Wystąpienie: Jacek Niedźwiedzki

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Koalicja Obywatelska mam zaszczyt przedstawić stanowisko w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych oraz niektórych innych ustaw. Projekt ma dostosować funkcjonowanie Żandarmerii Wojskowej do współczesnych wyzwań związanych z bezpieczeństwem państwa. Wojna za naszą wschodnią granicą, zagrożenia hybrydowe, cybernetyczne i terrorystyczne oraz rosnące wydatki na obronność wymagają sprawnych służb, które będą skutecznie chronić Siły Zbrojne, ich infrastrukturę, uzbrojenie, informacje oraz środki publiczne.

Jedną z najważniejszych zmian jest rozszerzenie właściwości Żandarmerii Wojskowej. Obejmie ona w określonych ustawą sytuacjach także osoby cywilne, których działania pozostają bezpośrednio związane z bezpieczeństwem i funkcjonowaniem Sił Zbrojnych. Chodzi m.in. o osoby zakłócające czynności żandarmerii, bezprawnie posługujące się mundurem lub oznakami wojskowymi, współdziałające z żołnierzami przy popełnieniu czynu zabronionego czy posiadające pochodzący z przestępstwa sprzęt wojskowy albo uzbrojenie. Ma to znaczenie szczególnie w sytuacjach zagrożenia na terenach jednostek wojskowych, przy zdarzeniach z udziałem dronów czy podejrzeniu działań dywersyjnych. Reakcja państwa powinna być szybka i skuteczna, niezależnie od tego, czy sprawcą jest żołnierz, czy osoba cywilna.

Projekt wzmacnia również kompetencje żandarmerii w zakresie ochrony osób i obiektów, w tym polskich placówek zagranicznych oraz personelu dyplomatyczno-konsularnego. Istotnym elementem jest także przeciwdziałanie przestępczości gospodarczej i korupcji związanej z obronnością. Przy rekordowych nakładach na modernizację armii musimy mieć pewność, że publiczne pieniądze są właściwie chronione. Dlatego żandarmeria otrzyma szersze możliwości działania w sprawach dotyczących zamówień realizowanych przez jednostki wojskowe, a także narzędzia służące wykrywaniu przestępstw gospodarczych, korupcyjnych i skarbowych.

Zmiany dotyczą również czynności operacyjno-rozpoznawczych. Projekt rozszerza możliwość stosowania takich instrumentów jak kontrola operacyjna, zakup kontrolowany czy niejawne nadzorowanie wobec katalogu przestępstw odpowiadających współczesnym zagrożeniom, w tym przestępstw dotyczących bezpieczeństwa systemów informatycznych, finansowania terroryzmu czy oszustw komputerowych. Jednocześnie porządkuje ustawowe podstawy funkcjonowania pionu operacyjno-rozpoznawczego żandarmerii.

Ważną zmianą jest możliwość rejestrowania obrazu, a w określonych przypadkach również dźwięku podczas czynności służbowych. Może to zwiększyć przejrzystość interwencji i chronić zarówno obywateli, jak i funkcjonariuszy. Projekt określa również zasady przechowywania i niszczenia takich materiałów. Żandarmeria uzyska ponadto status oskarżyciela publicznego w zakresie swojej właściwości oraz możliwość samodzielnego prowadzenia czynności wyjaśniających i postępowań mandatowych w sprawach o wykroczenia.

Wysoka Izbo! Wzmocnienie kompetencji służb musi zawsze iść w parze z ochroną praw obywatelskich. Szczególnego znaczenia nabierają tu gwarancje dotyczące kontroli operacyjnej, przetwarzania danych i ochrony prywatności. Dlatego istotne jest, aby rozszerzaniu uprawnień towarzyszyły jasne podstawy ustawowe, określone zasady postępowania z materiałami oraz odpowiednie mechanizmy kontroli. Bezpieczeństwo państwa to nie tylko liczebność i wyposażenie armii. To również sprawne instytucje, które potrafią chronić wojsko, infrastrukturę i publiczne pieniądze. Projektowana ustawa odpowiada na rzeczywiste wyzwania i wzmacnia zdolność Żandarmerii Wojskowej do skutecznego działania.

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Klub Parlamentarny Koalicji Obywatelskiej popiera przedmiotowy projekt ustawy. Dziękuję. (Oklaski)