Wystąpienie: Barbara Bartuś

Oświadczenie poselskie w sprawie upamiętnienia ks. Władysława Gurgacza w 75. rocznicę jego egzekucji

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Dziś, w przededniu 75. rocznicy egzekucji ks. Władysława Gurgacza pragnę oddać hołd temu niezłomnemu kapłanowi, zakonnikowi, człowiekowi głębokiej wiary oraz wielkiemu patriocie, którego życie i śmierć stały się symbolem walki o wolność, niepodległość i suwerenność Polski. Wrzesień to miesiąc szczególnej refleksji nad tragicznymi losami naszego narodu i początkiem II wojny światowej, a historia ks. Władysława Gurgacza kieruje nasze myśli ku okresowi niewoli po II wojnie światowej.

Ks. Władysław Gurgacz, urodzony w 1914 r. w Jabłonicy Polskiej na Podkarpaciu przyjął święcenia kapłańskie w 1942 r., gdy miał zaledwie 28 lat. Młody Władysław był człowiekiem spokojnym i opanowanym, co sprawiało, że ludzie od razu widzieli w nim bratnie serce i szczerą dobroć. W 1945 r. został kapelanem w szpitalu powiatowym w Gorlicach, do którego trafił ze względu na swój pogarszający się stan zdrowia. W szpitalu kontynuował swoją działalność duszpasterską - wspierał słowem bożym zarówno personel medyczny, jak i pacjentów.

Ojciec Władysław Gurgacz pierwsze kontakty z podziemiem niepodległościowym nawiązał w 1947 r. w Krynicy-Zdroju, gdy pełnił funkcję kapelana u sióstr służebniczek starowiejskich. Duchowny z odwagą i coraz większym zaangażowaniem w działania konspiracyjne wyrażał dezaprobatę i sprzeciw wobec marksistowskiej ideologii i sowieckiego modelu państwa, co zwróciło uwagę władz komunistycznych.

Na początku 1948 r. ks. Władysław Gurgacz dołączył do Polskiej Podziemnej Armii Niepodległościowej działającej na Sądecczyźnie i został kapelanem oddziału "Żandarmeria". Nie zamierzał walczyć z bronią w ręku. Jako kapelan odegrał jednak kluczową rolę, wspierając wszystkich na duchu. Ks. Władysław Gurgacz, który swe wybory podejmował, kierując się wiarą i wynikającym z niej rozeznaniem tego, co dobre, a co złe, chciał, aby partyzanci pomimo trudnych warunków życia i nieustannych zagrożeń nie zapominali o etycznych zasadach, które odróżniają żołnierza walczącego o słuszną sprawę od zwykłego bandyty.

W lipcu 1949 r., po nieudanej akcji zbrojnej oddziału ks. Władysław Gurgacz został zatrzymany w Krakowie przez Urząd Bezpieczeństwa. Nie skorzystał z możliwości ucieczki, lecz zdecydował się podzielić los tych, nad którymi sprawował opiekę duchową. Podczas przesłuchiwań przeciwstawiał się zarzutom stawianym jemu i jego kolegom i nie pozwolił na wymuszenie zeznań obciążających członków organizacji konspiracyjnej.

W sierpniu stanął przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Krakowie, przed którym ten dzielny kapłan powiedział: "Ci młodzi ludzie, których tutaj sądzicie, to nie bandyci, jak ich oszczerczo nazywacie, ale obrońcy Ojczyzny! Nie żałuję tego, co czyniłem. Moje czyny były zgodne z tym, o czym myślą miliony Polaków, tych Polaków, o których obecnym losie zadecydowały bagnety NKWD. Na śmierć pójdę chętnie. Cóż to jest zresztą śmierć? Wierzę, że każda kropla krwi niewinnie przelana zrodzi tysiące przeciwników i obróci się wam na zgubę". Komuniści szeroko nagłośnili rozprawę, lecz w oficjalnych komunikatach nie przytoczyli słów, które wybrzmiały na sali sądowej.

W tym pokazowym procesie skazano go na karę śmierci, a wyrok wykonano 14 września 1949 r. strzałem w tył głowy w krakowskim więzieniu przy ul. Montelupich. Miejsce jego pochówku na cmentarzu Rakowickim zostało odkryte dopiero w 2018 r., podczas prac poszukiwawczych prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej.

Co roku na Hali Łabowskiej upamiętniamy ks. Władysława Gurgacza oraz wszystkich żołnierzy Polskiej Podziemnej Armii Niepodległościowej, którzy oddali swoje życie za niepodległość Polski. To miejsce stało się nie tylko symbolicznym przypomnieniem ich poświęcenia, ale także źródłem inspiracji do pielęgnowania pamięci o Ich ofierze.