Wystąpienie: Arkadiusz Myrcha

Dziękuję.

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Bardzo często myśląc o reformowaniu, usprawnianiu wymiaru sprawiedliwości, w pierwszej kolejności myślimy o projektach bardzo dużych, często społecznie chodliwych, w dyskusji publicznej, czyli o cyfryzacji, o pewnych zmianach w zakresie procedury. Ale jest też szereg postępowań, o których mówi się czasami trochę rzadziej, a które tak samo rzutują na sprawność postępowania i, co więcej, bardzo mocno wpływają i kształtują chociażby obrót gospodarczy czy zakres funkcjonowania organizacji pozarządowych.

Już kolejny raz w tej kadencji mamy przyjemność mówić o zmianach w zakresie Krajowego Rejestru Sądowego, który od wielu lat ulega takim bardzo pozytywnym zmianom. Przypomnijmy: Krajowy Rejestr Sądowy jest to rejestr, który gromadzi informacje w rejestrach zarówno dotyczących przedsiębiorców, czyli wszystkich tych spółek, które wymagają wpisu do KRS-u, począwszy od spółek osobowych, jawnych, aż po wszystkie spółki kapitałowe, jak i oczywiście organizacji pozarządowych. O Krajowym Rejestrze Sądowym mieliśmy okazję rozmawiać w tej Izbie chociażby podczas omawiania projektów cyfryzujących ten obszar organizacji pozarządowych i w jakimś sensie dopełniających funkcjonowanie tego rejestru w postaci cyfrowej. Mówiliśmy o nim, gdy wprowadzaliśmy przepisy umożliwiające korzystanie z Krajowego Rejestru Sądowego za pośrednictwem aplikacji mObywatel, co spotkało się z szerokim i dobrym odbiorem i funkcjonuje już od kilku miesięcy.

Zmiana, którą dzisiaj przedkładamy, jest natomiast taką dość szeroką zmianą, porządkującą i dopinającą niektóre kwestie w pewnych obszarach oraz, co najważniejsze, usprawniającą funkcjonowanie sądownictwa rejestrowego, zwłaszcza w obszarze oddziałującym na życie gospodarcze. Ta dość szeroka zmiana reguluje dwa zasadnicze postępowania, które toczą się w ramach postępowań rejestrowych. Chodzi o postępowania przymuszające oraz postępowania związane z rozwiązaniem czy wykreśleniem spółki i przeprowadzeniem postępowania likwidacyjnego. To jest oczywiście zasadnicza część tego projektu, do czego zaraz wrócę. Przy okazji dokonujemy szeregu porządkujących zmian, chociażby w zakresie jeszcze funkcjonujących przepisów regulujących wnoszenie w formie papierowej pism już procesowych w postępowaniu rejestrującym, a także innych zmian, pomniejszych, ale znaczących w tym aspekcie.

Pozwólcie państwo, że w pierwszej kolejności wrócę do chyba najistotniejszego elementu tego projektu, czyli uporządkowania postępowania przymuszającego w zakresie, w jakim dotyczy on obowiązku corocznego składania do sądu rejestrowego dokumentacji finansowej. Być może niektórym z państwa mogłoby się wydawać, że mówimy o jakimś zjawisku czy problemie, który jest śladowy, niewielki, może nie ma większego znaczenia dla funkcjonowania sądownictwa rejestrowego. Otóż nie, niestety każdego roku postępowań przymuszających w sądach rejestrowych jest ponad 100 tys., często blisko ponad 200 tys., z czego lwia część zdecydowanie dotyczy postępowań wynikających z braku wypełnienia obowiązku w postaci złożenia dokumentacji czy sprawozdań finansowych przez podmioty do tego zobowiązane.

Dlaczego to jest istotne? Krajowy Rejestr Sądowy ma nie tylko znaczenie porządkujące - że jest jedno miejsce, gdzie gromadzone są wszystkie informacje na temat podmiotów, co do których wymagany jest wpis do rejestru - ale ma też przede wszystkim charakter gwarancyjny, czyli jest to domniemanie prawdziwości i wiarygodności wszystkich informacji. Dane, które znajdują się w Krajowym Rejestrze Sądowym, często są pierwszym źródłem informacji o spółkach, o podmiotach, które podlegają obowiązkowemu wpisowi, na które w związku z tym nakładane są poszczególne obowiązki.

W obecnym stanie prawnym podmioty, które nie wypełniają tak istotnego obowiązku, jakim jest składanie sprawozdań finansowych, a możemy sobie wyobrazić, jak znaczące to jest zarówno dla samej spółki, jak i dla oceny jej wiarygodności, sprawności czy rzetelności jej funkcjonowania... Takie postępowanie czy takie zaniechania de facto ograniczają się tylko do wiedzy posiadanej przez sąd i wymuszają na nim postępowanie przymuszające do złożenia takich dokumentów w postaci uruchamiania kolejnych postępowań z nałożoną grzywną. To, szanowni państwo, doprowadza do sytuacji, że sądy rejestrowe każdego roku prowadzą po kilkadziesiąt tysięcy postępowań o bardzo niskim poziomie efektywności, które wymuszają na nich wielokrotne czynności: wzywanie, doręczanie, uruchomianie organów egzekucyjnych, wysyłanie komorników, którzy mieliby egzekwować te nakładane grzywny, bo dzisiaj de facto sąd nie ma innej możliwości postępowania w tym obszarze. Co więcej, taka nierzetelna spółka, która nie przedstawia takich dokumentów, dla świata zewnętrznego nie tworzy jakiegokolwiek zagrożenia, bo nikt o tego rodzaju postępowaniach w ogóle nie wie. One po prostu nie są odnotowywane w rejestrze sądowym. W związku z tym proponujemy zmianę, która w tym aspekcie pogodzi te dwa deficyty obecnego postępowania. Z jednej strony usprawni samo postępowanie po stronie sądu, a z drugiej, co ważne, zapewni dostęp do informacji czy też da pełen obraz wszelkim potencjalnym kontrahentom czy wszystkim tym, którzy są zainteresowani informacjami o stanie spółki, o tym, że ona w sposób nierzetelny wypełnia swoje obowiązki.

Szanowni Państwo! W sytuacji, gdy podmiot, który podlega obowiązkowi złożenia takiej informacji, nie zastosuje się do wezwania sądu o uzupełnienie, o doręczenie takich informacji finansowych, sąd w rejestrze zamieści stosowną wzmiankę o tym, że ten podmiot nie wywiązał się ze swojego zobowiązania. Dlaczego to jest takie istotne? Każdy, kto będzie chciał skorzystać z danych zgromadzonych w KRS-ie, a ten rejestr jest oczywiście jawny, każdy obywatel może z niego skorzystać, w momencie zalogowania się czy wejścia na stronę danej spółki od razu będzie wiedział, że ta spółka nie złożyła sprawozdań finansowych. Wtedy wszystkim powinno się zapalić czerwone światełko, bo to nie jest tylko sytuacja, że ktoś zapomniał i nie złożył sprawozdania. To będzie informacja, że spółka pomimo wezwania sądu nadal nie przedkłada sprawozdań finansowych, co może sugerować, że jest w złej kondycji finansowej, że może jest nierzetelnie prowadzona. Przede wszystkim będzie to sygnał, że prowadzenie z nią współpracy jest obarczone dużym ryzykiem. Nie muszę chyba państwu tutaj i wszystkim śledzącym dyskusję tłumaczyć, jak bardzo ważne jest to dla obrotu gospodarczego. Chodzi o to, żeby w momencie zawierania umów, zwłaszcza z nowymi podmiotami, mieć wiedzę o tym, czy spółki są rzetelne, stabilne, czy wypełniają swoje obowiązki. Dlatego proponujemy tę zmianę.

Jednocześnie usprawniamy postępowania przymuszające w tym zakresie po stronie sądu. Odchodzimy od konieczności uruchamiania kolejnych postępowań z nałożeniem grzywny. Po pierwsze, odchodzimy od prowadzenia tych licznych postępowań i ograniczamy sąd do tego, że będzie zamieszczał tę wzmiankę, o której przed chwilą powiedziałem, w Krajowym Rejestrze Sądowym. Po drugie, zdejmujemy z niego obowiązek uruchomienia kolejnych postępowań, ale jednocześnie dajemy sądom narzędzia do tego, żeby po okresie dalszego niewywiązywania się przez spółkę z obowiązków wszcząć postępowanie likwidacyjne, które oczywiście nie będzie ani rozpoczęte, ani zakończone w trybie natychmiastowym czy niezwłocznym. Ono oczywiście będzie wymagało przeprowadzenia odpowiedniego postępowania dowodowego i uzyskania informacji o spółce w odpowiednich, wskazanych przepisach organów administracji. W sytuacji, kiedy sąd będzie miał informację czy przekonanie, że to postępowanie likwidacyjne po prostu jest do przeprowadzenia, oczywiście będzie je wszczynał. Jednocześnie też wezwie spółkę i nałoży na nią obowiązek przedkładania informacji, które mogłyby sugerować, że spółka w dalszym ciągu prowadzi w sposób niezakłócony swoją działalność. To są, szanowni państwo, w takim najogólniejszym zarysie zmiany proponowane w niniejszym przedłożeniu.

Chciałbym zwrócić uwagę na jeszcze jedną istotną kwestię spośród szeregu tych mniejszych, porządkujących zmian. Mianowicie wszystkie podmioty, które są zobowiązane do dokonywania wpisów w Krajowym Rejestrze Sądowym, będą zobowiązane na mocy tej nowelizacji do prowadzenia kont w systemie teleinformatycznym. Dlaczego to jest takie istotne? Chodzi o to, żebyśmy mieli sytuację całkowicie stabilną, przejrzystą i zapewniającą sprawny przebieg postępowań i sprawny obieg komunikacji pomiędzy sądem a wszystkimi uczestnikami postępowania. Sposób komunikacji ma być cyfrowy, jawny, transparentny i wygodny dla wszystkich uczestników. Chodzi o to, żebyśmy tę cyfryzację, o której tak często w tej Izbie mówimy, wprowadzali w sposób realny i namacalny i żeby ta cyfryzacja w wymiarze sprawiedliwości faktycznie postępowała. Dziękuję bardzo. (Oklaski)