Wystąpienie: Włodzimierz Tomaszewski

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Lokalne grupy działania to rodzaj partnerstwa terytorialnego tworzonego na obszarach wiejskich w ramach unijnego programu Leader, zrzeszającego przedstawicieli trzech sektorów: publicznego, gospodarczego i społecznego. Zadaniem lokalnych grup działania jest opracowanie lokalnej strategii rozwoju, a następnie jej wdrożenie poprzez realizację wynikających z niej przedsięwzięć i projektów opierających się na zasobach ludzkich, kulturowych, naturalnych, historycznych itp. danego obszaru, a także na wiedzy i umiejętnościach przedstawicieli trzech wymienionych sektorów.

W obowiązującej obecnie treści ustawy z 2015 r. o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności założono, że wdrażanie rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność odbywać się będzie z udziałem gmin bądź powiatów poprzez ich potwierdzone członkostwo w lokalnej grupie działania. Jeżeli takie członkostwo nie zostanie potwierdzone w formie dostarczonej, stosownej uchwały rady gminy czy powiatu, prace takiej grupy będą zniweczone, gdyż umowa ramowa tej grupy zawarta z zarządem województwa, określająca warunki i sposób realizacji strategii rozwoju lokalnego realizowanego przez społeczność, ulega rozwiązaniu. W konsekwencji obszary wielu gmin mogą być pozbawione wsparcia w ramach aktywności lokalnych grup działania z wykorzystaniem programu Leader.

Na gruncie obowiązującej ustawy nie przewidziano sytuacji, w której gminy, powiaty nie wyrażają woli przystąpienia do lokalnych grup działania i współpracy z lokalnymi grupami działania. Stąd też rozpatrywana inicjatywa nowelizacji ustawy, tak aby lokalne społeczności, niezależnie od skutków woli władz lokalnych, miały możliwość uczestnictwa w realizacji oddolnego podejścia, jakim jest Leader. Proponowane w projekcie ustawy przepisy pozwalają, aby realizacją podejścia Leader objąć możliwie największą część obszarów wiejskich w Polsce, w przypadku środków polityki spójności - także całego kraju. Zakłada się, że projektowane zmiany umożliwią przyłączanie obszarów do wybranych lokalnych strategii i wybór kolejnych lokalnych strategii, także w odniesieniu do gmin, których obszar wprawdzie jest objęty lokalną strategią wybraną w konkursie na wybór tej lokalnej strategii, ale umowy ramowe zawarte w następstwie tego wyboru pomiędzy zarządem województwa a lokalną grupą działania zostały rozwiązane.

Stworzenia takich możliwości należy dokonać, ale warte odpowiedzi jest pytanie, dlaczego odpowiednie gminy czy powiaty nie wyrażały woli przystąpienia do lokalnych grup działania.

Jak tutaj wspomniano, zwłaszcza w dwóch województwach takie umowy zostały rozwiązane. I podczas pierwszego czytania rozpatrywanego projektu ustawy w dniu 26 września w ramach komisji samorządu terytorialnego referujący nie wskazali przyczyn braku aktywności jednostek samorządu terytorialnego, choć takie pytanie zadałem. Regulację tę poparł przedstawiciel strony samorządowej, Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego.

Uspołecznienie zarządzania jest ważnym czynnikiem efektywnościowym. Na gruncie samorządowym podejmowane były inicjatywy zwiększające możliwości udziału obywateli w procesie funkcjonowania i kontroli niektórych organów publicznych, czego wyrazem jest ustawa z 11 stycznia 2018 r.

Ostatnio zgłoszony został do projektu ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego zapis o zwiększeniu możliwości działania, decydowania o wydatkowaniu środków inwestycyjnych i remontowych, przez jednostki pomocnicze gmin, jak rady osiedli, sołectwa. Są to zmiany oczekiwane, choć w tym przypadku odrzucone przez obecną większość parlamentarną.

Pytanie, dlaczego część samorządów nie podjęła trudu partnerstwa w wydatkowaniu środków unijnych z udziałem lokalnej społeczności na obszarach wiejskich, jest istotne. Mam nadzieję, że zostanie to także podjęte podczas tej debaty. Dziękuję. (Oklaski)