Wystąpienie: Marek Biernacki

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Przypadł mi honor przedstawienia w imieniu Klubu Parlamentarnego PSL - Trzecia Droga stanowiska wobec sprawozdania komisji o poselskich projektach uchwał: w sprawie upamiętnienia 50. rocznicy powstania Komitetu Obrony Robotników i w 50. rocznicę powstania Komitetu Obrony Robotników.

Kiedy w czerwcu 1976 r. komunistyczne władze zdecydowały się na drastyczną podwyżkę cen żywności, wydawało się, że rządzący są przygotowani na negatywne społeczne reakcje. Przygotowani na swój sposób - zmobilizowano milicję, przygotowano brutalne akcje represyjne. Do Radomia, gdzie protesty miały swój początek, skierowano oddziały ZOMO z Warszawy, Łodzi, Kielc, Lublina oraz słuchaczy szkoły oficerskiej ze Szczytna. Doszło do walk ulicznych. Demonstranci m.in. podpalili gmach KW PZPR. Zginęło dwóch demonstrantów, rannych było kilkaset osób. Skala protestów była jednak na tyle duża - bo do tego przecież był i Ursus - że szturmy zomowców na robotników Radomia nic nie dały. Po ponurych doświadczeniach grudnia 1970 r. premier Jaroszewicz zmuszony został do wycofania się rakiem z podwyżek. Jednak mimo to później nie było lepiej. Zatrzymania, pobicia i procesy. Pokazowe procesy sądowe. Setki osób zawleczono przed kolegia do spraw wykroczeń. Tysiące osób, szczególnie w Radomiu, zwolniono z pracy.

Ale jednego rządzący nie przewidzieli. Nie byli w stanie sobie wyobrazić, że ich brutalność będzie miała zupełnie nieoczekiwany skutek. Skutek, który zapoczątkował głębokie przekształcenia ustrojowe, doprowadził ostatecznie do upadku komunizmu w Polsce.

23 września 1976 r. ogłoszono "Apel do społeczeństwa i władz PRL". Został on ogłoszony w społeczeństwie i przekazany przez Jerzego Andrzejewskiego do Sejmu. Tę datę uznaje się za datę powstania KOR. Oznaczało to zorganizowaną, szeroką pomoc, która teraz przybrała charakter pomocy prawnej i finansowej, organizowanej dla represjonowanych robotników przez przedstawicieli środowisk inteligenckich i opozycyjnych. Bardzo istotną rolę odgrywali też w tym harcerze, m.in. Czarna Jedynka, z Czarnej Jedynki tu obecny też pan Antoni Macierewicz.

KOR przełamał...

(Wypowiedź poza mikrofonem)

Powiedziałem.

(Poseł Joanna Lichocka: Też, też. Dziękujemy, panie pośle, że uwzględnił pan... Też, też.)

Przerywałem państwu? Nie. (Gwar na sali, dzwonek)

(Poseł Antoni Macierewicz: A co pan może wiedzieć?)

Zawsze musicie robić awanturę?

KOR przełamał atmosferę strachu i rezygnacji, połączył środowiska inteligenckie z robotniczymi...

(Poseł Antoni Macierewicz: A co pan o tym wie?)

Wicemarszałek Monika Wielichowska:

Panie pośle...

Poseł Marek Biernacki:

...stworzył kadry i metody działania - jawność, pomoc, niezależna informacja stały się fundamentem opozycji demokratycznej i Solidarności. Po raz pierwszy od lat 40. XX w. w komunistycznej Polsce powstała jawna, otwarta organizacja opozycyjna, która działała publicznie i nie ukrywała się. To była rewolucja w stosunku do wcześniejszej opozycji. Członkowie KOR działali otwarcie, a nie w konspiracji. Łamało to zasadę strachu i izolacji, na której opierał się (Dzwonek) system PRL. "Zamiast palić komitety, zakładajcie własne" - to słowa Jacka Kuronia symbolizujące właśnie rozpoczęcie jawnego działania.

KOR pokazał, że inteligencja i robotnicy mogą razem działać, mogą skutecznie walczyć z systemem. KOR zapoczątkował też wielki ruch, który później określaliśmy jako papierową rewolucję - powielacze i cały czas budowanie małej poligrafii. To później skutkowało wielkim zwycięstwem Solidarności.

Co jest też istotne, musimy pamiętać... Dzisiaj jest 16 września, jutro jest 17 września. 17 września 1993 r. ostatni żołnierz rosyjski wyszedł z Polski. Wtedy tak naprawdę uzyskaliśmy pełną suwerenność i to jest taka klamra, która spaja tę dzisiejszą debatę i to wielkie wydarzenie, o którym Polacy zapominają. Na Węgrzech, w Czechach się pamięta. W Polsce, w tym zacietrzewieniu, w tym szaleństwie wewnątrzpolitycznym, które przekładamy na historię, zapominamy o tak ważnych datach jak data prawdziwego odzyskania niepodległości. Ciekawe, kto z państwa pamiętał o tym, że jutro jest tak ważna rocznica. (Oklaski)