Wystąpienie: Marcin Józefaciuk

Stanowisko

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W energetyce jądrowej decyzja podjęta na początku budowy może wpływać na bezpieczeństwo obiektu przez dziesięciolecia. Dlatego sprawność procesu inwestycyjnego jest potrzebna, ale nie może być osiągana przez przesuwanie kontroli na później ani przez tworzenie faktów dokonanych.

Projekt umożliwia rozpoczęcie określonych robót przed uzyskaniem pozwolenia na budowę całego obiektu. Dotyczy to m.in. prac ziemnych, odwodnienia terenu, zaplecza budowy, dróg i bocznic kolejowych, a w przypadku robót związanych z posadowieniem obiektu - także prac wymagających zezwolenia prezesa Państwowej Agencji Atomistyki. Takie etapowanie może ograniczyć opóźnienia. Rząd deklaruje nawet możliwość skrócenia procesu o ok. 2 lata. Nadal jednak nie wiemy, który konkretnie etap ma zostać skrócony: rozpoczęcie budowy, pierwszy beton jądrowy czy uruchomienie pierwszego bloku. Bez aktualnego harmonogramu nie będzie można zweryfikować, czy ustawa rzeczywiście przyspieszyła inwestycję.

Musimy też znać ryzyko finansowe. Państwo zabezpieczyło 60,2 mld zł na dokapitalizowanie spółki Polskie Elektrownie Jądrowe, ale nie przedstawiono pełnego kosztu pierwszej elektrowni ani całego programu. Ile środków będzie można wydać na roboty wstępne przed zakończeniem całego procesu licencjonowania? Kto zapłaci za przebudowę wykonanych elementów, jeżeli późniejsze wymagania bezpieczeństwa wymuszą zmianę projektu?

Potrzebne są jasne granice odpowiedzialności. Wojewoda odpowiada za kwestie budowlane, prezes PAA - za bezpieczeństwo jądrowe i ochronę radiologiczną, ale inwestycja pozostaje jedna. Równoległe postępowania nie mogą prowadzić do niespójnych decyzji.

Szczególnej uwagi wymaga zdolność Państwowej Agencji Atomistyki do wykonywania nowych zadań. Ilu dodatkowych ekspertów otrzyma PAA i jakie środki na ten cel zabezpieczono?

Energetyka jądrowa może wzmacniać bezpieczeństwo energetyczne Polski. Musi być jednak budowana szybko dzięki dobrej organizacji, stabilnemu finansowaniu i silnemu nadzorowi, a nie kosztem bezpieczeństwa, środowiska i odpowiedzialności za publiczne pieniądze.