Wystąpienie: Anna Dąbrowska-Banaszek

Wysoki Sejmie! 4 lipca 2024 r. obchodziliśmy 90. rocznicę śmierci wybitnej polskiej uczonej - Marii Skłodowskiej-Curie.

Kilka informacji o tej wyjątkowej osobie. Urodziła się 7 listopada 1867 r. w Warszawie. Z domu wyniosła zainteresowanie nauką. W 1883 r. ukończyła szkołę średnią. Dokształcała się w tajnym uniwersytecie latającym. Później pracowała jako nauczycielka w ziemiańskim majątku. Następnie wróciła do Warszawy i zdobywała dalszą wiedzę z dziedziny fizyki i chemii. W roku 1891 wyjechała do Francji i zaczęła studiować na paryskiej Sorbonie. Tam poznała młodego naukowca - Piotra Curie, za którego wyszła za mąż. Zdobyła uprawnienia nauczycielki, później opublikowała swoją pierwszą pracę naukową. Dotyczyła ona magnetycznych właściwości stali.

W tym czasie naukowiec Henri Becquerel odkrył, że sole uranu wytwarzają jakieś tajemnicze promieniowanie. Maria Skłodowska podjęła badania nad nim. (Dzwonek) Odkryła, że ma ono związek z samym uranem i nie mają na niego wpływu pierwiastki wchodzące z nim w reakcję. Wprowadziła pojęcie promieniotwórczości albo inaczej radioaktywności. W wyniku badań, do których z czasem dołączył też mąż Marii, małżonkowie odkryli dwa pierwiastki jeszcze bardziej promieniotwórcze aniżeli uran. Pierwszy z nich nazwali polonem, na cześć Polski, drugi - radem, od łacińskiego słowa "radius", czyli promień. Uzyskała doktorat, potem została kierowniczką laboratorium w Katedrze Fizyki utworzonej na Sorbonie. W 1903 r. razem z mężem i Henrim Becquerelem otrzymała Nagrodę Nobla za odkrycie promieniotwórczości. Badała też wpływ promieniowania na żywe organizmy. Promieniowanie bowiem jest dla nich bardzo niebezpieczne, ale można je wykorzystać do pomagania ludziom, do prześwietleń, a także do niszczenia komórek nowotworowych. Medyczny aspekt badań Skłodowskiej szczególnie mocno widoczny był w czasie I wojny światowej, kiedy to organizowała ona przyfrontową służbę medyczną. Przenośne aparaty rentgenowskie przewożone w samochodach prześwietlały rannych żołnierzy, ułatwiając przeprowadzenie operacji. Do 1934 r. opublikowane zostały w ramach jej działalności 483 prace naukowe, w tym 31 autorstwa samej Skłodowskiej. Za dalsze badania nad promieniotwórczością Skłodowska otrzymała w roku 1911 drugą Nagrodę Nobla.

Maria Skłodowska-Curie nigdy nie zapomniała o tym, że jest Polką. W swoim instytucie kształciła polskich stypendystów. Zaangażowała się w tworzenie drugiego instytutu radowego w Warszawie. W 1932 r. brała udział w jego uroczystości inauguracyjnej. Maria Skłodowska-Curie zmarła 4 lipca 1934 r. we Francji. Jest pierwszą kobietą, która spoczęła w paryskim Panteonie w dowód uznania zasług naukowych. Dziękuję. (Dzwonek)