Wystąpienie: Marek Biernacki

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przypadł mi honor przedstawienia w imieniu Komisji Kultury i Środków Przekazu sprawozdania komisji o poselskim projekcie uchwały w sprawie ustanowienia roku 2025 Rokiem Franciszka Duszeńko, druki nr 359 i 531.

Projekt uchwały wpłynął do Sejmu 30 kwietnia 2024 r. Marszałek Sejmu zgodnie z art. 33a ust. 2 regulaminu Sejmu po zasięgnięciu opinii Prezydium Sejmu skierował w dniu 7 maja 2024 r. powyższy projekt uchwały do Komisji Kultury i Środków Przekazu do pierwszego czytania. Komisja Kultury i Środków Przekazu w dniu 12 lipca 2024 r. przeprowadziła pierwsze czytanie i przyjęła jednogłośnie, za co bardzo dziękuję, projekt uchwały i wnosi do wysokiej Izby prośbę o jego uchwalenie.

Franciszek Duszeńko urodził się w 1925 r. w Gródku Jagiellońskim koło Lwowa. W trakcie II wojny światowej był członkiem Armii Krajowej, miał pseudonim Gustaw. Za swoją działalność był więziony w obozach koncentracyjnych. Po zakończeniu wojny osiadł Gdańsku. Z miastem był związany przez resztę swego życia.

Doświadczenie wojny znalazło odbicie w jego najsłynniejszych realizacjach pomnikowych, które od kilkudziesięciu lat niosą antywojenne przesłanie i są tak aktualne nawet w czasach dzisiejszych - zagrożenia wojną. Od wielu już dekad stanowią też artystyczny głos wołający o pokój i powstrzymanie się od zadawania cierpienia drugiemu człowiekowi.

Duszeńko jest przede wszystkim autorem wstrząsającego pomnika ofiar obozu zagłady w Treblince z 1964 r. oraz doskonale znanego monumentalnego pomnika bohaterów, Obrońców Wybrzeża na Westerplatte z roku 1966, który to pomnik stał się jednym z symbolem Gdańska oraz zarazem jednym z najsłynniejszych pomników polskich pomników. Znany jest zresztą prawie każdemu Polakowi.

Prace rzeźbiarza na stałe zapisały się w świadomości kolejnych pokoleń Polek i Polaków. Po upływie ponad półwiecza wciąż stanowią przejmujące memento dla potomnych. Dlatego też komisja wnosi o to, żeby przyszły rok był rokiem Franciszka Duszeńki.

Na zakończenie chciałbym podziękować komisji, bo komisja pracowała zgodnie. Jestem osobą, która ten projekt przedstawiała, złożyliśmy go w imieniu klubu PSL - Trzecia Droga. Całej komisji chciałbym bardzo podziękować. Też chcę podziękować profesorom ASP w Gdańsku, muszę ich wymienić, którzy byli inicjatorami, pomysłodawcami tej uchwały, a zwłaszcza prof. ASP Maciejowi Świeszewskiemu. Dziękuję. (Oklaski)