Wystąpienie: Paweł Jabłoński

Dziękuję bardzo, pani marszałek.

Również witam serdecznie młodzież z Katowic, to bardzo blisko mojego okręgu. Jako poseł z województwa śląskiego, z Raciborza, z Rybnika bardzo serdecznie witam was w Sejmie. Mam również nadzieję, że to będzie dla was bardzo ciekawe doświadczenie. A ta debata szczególnie, bo debatujemy tutaj w dość rzadkim trybie, wartym odnotowania, że wspólnie debatuje się nad trzema projektami zgłoszonymi przez bardzo różnych wnioskodawców. Z jednej strony przez pana prezydenta, z drugiej - przez dwa kluby parlamentarne, klub Koalicji Obywatelskiej i klub Polski 2050. A ja jako poseł opozycji muszę powiedzieć, że w każdym z tych projektów dostrzegam coś dobrego. I tak to powinno wyglądać, tak powinien wyglądać ten proces legislacyjny.

Cieszę się bardzo przede wszystkim, że tak szczegółowy projekt przedstawił pan prezydent, wskazując bardzo precyzyjnie, dlaczego ta ustawa, o której mówił wcześniej pan poseł Tomczykiewicz, została zawetowana. Były wtedy spory. Osobiście wtedy zresztą wstrzymałem się od głosu, również dostrzegając, że ta pierwsza propozycja miała pewne pozytywy. Miała jednakże pewne wady. Miała jednakże pewne wady, na które zwrócił uwagę pan prezydent. W tym projekcie pana prezydenta tych wad już nie ma. Te wady usunięto, w nieco inny sposób konstruując te przepisy.

Klub rządowy, klub Platformy przedstawił ponownie swoją, która też się troszeczkę różni. Muszę powiedzieć, że jestem też pozytywnie zaskoczony niektórymi elementami propozycji Polski 2050. Też są tam propozycje, niektóre - muszę to przyznać - nawet może lepsze niż pozostałe projekty. Cieszę się bardzo, że tak to wygląda, bo tak ta praca powinna wyglądać zawsze.

Pracujemy merytorycznie nad bardzo ważnym elementem systemu wymiaru sprawiedliwości. Mianowicie nad nadużywaniem przez sądy tymczasowego aresztowania, nad pozbawianiem osób podejrzanych, osób, które nie są prawomocnie skazane, podstawowych praw: prawa do wolności osobistej, prawa do obrony w procesie, prawa do tego, żeby państwo z całą swoją siłą nie wprowadzało ich w sytuację, w której naruszane są podstawowe prawa i wolności człowieka.

Trzeba ścigać przestępczość bardzo twardo, nie ma co do tego żadnych wątpliwości, ale trzeba też to robić w taki sposób, żeby osoby niewinne, tylko dlatego, że prokurator coś napisał we wniosku o tymczasowy areszt, nie siedziały potem bez wyroku w więzieniu przez długie miesiące. A doskonale państwo wiecie, że tak dzisiaj wygląda rzeczywistość polskiego państwa. To nie jest tylko obecna sytuacja, to jest sytuacja, która ma miejsce od wielu, wielu lat. Paradoksalnie, drodzy państwo, za rządów waszych poprzedników, tj. formacji, w której skład ja też wchodziłem, choć akurat w Ministerstwie Sprawiedliwości rządziła inna partia, z którą się bardzo często nie zgadzałem, rządził tam pan minister Zbigniew Ziobro... Jestem bardzo krytyczny wobec wielu innych jego reform, ale akurat w tym zakresie, zwróćcie państwo uwagę, że wtedy spadł odsetek postanowień o tymczasowym aresztowaniu.

Wtedy, tutaj zwracam się do pana posła Warchoła, nawet było tak, pewnie dlatego, że część sądów nie lubiła pana ministra Ziobry, nie lubiła prokuratury, że sądy nieco skrupulatniej podchodziły do kontroli wniosków prokuratorskich o tymczasowym aresztowaniu. Ale nieco skrupulatniej to znaczy wiecie państwo o ile? O 4%. Bo dzisiaj wnioski prokuratorskie uzyskują pozytywną ocenę sądów w 98%, a wtedy w 94%. Takie statystyki ostatnio widziałem i chyba jest to bliskie prawdy. No więc ta zmiana jest iluzoryczna.

Tymczasowe aresztowanie było nadużywane, jest nadużywane i jeśli nic z tym nie zrobimy, będzie nadużywane. Równolegle na tym posiedzeniu Sejmu będziemy dyskutować o innej ustawie dotyczącej wykonywania kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego. My też będziemy przedstawiać w tej sprawie stanowisko, będziemy je przedstawiać na piśmie. Natomiast mogę już teraz powiedzieć, że generalnie to powinien być ten kierunek. Niestety nie ma dziś systemu, który by pozwalał na system dozoru elektronicznego na etapie postępowania przygotowawczego. To w ogóle jest kierunek, w którym powinno iść polskie państwo.

Oczywiście tam, gdzie mamy przestępstwa z użyciem przemocy, gdzie istnieje bardzo poważne ryzyko ucieczki, ukrycia się sprawcy albo popełnienia przez sprawcę innego ciężkiego przestępstwa, bez żadnych skrupułów trzeba stosować środki izolacyjne. Nie ma co do tego żadnych wątpliwości. Ale w sytuacjach przestępstw bez użycia przemocy, przestępstw, gdzie nie ma ryzyka ucieczki, ukrycia się, mataczenia, ukrywania dowodów, są środki nieizolacyjne: kaucja, dozór policji, zakaz opuszczania kraju. Mamy cały katalog takich środków, można to stosować.

Wysoki poziom inkarceracji, i to jeszcze na etapie przed prawomocnym skazaniem, to jest potężny systemowy problem Polski z przestrzeganiem praw człowieka.

Ta ustawa dzięki inicjatywie pana prezydenta i dzięki tym innym projektom idzie w dobrym kierunku. Oceniam, że można by pójść jeszcze trochę dalej, ale będziemy nad tym pracowali. Cieszę się, że mamy taki punkt wyjścia i że w komisji będziemy mogli połączyć te projekty (Dzwonek), żeby powstał projekt najlepszy.

Klub Rozwój Plus będzie merytorycznie pracował nad tą ustawą i przedstawi również własne poprawki. Dziękuję bardzo.