Wystąpienie: Anna Dąbrowska-Banaszek

Pani marszałek, Wysoki Sejmie, dokładnie dzisiaj, 11 lipca 2024 r. obchodzimy kolejną, 81. rocznicę rzezi wołyńskiej. 11 lipca 1943 r. w niedzielę ukraińscy nacjonaliści zaatakowali Polaków w 150 miejscowościach przedwojennego województwa wołyńskiego na Kresach, wtedy zajętych już przez niemiecką III Rzeszę. W latach 1943-1945 na Wołyniu, w Małopolsce Wschodniej ukraińscy nacjonaliści wymordowali od 80 tys. do 120 tys. Polaków. Dokładna liczba ofiar nie jest możliwa do ustalenia. Celem zbrodniarzy z Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów i Ukraińskiej Powstańczej Armii było wyniszczenie polskiego narodu na terenach, które uznawali za ukraińskie. W konsekwencji planowego ludobójstwa kilkaset tysięcy Polaków, ratując się przed okrutnie zadawaną śmiercią, torturami i okaleczeniem, uciekło z tych terenów.

Dla upamiętnienia dnia 11 lipca 1943 r., nazywanego krwawą niedzielą, co roku obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów na obywatelach II Rzeczypospolitej Polskiej. "Nie o zemstę, lecz o pamięć wołają ofiary" - głosi napis na pomniku ofiar ukraińskich nacjonalistów na krakowskim cmentarzu Rakowickim. To często powtarzają również potomkowie tych, którzy wówczas zginęli.

W czasach PRL-u starano się o tej zbrodni nie mówić. Nawet po 1989 r. początkowo wydawało się (Dzwonek), że ze względów geopolitycznych problem ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów był marginalizowany. Dopiero w 2013 r., w 70. rocznicę tej zbrodni nastąpiło przełamanie w polityce państwowej. Dzisiaj obchodzimy kolejną, 81. rocznicę krwawej niedzieli. Potomkowie ofiar wciąż czekają na ekshumację i godziwy pochówek swoich bliskich.

My, Polacy, jesteśmy im to winni. Dziś zwłaszcza na nas, posłach Rzeczypospolitej Polskiej, spoczywa obowiązek zabiegania o to. Nie możemy o tym milczeć. W moim rodzinnym mieście Chełmie trwają uroczystości upamiętniające tamte dni i wydarzenia na terenie kompleksu Muzeum Ofiar Rzezi Wołyńskiej i centrum pamięć i pojednanie im. prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Chełmie będącego w budowie. To miejsce powstaje, aby w godziwy sposób upamiętnić tamte wydarzenia i ludzi, którzy zginęli.

Wszystkich serdecznie zapraszam do współpracy, aby razem połączyć siły i doprowadzić do zakończenia tej inwestycji. Pamiętamy. (Oklaski)