Wystąpienie: Daria Gosek-Popiołek

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Ustawa, nad którą pracujemy, dotyczy wyznaczenia limitów wydatków ze środków Funduszu Promocji Kultury, które to środki przeznaczone zostają dla autorek i autorów, tłumaczy i tłumaczek, wydawców za wypożyczenie ich książek przez biblioteki publiczne. I trzeba przyznać, że musimy tę ustawę przyjąć teraz, bo zbliża się termin 10-letniego okresu, na jaki określone zostały limity w 2015 r. Oczywiście zróbmy to, ale przy tej okazji, szanowni państwo, trzeba wyraźnie powiedzieć, że jest to pewna prowizorka i że potrzebne są zmiany, fundamentalne zmiany.

Tak, musimy wspierać autorów i autorki poprzez realizację Public Lending Right, czyli systemu, w którym wypłacane są im te środki za pośrednictwem organizacji zarządzania zbiorowego, ale w systemie tym nie uwzględniono e-booków, książek elektronicznych, audioboków, a w tym momencie jest to ważny segment rynku, którego wartość będzie tylko wzrastać. Również biblioteki takie właśnie formaty udostępniają swoim czytelnikom. O tym mówiła wielokrotnie Polska Izba Książki. I nie ma powodu, byśmy te nośniki pomijali. Cieszy mnie to, że wybrzmiewa to w tej dyskusji, tak samo wybrzmiewało to w dyskusji podczas posiedzenia komisji kultury. Nie wszystkie biblioteki są ujęte w tym systemie, więc należy to zmienić, uwzględniając biblioteki szkolne, pedagogiczne czy naukowe.

Trzecia rzecz, czyli wielkość środków. Jest ich po prostu za mało, bo im więcej uprawnionych zgłasza się do otrzymania tych wynagrodzeń, tym mniejsze części z tych środków są dla nich de facto wydzielane. To są te rzeczy, które dotyczą tylko i wyłącznie funkcjonowania tego systemu, ale myśląc o nich, musimy myśleć szerzej. Musimy myśleć o tym, jak zaprojektowany jest rynek książki i jakie narzędzia może zastosować państwo polskie, by skutecznie chronić interesy autorów, wydawców i księgarzy, a na samym końcu być może najbardziej właśnie nas wszystkich, czytelników.

Czekamy na ustawę o książce - te słowa ze strony branży wydawniczej, ze strony osób tworzących i piszących stają się coraz głośniejsze. Przed tą dyskusją nie uciekniemy, bo wystarczająco długo wszyscy już na tę ustawę czekają. Gra toczy się o kilka fundamentalnych spraw, przede wszystkim o kwestie regulacji marż dystrybutorów. Teraz to wielkie wydawnictwa, dystrybutorzy i sieci księgarni podzielili rynek między sobą i mamy właściwie do czynienia z oligopolem. Należy wzmocnić pewne mechanizmy, które pozwolą odnaleźć się na tym bardzo trudnym rynku mniejszym wydawnictwom, małym księgarniom, bo co roku zbyt wiele małych księgarni znika z mapy księgarń w Polsce, a to ma realny wpływ na to, z jaką literaturą mogą obcować czytelnicy i kto może ze swoją twórczością do czytelników dotrzeć.

Po drugie, system zakupów bibliotecznych. Musimy go usprawnić, tak żeby za pomocą tego systemu wspierać też małe, lokalne księgarnie, bo teraz one właściwie nie są w stanie obsługiwać bibliotek, co sprawia, że ich sytuacja jest tym trudniejsza. Bardzo dużo mówimy o przyszłości autorów i autorek, o ich sytuacji, która rzeczywiście jest bardzo trudna, ale musimy zdawać sobie sprawę z tego, że tak naprawdę mówimy o czytelnikach i czytelniczkach, o nas, którzy chcemy mieć dostęp do dobrej literatury, o nas, którzy chcemy czytać książki, bo czytanie jest wartością. Ta ustawa przejdzie, mam nadzieję, jednogłośnie, bo ona jest niekontrowersyjna.

(Poseł Bartłomiej Pejo: Nie przejdzie.)

Ale zachęcam bardzo mocno ministerstwo i wszystkich nas do tego, żebyśmy nie uciekali od dyskusji o rynku książki, żebyśmy nie bali się wielkich podmiotów, wielkich korporacji, które bardzo brutalnie, korzystając ze swojej przewagi, dobijają mniejsze podmioty. To jest nasza odpowiedzialność, żeby wspierać tych, którzy tworzą kulturę polską, a właśnie są nimi autorzy, wydawnictwa, małe, lokalne księgarnie. Dziękuję.