Wystąpienie: Marcin Józefaciuk

Stanowisko

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Rozpatrujemy trzy projekty ustaw, natomiast jeden podstawowy problem: jak skutecznie ścigać przestępstwa, nie pozwalając państwu karać człowieka przed wydaniem wyroku.

W marcu głosowałem za ponownym uchwaleniem zawetowanej nowelizacji. Podtrzymuję tamten kierunek. Tymczasowy areszt nie jest karą. Osoba, wobec której go zastosowano, może stracić pracę, dochody i kontakt z rodziną, chociaż nadal korzysta z domniemania niewinności. Dlatego każdy areszt musi wynikać z indywidualnej i aktualnej obawy ucieczki albo matactwa, a sąd musi kontrolować także sprawność działań prokuratury.

Korzystne są rozwiązania zapewniające dostęp obrony do materiałów przedstawionych sądowi, realny kontakt z obrońcą od pierwszego przesłuchania, pomoc tłumacza oraz szczególne gwarancje dla osób poniżej 18. roku życia. Dla młodego człowieka pierwsze zetknięcie z państwem nie może być lekcją bezradności wobec niezrozumiałej procedury. Prawo do obrony nie może zależeć od zasobności portfela ani od tego, czy zatrzymanie nastąpiło w dużym mieście.

Mam jednak poważne zastrzeżenia. Sformułowanie "ważny interes śledztwa", pozwalające przesłuchać podejrzanego bez obrońcy, jest zbyt szerokie i wymaga natychmiastowej kontroli sądu. O wykorzystaniu materiałów wykraczających poza zgodę na kontrolę operacyjną również powinien decydować sąd, a nie prokurator. Państwo nie może tworzyć zachęty do łamania prawa przy zdobywaniu dowodów. Jeżeli przewidujemy wyjątki dla najcięższych przestępstw, muszą być one bardzo wąskie, proporcjonalne i kontrolowane sądowo.

Jednomiesięczny pierwszy okres aresztu z projektu z druku nr 2746 może wymusić szybszą kontrolę, ale bez zapewnienia kadr, dyżurów obrończych i pieniędzy stanie się fikcją albo źródłem automatycznych przedłużeń.

Dlatego poprę skierowanie wszystkich trzech projektów ustaw do komisji. Najlepszym punktem wyjścia jest projekt z druk nr 2802, uzupełniony o silniejszą kontrolę sądową z projektu z druku nr 2746. Projekt z druku nr 3066 trafnie podejmuje kwestię bezpieczeństwa dzieci i państwa, ale wyjątki od gwarancji nie mogą być blankietowe. Potrzebujemy jednego spójnego tekstu: skutecznego wobec sprawców i bezpiecznego dla praw obywatela. Dziękuję.