Przejdź do treści
16°CPowietrze: bardzo dobre poniedziałek, 21 września 2026 · imieniny: Hipolita, Mateusza wschód 06:27 · zachód 18:48
reklama

Wystąpienie: Tadeusz Tomaszewski

03.07.2026, 61. posiedzenie Sejmu, Poseł tekst niewygłoszony

Punkt porządku dziennego: Oświadczenia.

Oświadczenie poselskie w sprawie zadośćuczynienia dla ofiar hitlerowskich wysiedleń

Szanowny Panie Marszałku! Szanowna Izbo! Zgłosiła się do mnie osoba reprezentująca wysiedlonych z Żywiecczyzny z prośbą o zajęcie się sprawą zadośćuczynienia dla wszystkich żyjących ofiar hitlerowskich wysiedleń z terenów wcielonych do III Rzeszy i przymusowo deportowanych do Generalnego Gubernatorstwa.

Podłożem tej represji były przyjęte przez III Rzeszę zasady depolonizacji i germanizacji ziem włączonych do III Rzeszy. Stosownie do tego zaplanowano pełne i ostateczne zniemczenie ludności, osiedlenie Niemców lub przybyłych folksdojczy i usuwanie nienadających się do zniemczenia Polaków.

Akcje deportacyjne przeprowadzane były w 1940 r. nocą lub wczesnym rankiem. Daną miejscowość otaczała policja, a następnie wyrzucano ludność z domów. Pod strażą doprowadzano ją do punktów zbornych, gdzie przeprowadzano szczegółową rewizję osobistą i bagażu. Zabierano wszystko, co miało jakąś wartość. Pozwalano na zabranie tylko jednego pakunku na osobę. Pozostawiony dorobek życia przejmowali koloniści niemieccy. Liczne domy mieszkalne zamieniano na obory, chlewy lub rozbierano na opał.

W nowym przymusowym miejscu pobytu przesiedleńcy żyli w skrajnej nędzy, ponieważ zostali bez pracy, nawet tej przymusowej, i bez środków do życia, a żebranie - żeby nie umrzeć z głodu - nie było rzadkością. Represje spowodowały niedające się opisać straty materialne, które na wiele lat zmusiły tych ludzi do życia w biedzie. Panujące choroby oraz duże opóźnienia w nauce wśród młodzieży znacznie utrudniły normalny start życiowy. Pozostawiło to trwały ślad w psychice wysiedlonych.

Wysiedleni Polacy nie otrzymali żadnego zadośćuczynienia za krzywdy, których doznali, ani satysfakcji moralnej, mimo że ta represja jest zbrodnią wojenną i zbrodnią przeciwko ludzkości.

W dniu 31 maja 1996 r. została uchwalona ustawa o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR, ale nie objęła ona wysiedlonych do Generalnego Gubernatorstwa. Obecnie sprawa reparacji wojennych ze strony niemieckiej stała się na nowo aktualna i pojawiła się możliwość wynagrodzenia krzywd wyrządzonych wysiedlonym przez III Rzeszę, którzy do tej pory nie otrzymali żadnego zadośćuczynienia.

Poczucie elementarnej sprawiedliwości każe mi zwrócić się do rządu z wnioskiem o objęcie zadośćuczynieniem ofiar hitlerowskich wysiedleń. Wierzę, że dożyję chwili, w której moja ojczyzna ujmie się za obywatelami, którzy przez wiele lat nie doczekali się sprawiedliwości.

Zapis w stenogramie Sejmu (otwiera się w nowej karcie) | Transmisja z dnia posiedzenia (otwiera się w nowej karcie)

Źródło: System Informacyjny Sejmu, stan danych: 21.09.2026 16:05
Zdjęcie: fot. Kancelaria Sejmu