Wystąpienie: Paweł Kowal

Panie i Panowie Posłowie! Panie Marszałku! Kiedy ostatnio, dosłownie parę dni temu chodziłem po pustym kościele w Kisielinie, kiedy składaliśmy tam wspólnie wieniec w imieniu premiera Rzeczypospolitej, myślałem o tym, co jesteśmy winni ofiarom ludobójstwa tamtych dni. Winni jesteśmy im pamięć. Winni jesteśmy dopilnować tego, żeby na mogiłach stanęły krzyże, żeby odbyły się pogrzeby. Winni jesteśmy oddać cześć tym miejscom pamięci, które są oznaczone. Jako politycy winni jesteśmy, podkreślam to w każdym wystąpieniu dotyczącym tych tematów, zawsze potępiać ludobójstwo. Wszystkie czyny ludobójstwa w historii domagają się, krzyczą do polityków o to, żeby wyraźnie i jednoznacznie je potępić po to, żeby się nie powtórzyły. Winni jesteśmy zapewnić edukację młodemu pokoleniu. Winni jesteśmy zachować pamięć o tych Ukraińcach, którzy bronili Polaków, ostrzegali, którzy okazywali sprawiedliwość, wspaniałomyślność i ryzykowali życie i zdrowie. Winni jesteśmy podziękowanie pokoleniom historyków polskich, ukraińskich, a także tych na całym świecie, którzy pisali o tej zbrodni i badali te tematy, począwszy od pierwszych tekstów w "Kulturze" w Paryżu, począwszy od prac Ewy i Władysława Siemaszków.

Polityk mówi o przeszłości, ale sprawą polityki jest także przyszłość zbudowana na tym fundamencie, sprawą polityki jest przyszłość. Właściwie można by powiedzieć, że na tym kończy się wystąpienie na temat pamięci, hołdu i naszych zobowiązań wobec ofiar ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów na wschodnich ziemiach Rzeczypospolitej, ale jest jeszcze ten cytat, to wystąpienie, które zostaje jak memento i każe nam wypełniać swoją misję, polityczną misję, czyli wystąpienie Jana Pawła II we Lwowie w 2001 r. z trzema kluczowymi postulatami: oczyścić pamięć, o tym już powiedzieliśmy, o tym jest projekt uchwały, zawsze stawiać na to, co jednoczy, co jednoczy narody polski i ukraiński, stawiać na te elementy, które dzisiaj domagają się pilnowania bezpieczeństwa naszych domów w Europie Środkowej, i budować przyszłość. Bez tego myślenia o przyszłości postawionej na etycznym fundamencie wystąpienia wielkiego Polaka Karola Wojtyły we Lwowie w 2001 r. nie ma też prawdziwej pamięci. Te cmentarze, a czasem właśnie jeszcze nieoznaczone groby, tak naprawdę dotyczą przyszłości, a naszym politycznym zobowiązaniem jest myśleć o dobrej, wspólnej przyszłości Polaków i Ukraińców. Dziękuję bardzo, panie marszałku.