Wystąpienie: Anna Kwiecień

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! W opublikowanym w ostatnich dniach komunikacie Ministerstwa Finansów dotyczącym wykonania budżetu w okresie styczeń-czerwiec 2024 r. szok wywołał deficyt w wysokości ok. 70 mld zł, ale tak naprawdę niepokojących informacji jest w nim znacznie więcej. Deficyt po I półroczu w wysokości 70 mld zł rzeczywiście może niepokoić, ponieważ w roku 2023 po 6 miesiącach realizacji budżetu deficyt był ponadpięciokrotnie niższy i wyniósł tylko 12,7 mld zł.

Wysoki poziom deficytu budżetowego po I półroczu jest zaskakujący i z tego powodu, że minister finansów niezbyt hojnie realizuje wydatki budżetowe, a poziom ich wykonania wyniósł tylko 43%, a więc był o 7 punktów procentowych niższy niż upływ czasu.

Bardzo niepokojące jest bardzo niskie zaawansowanie wydatków w części: obrona narodowa, które na półrocze wyniosło tylko niecałe 43 mld zł - zaledwie 36,4% planowanych wydatków - w sytuacji kiedy jeszcze słabiej minister obrony realizuje wydatki z pozabudżetowego Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych, z którego w tym roku zaplanowano dokonać zakupów uzbrojenia za ponad 40 mld zł.

Z kolei dochody zostały zrealizowane w wysokości tylko 44,5% planowanych, przy czym dochody podatkowe w wysokości trochę wyższej, tj. 45,1%, ale przecież aż blisko 5 punktów procentowych niższej niż upływ czasu. Mimo tej, wydawałoby się, dramatycznej sytuacji minister finansów Andrzej Domański wydaje się być... że dochody budżetowe na I półrocze są o ponad 12% wyższe niż w roku ubiegłym, a dochody z VAT w czerwcu były wyższe aż o 30% niż w analogicznym okresie roku ubiegłego. Minister cieszy się ze wzrostów dochodów z VAT w porównaniu z rokiem ubiegłym, choć doskonale wie, że w ubiegłorocznym budżecie niższe wpływy z VAT były spowodowane wprowadzeniem dwóch tarcz antyinflacyjnych, w wyniku czego przejściowo obniżono stawki podatku VAT na nośniki energii i na żywność.

Jeżeli z jakichś bliżej nieznanych teraz powodów realizacja dochodów budżetowych podatkowych i niepodatkowych nie przyspieszy, to rzeczywiście może się okazać, że na koniec roku do planowanej wysokości dochodów budżetowych może zabraknąć ok. 80 mld zł wpływów, co przy zaplanowanym na ten rok deficycie w wysokości 184 mld zł oznaczałoby dosłownie katastrofę budżetową. Minister finansów mimo optymizmu dotyczącego dochodów budżetowych coraz częściej wypowiada się o konieczności ograniczenia wydatków w tegorocznym budżecie. Nie jest do końca jasne, czy będzie to próba nowelizacji tegorocznego budżetu, z którą minister finansów przyjdzie do Sejmu jesienią tego roku, czy też będzie to "ręczne" ograniczanie wydatków poprzez ich oficjalne czy nieoficjalne blokady w poszczególnych częściach budżetowych albo instytucjach finansowanych wprost z budżetu państwa.