Wystąpienie: Katarzyna Ueberhan

Dziękuję.

Szanowny Panie Marszałku! Pani Minister! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam przyjemność przedstawić stanowisko klubu Lewicy wobec prezydenckiego projektu ustawy o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami zawartego w druku sejmowym nr 316.

Godne i niezależne życie to prawo. Prawo do godnego i niezależnego życia to prawo człowieka. Przypominam, że wszyscy zasiadający tutaj w poselskich ławach, wszyscy tworzący dziś demokratyczną większość w Sejmie podjęliśmy to zobowiązanie.

(Głos z sali: To projekt.)

To dziś część umowy koalicyjnej koalicji rządzącej. Przypominam, że to walka o prawa człowieka, prawa kobiet, prawa mniejszości, prawa osób z niepełnosprawnościami. A konkretnie to prawo do decydowania o sobie, czyli legalna aborcja, prawo do zawarcia małżeństwa z ukochaną osobą, czyli równość małżeńska, prawo do dachu nad głową.

(Głos z sali: My zupełnie o czym innym. Jak grochem o ścianę.)

Ale to też właśnie prawo do godnego życia z asystencją osobistą, które może zapewnić asystencja osobista. To były te prawa, to są te prawa, te wartości, te zobowiązania, w imię których, dla których wygraliśmy wybory 15 października.

(Głos z sali: Do istoty.)

Cytując moją przyjaciółkę: albo dowieziemy tematy prawnoczłowiecze...

(Głos z sali: A więc to projekt pani poseł.)

...albo prawica zmiecie nas z planszy. Asystencja osobista jest tematem prawnoczłowieczym, jest jednym z tych fundamentalnych praw i powinna być fundamentalną sprawą do załatwienia dla naszego rządu. Asystencja osobista jest realizacją konsumpcyjnej zasady równości i sprawiedliwości społecznej. To asystencja osobista w systemowy sposób może zapewnić osobom z niepełnosprawnościami niezależne życie. Czas na asystencję osobistą z prawdziwego zdarzenia. Na dziś, na wczoraj, na miarę XXI w. w kraju w sercu Europy. Dziś pochylamy się nad propozycją prezydenta, nad rozwiązaniami, na które długo przyszło czekać, ale są.

(Głos z sali: A czyja to wina? 6 miesięcy.)

Tymczasem gotowy projekt rządowy cały czas czeka na wpisanie do wykazu prac. Niestety projekt prezydencki, gdy pojawił się w Sejmie, wzbudził wiele zastrzeżeń.

(Głos z sali: Dlaczego?)

Wiele zastrzeżeń ze strony środowiska. Strona społeczna zgłosiła podobno ponad 180 uwag. I co mamy w tej chwili? Mamy wybór między rozwiązaniem, delikatnie mówiąc, niedoskonałym a brakiem rozwiązania.

Asystencja osobista to najważniejsza usługa wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami. To wsparcie w codziennych czynnościach, to wsparcie asystenta osobistego, nie opiekuna, nie członka rodziny, nie wolontariusza. Jak jest dziś asystencja osobista finansowana z Funduszu Solidarnościowego? Roczne programy rządowe to rozwiązanie z szeregiem wad. W praktyce to brak ciągłości wsparcia, ograniczony dostęp i różna jakość świadczonych usług. A jak się ma do tego prezydencki projekt? Wśród pojawiających się uwag ze strony środowiska najważniejsze są trzy grzechy główne. Po pierwsze, choć projekt był tworzony przez ekspertów, to powstał ponad głowami osób, których dotyczy, bez udziału faktycznych użytkowników asystencji osobistej i praktyków. Po drugie, po latach zapowiedzi projekt złożony do Sejmu okazał się niezgodny z art. 19 konwencji ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami oraz ze standardem asystencji osobistej. A po trzecie, niestety nie uwzględnił większości uwag i postulatów zarówno samego środowiska, jak i Rzecznika Praw Obywatelskich.

Spośród wielu innych uwag wyłania się katalog braków: brak asystencji osobistej dla dzieci i młodzieży, brak możliwości swobodnego wyboru realizatora asystencji osobistej, brak możliwości samodzielnego zatrudnienia asystenta osobistego przez użytkownika, brak możliwości wykonania czynności pielęgnacyjno-medycznych przez asystenta osobistego po przeszkoleniu i przy ogólnej zgodzie asystenta i użytkownika, ale też, co ważne, brak obowiązku realizacji ustawy, czyli świadczenia asystencji osobistej w każdym powiecie.

Na koniec zamiast podsumowania powiem: dzisiaj w Polsce zaledwie 1/3 osób z niepełnosprawnościami jest aktywna zawodowo. To jeden z gorszych wskaźników Unii Europejskiej i to nie tylko efekt strukturalnych problemów rynku pracy, niedostosowania systemu edukacji, ale też właśnie braku asystencji osobistej. Rada Unii Europejskiej w zaleceniach z 19 lipca tego roku zauważa silny związek pomiędzy zwiększeniem dostępności do środowiskowych form wsparcia a aktywnością zawodową, w szczególności opiekunów osób z niepełnosprawnościami. Rada rekomenduje podjęcie działań w tym zakresie. (Dzwonek) Na dziś mamy niedoskonały projekt prezydencki z szeregiem uwag ze strony środowiska, ale jest on w Sejmie. Projekt rządowy, choć przygotowany przez ministra Krasonia, pozostaje projektem Schrödingera, czekając na wpis do wykazu. Przed takim stajemy dziś wyborem.

W związku z powyższym i z uwagi na wagę problemu, ze względu na to, że te regulacje są ważne i oczekiwane, bo jest to próba odpowiedzi na potrzeby i realizacja praw osób z niepełnosprawnościami, klub parlamentarny Lewicy wnosi o dalsze procedowanie nad projektem i skierowanie go do dalszych prac w Komisji Polityki Społecznej i Rodziny. Dziękuję. (Oklaski)