Wystąpienie: Lidia Czechak

Pytania

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W 2026 r. obchodzimy 50. rocznicę powstania Komitetu Obrony Robotników - jednej z najważniejszych inicjatyw opozycji demokratycznej w komunistycznej Polsce.

KOR powstał we wrześniu 1976 r. jako odpowiedź na brutalne represje władz PRL wobec uczestników robotniczych protestów Czerwca 1976 r., przede wszystkim w Radomiu, Ursusie i Płocku.

Robotnicy, którzy sprzeciwili się drastycznym podwyżkom cen, zostali poddani brutalnym represjom. Byli bici, zatrzymywani, skazywani, wyrzucani z pracy. Komunistyczne państwo po raz kolejny pokazało, że wobec obywateli domagających się swoich praw gotowe jest użyć przemocy i aparatu represji.

W tej sytuacji grupa ludzi różnych środowisk zdecydowała się wystąpić w obronie prześladowanych. 23 września 1976 r. powstał Komitet Obrony Robotników.

Jego członkowie i współpracownicy organizowali pomoc prawną, materialną i finansową dla represjonowanych oraz ich rodzin. Dokumentowali przypadki łamania praw człowieka i przekazywali społeczeństwu informacje, których komunistyczna cenzura nie pozwalała publikować.

Było to coś więcej niż pomoc prześladowanym. KOR przełamywał strach i poczucie osamotnienia wobec komunistycznego państwa. Pokazywał, że wobec bezprawia możliwe są solidarność, odpowiedzialność i wspólne działanie.

Szczególne znaczenie miało również spotkanie dwóch środowisk - robotników oraz inteligencji. Doświadczenie tej współpracy stało się jednym z fundamentów późniejszego wielkiego ruchu Solidarności.

Dzisiaj, pół wieku później, powinniśmy pamiętać o wszystkich, którzy mieli odwagę przeciwstawić się komunistycznemu reżimowi - o robotnikach Radomia, Ursusa i Płocka, o członkach i współpracownikach KOR, o ludziach niosących pomoc rodzinom represjonowanych, a także o tych wszystkich, którzy przez kolejne lata walczyli o wolną Polskę.

Pamiętajmy jednocześnie, że droga do wolności nie rozpoczęła się w 1989 r. Prowadziła przez poznański Czerwiec 1956 r., polskie protesty kolejnych dekad, Grudzień 1970 r., Czerwiec 1976 r., działalność opozycji antykomunistycznej, pontyfikat św. Jana Pawła II oraz wielki, 10-milionowy ruch Solidarności.

Wolność, którą dzisiaj mamy, została wywalczona odwagą i poświęceniem wielu tysięcy Polaków. Nie wolno nam o nich zapomnieć.

50. rocznica powstania Komitetu Obrony Robotników jest więc nie tylko ważną rocznicą historyczną. Jest również przypomnieniem, że państwo powinno zawsze stać po stronie obywatela, a solidarność z człowiekiem krzywdzonym i prześladowanym jest jednym z fundamentów prawdziwie wolnej Rzeczypospolitej.

Cześć i chwała wszystkim, którzy mieli odwagę upomnieć się o godność polskich robotników i wolność.