Wystąpienie: Fryderyk Sylwester Kapinos

Oświadczenie poselskie w sprawie obchodów Narodowego Dnia Pamięci "Żołnierzy Wyklętych" w 2025 r.

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Już od 14 lat w dniu 1 marca obchodzimy święto państwowe, jakim jest Narodowy Dzień Pamięci "Żołnierzy Wyklętych". Godne upamiętnienie bohaterów walk o naszą ojczyznę, którzy po zakończeniu II wojny światowej nie złożyli broni, ale podjęli nierówną zbrojną walkę z organami komunistycznego agresora, będącą wyrazem sprzeciwu wobec sowietyzacji Polski i jeszcze większego podporządkowania jej ZSRR, od wielu lat było bardzo istotnym tematem. Realnego kształtu nabrało w 2010 r., gdy ówczesny prezydent RP pan prof. Lech Kaczyński podjął inicjatywę ustawodawczą i złożył w Sejmie RP ustawę mającą na celu ustanowienie Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych. Jak można było przeczytać w jej uzasadnieniu, nowe święto państwowe miało być wyrazem hołdu złożonego zarówno żołnierzom, którzy we wspomnianym czasie przelewali krew za ojczyznę, jak i społecznościom lokalnym, których patriotyzm i ofiarność umożliwiły kontynuowanie oporu przez wiele lat.

Ustanowienie Narodowego Dnia Pamięci "Żołnierzy Wyklętych" oraz nadanie mu statusu święta państwowego stało się jedną z pięknych i wymownych form upamiętnienia osób przez lata opluwanych przez komunistyczną propagandę, nazywanych "wrogami ludu". Osób, które cierpiały prześladowania, drastyczne przesłuchania, tortury. Osób, których bliscy w komunistycznych realiach nie mogli znaleźć pracy ani dostać się na studia. A to wszystko dlatego, że idea wolnej Polski, za którą walczyli już podczas II wojny światowej, była dla nich wartością nadrzędną. Za nią oddawali życie, ginąc w nierównych walkach lub komunistycznych katowniach.

Przez ostatnich kilkanaście lat obchody Narodowego Dnia Pamięci "Żołnierzy Wyklętych" zyskały wiele form. Świętuje się je oficjalnie przez składanie wiązanek, zapalanie zniczy i uczestniczenie w marszach pamięci. Świętuje się je na sportowo m.in. przez udział w biegach czy rajdach rowerowych. Świętuje się je też przez udział w powiązanych wydarzeniach kulturalnych: koncertach czy spektaklach. Każda z tych form w piękny sposób upamiętnia bohaterów walk o wolną Polskę.

W tym roku w mieście Mielcu obchody Narodowego Dnia Pamięci "Żołnierzy Wyklętych" miały bardzo bogaty program. Rozpoczęły się przed południem od uroczystego Apelu Poległych z udziałem Wojskowej Asysty Honorowej 18. Brygady Artylerii z Nowej Dęby. Wiele osób zgromadziło się przed miejscowym pomnikiem Żołnierzy Wyklętych na Górze Cyranowskiej. Na odsłoniętym w 2022 r. monumencie przedstawionych zostało 12 żołnierzy, bohaterów walk z komunistycznym reżimem. Składają się na niego figury przedstawiające: płk. Aleksandra Rusina "Rusala", mjr. Hieronima Dekutowskiego "Zaporę", chor. Wojciecha Lisa "Mściciela", płk. Łukasza Cieplińskiego "Pługa", Janinę Przysiężniak "Jagę", por. Leona Wanatowicza "Borutę", rtm. Witolda Pileckiego "Witolda", ks. Władysława Gurgacza "Sema", ppłk. Waleriana Tumanowicza "Jagodzińskiego", gen. bryg. Augusta Emila Fieldorfa "Nila", ppor. Anatola Radziwonika "Olecha" oraz mjr. Dragana Sotirovicia "Drażę". Ponadto upamiętniono na pomniku osoby związane z Podkarpaciem, Kresowiaków oraz wszystkich żołnierzy niezłomnych walczących o wolność Polski.

Podczas mieleckich obchodów Narodowego Dnia Pamięci "Żołnierzy Wyklętych" odbyły się również dwa wydarzenia sportowe. Pierwsze z nich to Rajd Rowerowy Śladami Walk Wojciecha Lisa "Mściciela". Drugim był Bieg Tropem Wilczym, którego uczestnicy rywalizowali na dystansie 1963 metrów, symbolicznie upamiętniającym rok śmierci uznawanego za ostatniego żołnierza wyklętego Józefa Franczaka ps. "Lalek".

Nie zabrało również akcentu artystycznego mieleckich obchodów. Tego dnia w domu kultury w Mielcu wystawiono monodram "Melduję Tobie Polsko. Rotmistrz Pilecki" w wykonaniu Przemysława Tejkowskiego.

Bardzo dziękuję wszystkim, którzy przyczynili się do organizacji obchodów Narodowego Dnia Pamięci "Żołnierzy Wyklętych" w Mielcu. Dzięki państwu pamięć o bohaterach walk z komunistycznym reżimem została w piękny sposób wyeksponowana. Dziękuję również ich uczestnikom za uczczenie pamięci o tych, którzy w zamyśle komunistycznych zbrodniarzy mieli popaść w zapomnienie. Dziś jednak są obecni w przestrzeni publicznej oraz naszych sercach.