Wystąpienie: Andrzej Szejna

Oświadczenie poselskie w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przedłożony projekt ustawy jest realizacją obietnicy o przygotowaniu przez rząd, a następnie uchwaleniu przez Sejm prawa, które będzie umożliwiało podjęcie szybkich i intensywnych prac nad usuwaniem skutków powodzi. W tej ustawie znajdują się rozwiązania dobre z punktu widzenia pracowników, pracodawców, a także rolników i samorządów. Dzięki tej ustawie na pomoc będą mogli liczyć kredytobiorcy. Co ważne, ta ustawa w trakcie prac komisji nadzwyczajnej była procedowana w atmosferze wzajemnego zrozumienia i solidarności. Ustawa jest rozwiązaniem kompleksowym. Ja poruszę tylko kilka obszarów, których dotyczy.

Przede wszystkim musimy zwrócić uwagę, że osuszanie zalanych terenów wymaga nie tylko sprzętu, lecz również energii elektrycznej, a to jest znaczący koszt dla każdej rodziny. Dlatego ta ustawa przyznaje każdemu gospodarstwu rodzinnemu, które będzie osuszało swój dom, po 1000 zł bezzwrotnej pomocy. Trzeba podkreślić, że jest to kwota niezależna od udzielanej pomocy bieżącej, w wysokości 2000 zł i 8000 zł.

Nie możemy bagatelizować tego, że tak okrutne doświadczenie jak powódź pozostawia traumę, z którą nie wszyscy potrafią sobie poradzić. Dla Lewicy kluczowe było, żeby zadbać o uproszczone zasady dostępu do świadczeń psychologicznych dla osób dorosłych poszkodowanych w wyniku powodzi.

Zaraz po działaniach mających na celu przywrócenie funkcjonalność zalanych budynków konieczna będzie pomoc w całym systemie ochrony zdrowia na terenach dotkniętych powodzią. Ustawa przewiduje dodanie przepisu o dotacji dla podmiotów leczniczych, które zostały dotknięte powodzią, aby mogły odtworzyć środki trwałe, a także dodaje przepis, który pozwala na zawieranie umów ze świadczeniobiorcami w trybie pozakonkursowym w sytuacji zwiększenia potrzeb zdrowotnych, których nie można było przewidzieć.

Ustawa porusza także ważne kwestie związane z prawami pracowniczymi i zatrudnieniem. Osoby, których dobytek został zniszczony, będą mogły skorzystać z prawa do 20 dni urlopu na okoliczność uporządkowania swoich gospodarstw domowych. Ten urlop będzie płatny w 100%.

Rząd pamięta również o pracownikach sfery socjalnej, którzy teraz pracują ponad swoje siły, często po kilkanaście godzin dziennie. Na zalanych terenach pracuje ponad 3500 takich osób. Ustawa ta przewiduje jednorazowy dodatek dla tych pracowników. Ustawa przewiduje także rozszerzenie uprawnienia pracownika do wykorzystania części urlopu wypoczynkowego w terminie wskazanym przez pracownika, tj. tzw. urlopu na żądanie. Liczba dni urlopu na żądanie została powiększona o 4 dni w stosunku do liczby dni przewidzianej w Kodeksie pracy.

Ponadto ustawa zakłada, że pracodawca w czasie trwania powodzi lub w czasie usuwania jej skutków nie będzie mógł zatrudniać pracownika zamieszkującego tereny objęte powodzią w godzinach nadliczbowych ani delegować tego pracownika poza stałe miejsce pracy bez jego zgody. Przepis ten ma na celu umożliwienie pracownikowi zamieszkującemu tereny objęte powodzią sprawowania większej kontroli nad jego czasem wolnym. Powszechne przepisy prawa pracy zobowiązują bowiem pracownika do podporządkowania się poleceniom pracodawcy dotyczącym wykonywania pracy w godzinach nadliczbowych, a także poleceniu udania się w podróż służbową. Tymczasem pracownik zamieszkujący tereny objęte powodzią może stać przed koniecznością prowadzenia działań mających na celu zabezpieczenie swojego miejsca zamieszkania lub usuwanie skutków powodzi. Realizowanie poleceń pracodawcy skutkujących oddaleniem od miejsca zamieszkania może uniemożliwić pracownikowi podjęcie tych działań.

Biorąc pod uwagę, że okres powodzi stanowi istotne, obiektywne utrudnienie w dostępie stron do sądu, co może skutkować niekorzystnymi konsekwencjami ze względu na biegnące terminy na dokonanie określonych czynności, ustawa przewiduje przedłużenie odpowiednio terminów, które mają największą doniosłość praktyczną, tj. dotyczących wnoszenia odwołania od wypowiedzenia lub rozwiązania umowy o pracę oraz przedawnienia roszczeń ze stosunku pracy.

To, co jest ważne dla osób na zalanych terenach, to pomoc prawna w wielu obszarach. Każde działanie wymaga czy to znajomości wielu przepisów dotyczących odszkodowania, czy też pozyskania środków na odbudowę. Ustawa zakłada wprowadzenie nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, na zasadach opisanych w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej.

Wysoka Izbo! Pragnę podkreślić, że ta kompleksowa ustawa nie powstałaby w tak sprawnym tempie bez zaangażowania kilku ministerstw, wielu legislatorów oraz naszego poczucia solidarności. Cieszę się, że w tym trudnym okresie umieliśmy wypracować mądry kompromis, który umożliwi dalszą pomoc obywatelom dotkniętym tym okropnym kataklizmem.