Wystąpienie: Agnieszka Maria Kłopotek

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam przyjemność w imieniu Klubu Parlamentarnego Polskie Stronnictwo Ludowe - Trzecia Droga przedstawić nasze stanowisko w sprawie przedstawianego przez prezydenta RP projektu ustawy o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami.

Asystencja osobista osób z niepełnosprawnościami to wspieranie tych osób, podążanie za ich potrzebami. To nie jest rola opiekuńcza. Od wielu lat dużo mówiło się o konieczności wprowadzenia ustawowej asystencji osobistej, jednak do tej pory ten problem nie został należycie rozwiązany. W grudniu 2006 r. została przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych Konwencja ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami. Celem tej konwencji jest ochrona i zapewnienie pełnego i równego korzystania z praw człowieka i podstawowych wolności przez osoby z niepełnosprawnościami na równi ze wszystkimi innymi obywatelami. Polska zobowiązana jest do wprowadzenia w życie zawartych w konwencji standardów postępowania w celu zapewnienia osobom z niepełnosprawnościami realizacji ich praw. Jednym z takich praw osób z niepełnosprawnościami jest niezależne życie, które może być realizowane dzięki wsparciu asystenta osobistego.

W wielu krajach, takich jak Szwecja czy Słowenia, czy Szkocja, asystencja osobista osób z niepełnosprawnościami jest realizowana w sposób ustawowy, a co za tym idzie - ciągły. Jednak w Polsce do tej pory asystencja osobista była realizowana w ramach programów samorządowych. Przez brak ciągłości obserwujemy duży problem z zatrudnianiem takich osób.

Asystent osoby z niepełnosprawnością to ogromne wsparcie. Taka osoba pomoże m.in. w wykonywaniu czynności dnia codziennego, w wyjściu z domu, powrocie do tego domu czy dojazdach, załatwianiu spraw urzędowych, w korzystaniu z dóbr kultury, muzeów, teatrów, kin, zaprowadzaniu dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności do placówki oświatowej lub przyprowadzaniu ich z tej placówki.

Wysoki Sejmie! Proponowany projekt prezydenckiej ustawy zawiera wiele rzeczy do poprawy czy do wymiany według naszej oceny. Chciałabym zwrócić uwagę tylko na niektóre zagadnienia. Mianowicie usługa asystencji osobistej będzie przysługiwać pełnoletniej osobie, która przebywa w Rzeczypospolitej Polskiej i ma decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia określanej od 70 do 100 punktów. W mojej ocenie zapis dotyczący punktów wymaga doprecyzowania. Z uzasadnienia wynika, że osoby z niepełnosprawnością w stopniu umiarkowanymi i osoby do 18. roku życia, które nie zostaną objęte przepisami ustawy, będą korzystały z asystencji osobistej na dotychczasowych zasadach na podstawie rocznych programów. W konsekwencji doprowadzi to do tego, że wejdzie w życie ustawa o asystencji osobistej i powstanie dualizm asystencji systemowej i programowej. Takie rozwiązanie również budzi wiele wątpliwości.

W projekcie nie ma możliwości swobodnego wyboru realizatora asystencji osobistej, a swobodny wybór to wymóg wynikający z Konwencji ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami. Nie ma możliwości również samodzielnego zatrudniania asystenta osobistego przez użytkownika, a taka możliwość to również wymóg Konwencji ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami. Nie ma możliwości wykonywania czynności pielęgnacyjno-medycznych przez asystenta osobistego po przeszkoleniu przy obopólnej zgodzie asystenta i użytkownika. Asystent osobisty musi mieć możliwość wykonywania tych czynności, które osoby z niepełnosprawnością lub członkowie rodzin wykonują sami na co dzień - podawanie leków, cewnikowanie, zmiana pampersów czy wiele innych czynności.

Brak również w tym projekcie obowiązku realizacji ustawy w każdym powiecie. Ustawa musi gwarantować faktyczną realizację asystencji osobistej w każdej części Polski i, w sytuacji gdy użytkownik tak wybierze, zobowiązywać odpowiedni samorząd do jej realizacji. Zawarta w ustawie prezydenckiej możliwość nierealizowania ustawy z powodu braku możliwości organizacyjnych powiatu lub wysokości środków finansowych przekazywanych powiatowi na ten cel spowoduje de facto, że ustawa może być martwym prawem albo w ogóle nie będzie realizowana.

To tylko nieliczne elementy prezydenckiego projektu, które wymagają według nas poprawy i doprecyzowania po wsłuchaniu się w głosy specjalistów i zainteresowanych środowisk. Można powiedzieć, że ten projekt to pierwszy krok, który należy wykonać. Dlatego klub Polskiego Stronnictwa Ludowego - Trzeciej Drogi jest za przekazaniem proponowanego prezydenckiego projektu ustawy do pracy w komisjach. Będziemy również oczekiwali na przygotowanie odpowiedniego rządowego projektu w tej sprawie. Dziękuję bardzo. (Oklaski)