Wystąpienie: Paweł Sałek

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W dniu 18 listopada br. na posiedzeniu Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa odbyło się pierwsze czytanie i rozpatrzenie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw, druk nr 812.

Projekt dotyczy m.in. zwiększenia środków na finansowanie w latach 2025-2027 bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami, tzw. BDO. Resort środowiska zbyt późno wystąpił do Wysokiej Izby z projektem zmiany ustawy, gdyż zarówno komisja ochrony środowiska, jak i Wysoka Izba musiały wyrażać zgodę na skrócenie terminu procedowania nad drukiem nr 812, co miało miejsce w poniedziałek w komisji. Również wczoraj na posiedzeniu plenarnym mieliśmy głosowanie nad skróceniem terminu.

Szanowni Państwo! Baza danych o produktach i opakowaniach oraz gospodarce odpadami BDO jest prowadzona przez ministra środowiska przy udziale Instytutu Ochrony Środowiska - Państwowego Instytutu Badawczego i została uruchomiona w roku 2019 wbrew protestom podmiotów, którym nie na rękę było porządkowanie obszaru naszej gospodarki związanego z odpadami. Podział zadań pomiędzy ministerstwo a IOŚ, czyli instytut, reguluje porozumienie, na mocy którego resort odpowiada za infrastrukturę techniczną, tzn. serwery i niezbędny sprzęt, natomiast instytut odpowiada za oprogramowanie i aplikację.

Należy podkreślić, że powierzenie zadań wdrożenia i utrzymania BDO instytutowi sprawdziło się, gdyż obecnie obsługuje on ponad 600 tys. podmiotów. Oczywiście należy stwierdzić, że wymagają poprawy, naprawy i zoptymalizowania niektóre funkcjonalności, chodzi np. o połączenie kart ewidencji ze sprawozdawczością, poprawę ergonomii całego systemu i zwiększenie zasobów informatycznych, co wzmocni jego efektywne funkcjonowanie.

Zgodnie z przedłożonym OSR właśnie na tego typu wydatki mają zostać przeznaczone coroczne większe kwoty na utrzymanie i rozwój BDO.

Natomiast budzi obawy brak rozwiązania systemowego po roku 2027 w zakresie finansowania tego systemu, bez którego trudno jakkolwiek planować i utrzymywać zasoby ludzkie niezbędne do realizacji tych zadań. Zatem należy spytać, dlaczego dopiero w połowie listopada projekt ustawy znalazł się w Sejmie, skoro kierownictwo resortu wiedziało, że w przypadku BDO nie będzie odpowiedniego finansowania. Jak wspomniała pani poseł Jachira, sprawozdająca w imieniu komisji, resort już w maju przygotowywał się do spraw związanych z BDO. Dodatkowo należy zapytać, dlaczego projekt ustawy nie był w konsultacjach społecznych, jeżeli dotyczy on 0,6 mln podmiotów gospodarczych, i nie był opiniowany ani uzgadniany międzyresortowo. Jak przed chwilą słyszeliśmy, resort pracował nad tym dokumentem właśnie od wiosny.

Należy natomiast pochwalić przewidziane w art. 226b ustawy o odpadach, a w art. 1 pkt 4 projektu niniejszej ustawy, dodatkowe środki finansowe w wysokości ok. 64% wpływów z opłat rejestrowej i rocznej, które będą przeznaczone na większe wydatki BDO w latach 2025-2027. Natomiast należy podkreślić, że rozwiązanie jest tymczasowe i po roku 2027 środki będą stanowiły ponownie przychody budżetu państwa. To dowód na to, że po roku rządów rząd przedkłada nam projekt ustawy z tymczasowymi rozwiązaniami i bez systemowego podejścia.

W art. 81 ustawy o odpadach dodany został ust. 10, który przewiduje możliwość finansowania zadań związanych z utrzymaniem i rozwojem BDO dodatkowo ze środków przeznaczonych na projekty cyfrowe i teleinformatyczne. Wprowadzenie takiej możliwości stanowi rozwiązanie epizodyczne i tymczasowe. Trochę trudno wyobrazić sobie sytuację, że rozwój tak dużego systemu, z którego korzysta i za który płaci w opłatach rejestrowej i rocznej ponad 0,6 mln podmiotów, odbywać się będzie w taki sposób.

Ponadto w art. 83 ust. 1 ustawy przewiduje się rozszerzenie katalogu instytucji, które mają dostęp do danych zawartych w systemie, o Krajową Administrację Skarbową i Instytut Ochrony Środowiska w celu usprawnienia działań w zakresie kontroli podmiotów i wykonywania potencjalnych przestępstw skarbowych związanych z gospodarką odpadami oraz ze względu na realizację zadań dotyczących prac wytwórczych BDO. Należy to rozwiązanie poprzeć, bo trudno sobie wyobrazić, żeby instytut, który wytwarzał oprogramowanie (Dzwonek), nie miał dostępu do danych gromadzonych w systemie. Uzasadnione jest, aby poprawić wykrywalność nielegalnych praktyk przez organy do tego upoważnione z wykorzystaniem danych w systemie. Dlatego proponuję przygotować dedykowane rozwiązanie w BDO dla służb kontrolnych, połączone ze szkoleniami pracowników KAS.

Od stycznia 2026 r. planowane jest uruchomienie modułu BDO, tzw. modułu potwierdzeń, który umożliwi generowanie elektronicznych dokumentów potwierdzających recykling, tzw. eDPR. To rozwiązanie jest bardzo potrzebne całej branży recyklingu w naszym kraju...

Wicemarszałek Monika Wielichowska:

Proszę kończyć, panie pośle.

Poseł Paweł Sałek:

Już kończę, pani marszałek. Muszę powiedzieć, jak zagłosuje klub.

...i zapewni opłacalność prowadzenia takiej działalności, ograniczy, mówiąc w cudzysłowie handel, dokumentami bez pokrycia.

Wysoka Izbo! Pani Marszałek! Szanowna Pani Minister! W obszarze gospodarki odpadami potrzebny jest ścisły nadzór nad całym systemem, co zapewni baza danych odpadowych, natomiast liczba podmiotów i obciążenie, z jakimi się wiąże obsługa tego systemu, muszą być ograniczone do minimum. Mam nadzieję, że zwiększenie środków na utrzymanie i rozwój systemu przyczyni się do poprawy jego funkcjonowania oraz że będzie on przyjazny dla użytkowników, co ułatwi prowadzenie działalności wszystkim podmiotom gospodarczym w kraju.

Wysoka Izbo! Mój klub Prawo i Sprawiedliwość będzie głosował za omawianym projektem zawartym w drukach nr 812 i 819 ze względu na dobro polskich przedsiębiorców i kontynuowanie wprowadzania ładu w gospodarowaniu odpadami w Polsce. Dziękuję.