Wystąpienie: Tomasz Trela

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Szanowni Państwo! Mam przyjemność przedstawić stanowisko Koalicyjnego Klubu Parlamentarnego Lewicy odnośnie do rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym, zawartego w druku nr 692.

Celem projektu jest urealnienie stawek akcyzy na wyroby tytoniowe, wyroby nowatorskie i płyn do papierosów elektronicznych. Ostatnie modyfikacje opodatkowania używek będących wyrobami akcyzowymi, wprowadzone ustawą z października 2021 r., nie wytrzymały próby czasu. Wojna w Ukrainie oraz jej globalne konsekwencje gospodarcze spowodowały konieczność zrewidowania zaplanowanych jeszcze w 2021 r. poziomów opodatkowania.

Ważnym impulsem do wprowadzenia aktualizacji stawek jest zwiększająca się z roku na rok siła nabywcza konsumentów. Wraz ze wzrostem średniego wynagrodzenia według danych GUS za miesięczną wypłatę można kupić coraz większą ilość używek, np. w przypadku papierosów w 2019 r. średnie wynagrodzenie wystarczało na ok. 340 paczek, a w 2023 r. już na 430. W przypadku tytoniu do palenia w 2019 r. średnie wynagrodzenie pozwalało na zakup ok. 211 paczek o masie 50 g tytoniu, a w 2023 r. już na 244 takie paczki.

Jeśli chodzi o płyn do papierosów elektronicznych, w latach 2019-2024 różnica między poziomami wzrostu płacy minimalnej a wysokością akcyzy wzrosła jeszcze bardziej, co wynikało z nieobjęcia tej grupy wyrobów akcyzowych zakresem akcyzowej mapy drogowej wprowadzonej ustawą z października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw.

Zgodnie z zaleceniem WHO podgrzewane wyroby tytoniowe, wyroby nowatorskie powinny być opodatkowane na tym samym poziomie i w taki sam sposób jak tradycyjne papierosy. Podwyższenie stawek akcyzy na wyroby tytoniowe i ich substytuty ma przede wszystkim ograniczyć ich spożycie, szczególnie przez nieletnich. Z raportów, z badań prowadzonych przez CBOS dla Biura ds. Substancji Chemicznych wynika, że 30% uczniów w grupie wiekowej 15-19 lat regularnie pali e-papierosy, a 60% co najmniej raz próbowało. Podwyżki cen tych wyrobów, np. wynikające z wyższych stawek podatku akcyzowego, mogą w jeszcze większym stopniu ograniczyć liczbę, zmniejszyć grupę młodzieży w Polsce rozpoczynającej palenie. Innym efektem zmiany jest zmniejszenie różnic cenowych wyrobów tytoniowych w stosunku do innych państw członkowskich Unii Europejskiej. Według danych Komisji Europejskiej ceny papierosów w Polsce należą do jednych z najniższych w Unii Europejskiej. Proponowana zmiana stawek akcyzy w obowiązującej do 2027 r. tzw. akcyzowej mapie drogowej nie narusza zasady zaufania do państwa i stanowionego przez to państwo prawa. Obowiązujące stawki akcyzy były skalkulowane na podstawie innych parametrów makroekonomicznych, które nie mogły w tamtym okresie uwzględniać wzrostu inflacji spowodowanego wybuchem wojny w Ukrainie. Doprowadziło to do sytuacji, w której wyroby tytoniowe i ich substytuty stały się relatywnie tańsze niż prognozowane założenia w stosunku do zarobków konsumentów.

Deklaruję w imieniu koalicyjnego klubu parlamentarnego dalszą pracę nad przedłożonym projektem ustawy. Dziękuję bardzo.