konwencję o ludobójstwie, przeciwdziałać mu, karać bezpośrednio oraz publiczne podżeganie do niego oraz podjąć natychmiastowe i skuteczne środki, aby zapewnić pomoc humanitarną ludności cywilnej w Strefie Gazy. Musi też zabezpieczyć dowody oraz w ciągu miesiąca przedłożyć trybunałowi raport z wykonania tych środków.

Szanowni Państwo! Damian Soból stał się jedną z dziesiątek tysięcy ofiar, które straciły życie od początku wybuchu wojny izraelsko-palestyńskiej. Sprawa każdej z tych ofiar rozpatrywana jest indywidualnie - przez pryzmat rodziny, domu, życia, pracy zawodowej. Każda z tych ofiar zostawiła kogoś w żałobie i w rozpaczy. Każda z pewnością była kochana i kochała. Za te niepotrzebne ofiary strony trwającego konfliktu obwiniają się wzajemnie. Konflikt trwający wiele dekad sieje zniszczenie i śmierć niewinnych ludzi, pozbawia ich dorobku życia.

Ambasador Izraela w Polsce zamieścił przeprosiny - nie wiem, czy przeprosiny to właściwe słowo - i złożył kondolencje rodzinom. Poprosił nawet o kontakt do bliskich Damiana Sobola. Jednocześnie opublikował serię oburzających wpisów zarówno umniejszających skalę tragedii, jak i broniących interesów swojego kraju. Tych, którzy zarzucali izraelskiej armii celowość działania, nazwał antysemitami, dodając, że Izrael pozostanie demokratycznym państwem żydowskim, które walczy o swoje prawo do istnienia również dla dobra całego świata zachodniego. Tego tolerować się nie da. To przejaw arogancji i całkowity brak zrozumienia powagi sytuacji. W tego typu sprawach musimy z całą stanowczością stwierdzić, że państwo polskie musi dbać o swoich obywateli bez względu na pojawiające się trudności i prowadzić działania dyplomatyczne, które doprowadzą do ukarania winnych i zadośćuczynienia ofiarom.

Składam z tego miejsca wyrazy głębokiego współczucia dla rodzin nieżyjących ofiar. Dziękuję. (Oklaski)

(Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Dorota Niedziela)