Wystąpienie: Żaneta Cwalina-Śliwowska

Szanowny Panie Marszałku! Drogie Panie i Panowie Posłowie! Jako osoba, która lata poprzedzające wybór na posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej poświęciła na angażowanie się w działalność różnych organizacji pozarządowych, czuję zaszczyt, mogąc w imieniu Klubu Parlamentarnego Polska 2050 - Trzecia Droga przedstawić stanowisko w sprawie ustawy o zmianie ustawy o kołach gospodyń wiejskich.

Koła gospodyń wiejskich są ważne dla kultywowania tradycji, obyczajów regionalnych i tożsamości lokalnej. W swojej misji integrują lokalne społeczności wiejskie. Działają na rzecz edukacji i aktywizacji kobiet, promując przedsiębiorczość, rękodzieło i zdrowy styl życia. Organizują wydarzenia kulturalne, społeczne, wzmacniając więzi między mieszkańcami. Przyczyniają się do rozwoju lokalnej gospodarki, często współpracując z rolnikami, producentami żywności i różnymi producentami regionalnego rękodzieła. Ich działalność wspiera również zachowanie dziedzictwa kulturowego i przekazywanie go kolejnym pokoleniem.

Przedstawiona ustawa jest związana z planowaną likwidacją instytucji pełnomocnika rządu do spraw lokalnych inicjatyw społecznych i przekazaniem jego kompetencji właściwemu ministrowi do spraw wsi. Zmiany mają na celu również zrównanie praw różnych organizacji mieszkańców wsi działających na podstawie różnych aktów prawnych. Ustawa zapewnia również przejrzysty zakres wydatków budżetu państwa na działalność lokalnych zrzeszeń wiejskich.

Ogólny zamiar ustawy jest poprawny. Jako Polska 2050 zawsze będziemy stać po stronie organizacji pozarządowych. Niewątpliwie dostrzegamy potrzebę nie tylko reformy z perspektywy formalnej, ale także zapewnienia, by koła gospodyń wiejskich zdobyły w najbliższych latach możliwość pozyskania na swoją działalność dodatkowych środków finansowych, łącznie niemal 1,5 mld zł do 2033 r., w sposób transparentny, przejrzysty i wyczerpujący. W ten sposób sprawimy, że już nigdy żaden polityk nie będzie wykorzystywał potrzeb tych organizacji w celu zbudowania kapitału wyborczego, jak to miało miejsce w przypadku afery Funduszu Sprawiedliwości. Nie ma naszej zgody na godzenie w dobre imię tak pozytywnych i potrzebnych organizacji lokalnych.

Zauważamy jednak potrzebę dopracowania przedstawionego projektu w taki sposób, by naprawić wszystkie problemy za jednym razem. Przede wszystkim martwi fakt, że w procesie opracowywania tej ustawy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi wystąpiło z wnioskiem o odstąpienie od przeprowadzenia konsultacji społecznych. Decyzja ta jest dla nas kompletnie niezrozumiała, zwłaszcza że chodzi o projekt czysto społeczny, dedykowany zrzeszeniom pozarządowym i mający służyć na płaszczyźnie czysto lokalnej.

Część przepisów budzi też wątpliwości natury logicznej oraz wątpliwości dotyczące zgodności z innymi aktami prawnymi, w tym konstytucją. Ustawa zakłada bowiem zrównanie kół gospodyń wiejskich działających w ramach kółek rolniczych, które nie posiadają osobowości prawnej i nie rejestrują się w ARiMR, z formalnie zarejestrowanymi kołami gospodyń wiejskich. Jako że zwykłe stowarzyszenia nie są traktowane w ten sposób, stawiamy tutaj koła rolnicze w pozycji uprzywilejowanej względem innych podmiotów.

Ustawa przewiduje również ograniczenie liczby kół gospodyń wiejskich do dwóch na jedno sołectwo. Uważamy, że jakiekolwiek odgórne ingerowanie w sposoby zrzeszania się ludzi na płaszczyźnie lokalnej jest dużym błędem. Państwo jest od wspierania działalności, a nie uszczęśliwiania na siłę regulacjami. Według różnych opinii narusza to zresztą konstytucyjną zasadę wolności zrzeszania się.

Co do samego finansowania to powinniśmy zadbać o to, by środki trafiały do organizacji faktycznie realizujących działalność na rzecz społeczności lokalnych. Koła gospodyń wiejskich zarejestrowane w agencji otrzymują bowiem środki za sam fakt istnienia, bez konieczności prowadzenia aktywnej działalności. Jednocześnie jest wiele organizacji działających na tych samych obszarach. Świetnym przykładem są tu ochotnicze straże pożarne, które nie mogą liczyć na takie finansowanie. To tworzy niebezpieczny precedens, którego powinniśmy uniknąć. Ponadto wierzymy, że kwestie formalne prowadzenia kół nie zostały odpowiednio zweryfikowane i zoptymalizowane, a istotne jest, by zauważyć, że koła obowiązują liczne wymogi formalne, których inne NGOs przestrzegać nie muszą. Dlatego widzimy pilną potrzebę dalszych prac nad sytuacją KGW.

W związku z powyższym klub Polska 2050 - Trzecia Droga poprze jak najszybsze skierowanie projektu do dalszych prac celem jego dopracowania i jak najszybszego wdrożenia, by mógł służyć małym, lokalnym ojczyznom, z jednoczesnym zastrzeżeniem co do dalszych prac nad ogółem przepisów dotyczących kół gospodyń wiejskich. Dziękuję bardzo.