Wystąpienie: Michał Gramatyka

Szanowny Panie Marszałku! Panie Posłanki i Panowie Posłowie! PKW okresowo publikuje tzw. informacje o realizacji przepisów Kodeksu wyborczego oraz propozycje zmian tegoż Kodeksu wyborczego. Lwia część tych dokumentów zwykle jest poświęcona kontrowersjom wokół zbierania podpisów poparcia pod listami kandydatów. Przytoczę kilka przykładowych argumentów, jakie można wyczytać w publikacjach Państwowej Komisji Wyborczej. Składane podpisy zawierają część nieprawdziwych, nieprawidłowych danych, co powoduje ich odrzucenie. Czasem PKW wprost stwierdza, że podpisy są fałszowane. Rodzi to oczywiście konieczność składania zawiadomień do prokuratury i wszczynania postępowań karnych. Bardzo trudno jest ustalić zamiar, winę, umyślność w przypadku takiego działania. Różnie się to kończy. PKW zwraca uwagę również na to, że często podpisy zbierane są przedwcześnie, że istnieje spore ryzyko naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych przy zbieraniu podpisów i że wpisy w formularzach bywają nieczytelne, zawierają przekreślenia, dopiski, poprawki.

Szanowni Państwo! Każdy, kto choć raz prowadził kampanię wyborczą, zna te problemy aż nadto dobrze. Rozwiązanie tych problemów tak naprawdę jest na wyciągnięcie ręki. Po prostu podpisy można zbierać również - podkreślam: również, bo nie będzie to podstawowa forma zbierania podpisów - w formie elektronicznej. Wtedy będą one automatycznie weryfikowane. Nie będzie żadnych wątpliwości co do dat złożenia tych podpisów, nie będzie najmniejszych wątpliwości co do naruszenia klauzul RODO. Wszyscy będą mieli mniej pracy, zarówno osoby, które podpisy zbierają, jak i osoby, które je potem liczą, weryfikują, sprawdzają. Oczywiście docelowo funkcjonalność powinna wyglądać tak, że w instytucji odpowiedzialnej za przeprowadzenie wyborów powstaje system działający w ramach serwisu ePUAP. W idealnym świecie każdy z komitetów wyborczych miałby uprawnienia do tworzenia środowiska teleinformatycznego, za pomocą którego gromadziłby takie podpisy, ale to jest pieśń przyszłości, to wymaga bardzo szerokich zmian, to wymaga bardzo głębokiej ingerencji w przepisy Kodeksu wyborczego, ogromnej współpracy i wielkich chęci.

My natomiast chcemy dzisiaj zaproponować rozwiązanie, które jest doraźne, które uzupełnia formę tradycyjną. To jest rozwiązanie możliwe do wprowadzenia tu i teraz, w dodatku wykorzystujące instrumenty elektroniczne, które są obecne w polskim prawie, które są obecne na rynku, takie jak podpis zaufany, podpis osobisty, czyli ten, który mają państwo w dowodach osobistych, czy kwalifikowany podpis elektroniczny, którym można podpisać wszystko. W myśl europejskiego rozporządzenia eIDAS, ale też w myśl polskiego prawa, kwalifikowany podpis elektroniczny zastępuje podpis własnoręczny. Podpisujemy dziesiątki dokumentów elektronicznych profilem zaufanym, podpisem osobistym, podpisem zaufanym. Nikt tego nigdy nie kwestionuje. Pliki, które zawierają deklaracje poparcia podpisane przy użyciu takich narzędzi, byłyby po prostu wysyłane na adres komitetów wyborczych, a potem dostarczane odpowiednim komisjom wyborczym. Odpadają problemy z czytelnością wpisów, odpadają problemy z weryfikacją danych, odpadają wszystkie ewentualne fałszerstwa.

Wysoki Sejmie! To jest zaledwie uchylenie drzwi, symboliczne, nieśmiałe otwarcie drzwi dla cyfryzacji tego jakże istotnego obszaru, ale to jest bardzo istotny moment, dlatego że każda forma zwiększania udziału obywateli w wyborach jest warta poparcia. Temu służy przecież cała projektowana w ustawie zmiana. Ta regulacja służy temu, żeby więcej Polek i Polaków mogło zagłosować, żeby więcej Polek i Polaków było zainteresowanych procesem wyborczym.

Jeżeli ta poprawka uzyska państwa poparcie, uzyska państwa akceptację, to dokonamy czegoś absolutnie wyjątkowego. Mam również głęboką nadzieję na uzyskanie głosów za tą ustawą ze strony ław opozycji, która przez poprzednie dwie kadencje dość dużo przecież zrobiła w kwestii procesów cyfryzacyjnych w Rzeczypospolitej. Podkreślam: wszystkie instrumenty, których chcemy użyć - podpis zaufany, podpis osobisty, dowód z warstwą elektroniczną i kwalifikowany podpis elektroniczny - są obecne na rynku, obecne w polskim prawie, powszechnie stosowane. Jedynymi sytuacjami, w których jeszcze nie można ich stosować ze względu na interpretację sędziów z komisji wyborczych, są właśnie procesy wyborcze. Bardzo dziękuję. (Oklaski)