Wystąpienie: Aleksandra Karolina Uznańska-Wiśniewska

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Koalicja Obywatelska składam hołd bohaterskiej postawie Damiana Sobola i sześciu pracowników humanitarnych World Central Kitchen, którzy 1 kwietnia zginęli w Strefie Gazy. To są: Saifeddin Issam Ayad Abutaha z Palestyny, Zomi Frankcom z Australii, Jacob Flickinger ze Stanów Zjednoczonych i z Kanady, to John Chapman, James Henderson i James Kirby z Wielkiej Brytanii. Okoliczności przeprowadzenia operacji sił zbrojnych Izraela pokazują ponad wszelką wątpliwość, że nie była ona wypadkiem, ale intencjonalnym, precyzyjnym ostrzałem odpowiednio oznakowanego konwoju humanitarnego. Była egzekucją wykonaną na bezbronnych. Była rażącym naruszeniem konwencji genewskich i międzynarodowego prawa humanitarnego, a tym samym - zbrodnią wojenną. Oczekujemy niezależnego, rzetelnego i szczegółowego zbadania tej tragedii przez organy wymiaru sprawiedliwości. Oczekujemy, by Izrael zagwarantował bezstronność procesu pod cywilną, a nie wojskową, jurysdykcją, a także dopuszczenia udziału polskiej prokuratury w zbadaniu tej sprawy. Oczekujemy na wskazanie winnych i doprowadzenie do ich skazania. Wzywamy Izrael do zadośćuczynienia rodzinie Damiana Sobola poprzez wypłacenie odszkodowania, jeśli takie będzie życzenie jego najbliższych.

Wysoka Izbo! Z szacunku dla poniesionej ofiary musimy prowadzić poważną dyskusję o tym, jak sprawić, by tragiczna śmierć naszego obywatela nie poszła na marne. Nie możemy ograniczać się tylko do upamiętnienia tej heroicznej ofiary, ale musimy zdiagnozować, w jaki sposób my jako odpowiedzialne podmioty polityczne chcemy bronić porządku międzynarodowego opartego na bezwzględnym poszanowaniu praw człowieka i międzynarodowego prawa wojny. Sytuacja na Bliskim Wschodzie nie toleruje uproszczeń. Bestialski terror Hamasu wobec obywateli Izraela z 7 października był aktem okrucieństwa i absolutnym zaprzeczeniem szukania pokojowych rozwiązań. Nie kwestionujemy zasadności prawa Izraela do obrony własnej, ale zwracamy uwagę na nieprzestrzeganie przez Izrael prawa wojny. Mamy ku temu jasne powody: w Strefie Gazy zginęło ponad 33 tys. Palestyńczyków i ponad 200 pracowników humanitarnych, ponad 75 tys. Palestyńczyków zostało rannych, ponad 1,5 mln Palestyńczyków zostało przesiedlonych w wyniku masowych bombardowań, 17 tys. palestyńskich dzieci zostało osamotnionych bądź rozdzielonych ze swoimi rodzicami. Niemal wszystkim 2300 tys. ludzi w Strefie Gazy grozi głód, straszliwe narzędzie wojny. Większość placówek medycznych nie funkcjonuje, a pomoc medyczna nie dociera do potrzebujących. Uznając w pełni państwowość zarówno Izraela, jak i Palestyny, oczekujemy bezwzględnego poszanowania podstawowych praw człowieka i międzynarodowego prawa humanitarnego. Żądamy natychmiastowego zastosowania się do rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ z 25 marca wzywającej do zawieszenia broni w Strefie Gazy, nieblokowania konwojów humanitarnych, w tym tych z żywnością i lekami. Ale temu wszystkiemu musi towarzyszyć wiarygodny proces polityczny, sygnalizujący, że Izrael, którego los i bezpieczeństwo są przecież dla nas cenne, dąży do zaprzestania łamania międzynarodowego prawa i do przestrzegania wartości demokratycznych. Tylko tak bowiem może on wspierać nas i naszych sojuszników w podtrzymywaniu architektury globalnego bezpieczeństwa, porządku opartego na zasadach w tak newralgicznych miejscu i czasie.

Wysoka Izbo! Wiarygodnych, demokratycznych sojuszników od systemów zbliżających się do dyktatur odróżnia m.in. to, że nie nadużywają siły przeciwko słabszym, stosując okrutną odpowiedzialność zbiorową, że przez swoje decyzje dotyczące sposobu prowadzenia działań zbrojnych nie łamią prawa międzynarodowego. Nie dopuszczają się nielegalnego osadnictwa. Ich premierzy nie bagatelizują śmierci polskiego obywatela słowami: na wojnie tak się zdarza, a ich ambasadorzy butną, arogancką i bezrefleksyjną postawą nie zmywają krwi z własnych rąk. Wymagamy, by władze Izraela postawiły diagnozę i przedstawiły społeczności międzynarodowej konkretny plan, jak zamierzają wrócić na drogę poszanowania prawa międzynarodowego.

Wysoka Izbo! Tracąc Damiana Sobola, straciliśmy wybitnego ambasadora Polski, przypominającego w świecie, czym jest człowieczeństwo, czym jest szlachetność, czym jest poświęcenie. Damian swoim życiem dał być może najpiękniejszy wyraz patriotyzmu, solidarności z drugim człowiekiem w potrzebie. Damian kosztem własnego bezpieczeństwa i komfortu, starając się brać odpowiedzialność, zmniejszyć cierpienia, ratować życie ludzkie tam, gdzie państwa zawodzą, tam, gdzie instytucje upadają, próbując walczyć o okaleczony świat, swoją postawą budował uznanie i szacunek dla Polski wśród innych narodów, często dużo bardziej wymierny niż siła militarna.

Bo siła Polski wynika również z potęgi dobra ludzi, którzy wśród zniszczenia i mroku poprzez codzienne, ciche akty odwagi niosą innym nadzieję. Mimo tego, Wysoka Izbo, że często zarówno tutaj, jak i w naszych domach, bywamy tak podzieleni. Niech to najwyższe poświęcenie Damiana będzie wartością, która nas łączy. (Dzwonek)

Damianie, nie zapomnimy. (Oklaski)

(Głos z sali: Brawo, Ola!)