Wystąpienie: Michał Pyrzyk

Dziękuję.

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W ostatnich, niedzielnych wyborach do Parlamentu Europejskiego, jak dobrze pamiętamy, wzięło udział tylko 40% Polek i Polaków uprawnionych do głosowania. Nie udało się nam, nam wszystkim. Jest to pewnego rodzaju porażka. Nie udało się nam wszystkim przekonać pozostałych 60%, że wybory europejskie dotyczą również spraw bardzo dla nas istotnych i fundamentalnych, takich jak chociażby bezpieczeństwo militarne, bezpieczeństwo terytorialne, od czego zacznę, czy bezpieczeństwo energetyczne, bezpieczeństwo żywnościowe, na czym skończę, a co za tym idzie - zdrowotne. To się nie udało.

Wszystko to sprawiło, że osoby, które zdobyły mandaty w ubiegłą niedzielę, nie mają tak silnego poparcia, tak silnego umocowania społecznego jak choćby Sejm i Senat. Przywołać należy tutaj prawie 75-procentową frekwencję w ubiegłorocznych wyborach październikowych. Wydawać by się mogło, że właśnie tamte głosowania, te październikowe, coś zmienią, jeśli chodzi o zwiększony udział obywateli w akcie wyborczym. Niestety tak się nie stało i odżyła prowadzona w Polsce od wielu lat dyskusja, w której i politolodzy, i socjolodzy, i czynni uczestnicy, obserwatorzy sceny politycznej ponownie zastanawiają się nad licznym udziałem w wyborach. Za chwilę odżyje dyskusja o świadomej postawie obywatelskiej, aby udział osób uprawnionych do głosowania w procesie wyborczym był jak najszerszy, aby ich wpływ na kształtowanie władz, szczególnie na szczeblu centralnym, był możliwie jak największy.

Jak już wspomniałem podczas pierwszego czytania tego poselskiego projektu ustawy, jeśli chodzi o działania zmierzające do zwiększenia odsetka osób głosujących, proponuje się przede wszystkim trzy rozwiązania. Pierwszym z nich jest nakłanianie, zachęcanie do głosowania poprzez różnego rodzaju kampanie społeczne. Druga metoda to prawny nakaz i wprowadzenie obligatoryjnego głosowania. Są również inne formy, rozwiązania instytucjonalne w postaci zmian w prawie wyborczym. Jedną z możliwości, jednym z takich rozwiązań instytucjonalnych, choć na pewno nie jedynym, wpływających na zwiększenie frekwencji może być właśnie wprowadzenie ułatwienia dla obywateli polegającego na rozszerzeniu możliwości głosowania korespondencyjnego dla wszystkich uprawnionych bez konieczności odwiedzania lokalu wyborczego. Katalog osób mogących skorzystać z głosowania korespondencyjnego zawarty w obecnym polskim prawie wyborczym może być określany jako bardzo wąski. W innych państwach europejskich występują różne uregulowania prawne w tym zakresie. Głosowanie korespondencyjne stanowi uprawnienie wszystkich wyborców, niezależnie od miejsca stałego zamieszkania, pobytu czy innych warunków, w krajach takich jak Grecja, Luksemburg, Niemcy, Rumunia czy pozostająca do niedawna w Unii Europejskiej Wielka Brytania.

Przedłożony i omawiany poselski projekt zmian w Kodeksie wyborczym przewiduje wprowadzenie możliwości głosowania korespondencyjnego dla wszystkich wyborców w wyborach do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, w wyborach na prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, a także w wyborach do Parlamentu Europejskiego. W myśl tego projektu głosowanie korespondencyjne będzie wyłączone w wyborach do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego oraz wyborach wójta, burmistrza, prezydenta miasta. Jednakże należy tutaj zaznaczyć, że wyborca o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności będzie mógł nadal głosować korespondencyjnie także w tych wyborach, mówię tutaj o wyborach samorządowych, i to zarówno w pierwszej, jak i w drugiej turze wyborów. Jeśli chodzi o wybory wójta, burmistrza, prezydenta miasta, zgłoszenie zamiaru głosowania korespondencyjnego będzie dotyczyć również drugiej tury wyborów.

Głosowanie korespondencyjne, co naturalne, w myśl tego projektu jest wyłączone w przypadku głosowania w obwodach zamkniętych utworzonych w zakładzie leczniczym, domu pomocy społecznej, zakładzie karnym, areszcie śledczym, domu studenckim oraz obwodach głosowania utworzonych na polskich statkach morskich, a także w przypadku udzielenia przez wyborcę niepełnosprawnego pełnomocnictwa do głosowania.

Należy podkreślić, że głosowanie korespondencyjne w myśl tego projektu jest zawsze prawem, a nie obowiązkiem obywatelskim, zawsze jest dobrowolne, a więc wyborca sam zdecyduje, czy dogodniejsze jest dla niego oddanie głosu w formie, można powiedzieć, tradycyjnej, powszechnej, czyli w lokalu wyborczym, czy też w ramach głosowania korespondencyjnego. Umożliwienie wyborcom skorzystania z dogodnej dla nich formy oddania głosu stanowi również przejaw respektowania konstytucyjnego prawa równości wobec prawa, określonego w art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Szanowni Państwo! Klub Parlamentarny Polskie Stronnictwo Ludowe - Trzecia Droga będący orędownikiem dobrego prawa wyborczego, w szczególności przepisów wpływających na zwiększenie frekwencji wyborczej, będzie głosować za wprowadzeniem tych naszym zdaniem potrzebnych zmian. Dziękuję bardzo. (Oklaski)