Wystąpienie: Witold Tumanowicz

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Nie ulega wątpliwości, że obecne przepisy dotyczące wygasłych zastawów powodują w praktyce wiele problemów i generują dodatkowe obowiązki po stronie sądów. Trudno nie zgodzić się z argumentem, że po upływie 20 lat często pojawiają się problemy z ustaleniem aktualnych danych stron, co utrudnia prowadzenie postępowań i generuje dodatkowe obciążenie dla sądów.

Jednak uproszczenie procedur nie może odbywać się kosztem podstawowych gwarancji procesowych obywateli. Projekt przewiduje bowiem, że w przypadku zastawów wygasłych po 20 latach nie będzie wydawane postanowienie sądu ani dokonywany odrębny wpis o wykreśleniu. Zamiast tego w systemie teleinformatycznym ma zostać zamieszczona jedynie adnotacja o wygaśnięciu zastawu i uznaniu go za wykreślony. Takie rozwiązanie budzi poważne wątpliwości konstytucyjne. Pojawia się ryzyko naruszenia prawa do sądu oraz zasady dwuinstancyjności postępowania. Strony mogą zostać pozbawione możliwości skutecznej obrony swoich praw w przypadku omyłkowego działania sądu lub błędu systemu. Wątpliwości te nie są zresztą odosobnione. Były one podnoszone również w toku uzgodnień międzyresortowych. Zastrzeżenia zgłaszały także sądy apelacyjne, wskazując na skalę przedsięwzięcia oraz ograniczone możliwości kadrowe. W samym Krakowie mowa jest o ok. 30 tys. spraw wymagających przetworzenia. Dlatego należy zastanowić się, czy proponowane rozwiązania rzeczywiście pozwolą osiągnąć zakładane cele bez tworzenia nowych problemów prawnych i organizacyjnych. Dziękuję.