Wystąpienie: Piotr Adamowicz

Dobry wieczór, pani marszałek, dobry wieczór paniom i panom posłom.

Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o poselskich projektach uchwał: w sprawie upamiętnienia 50. rocznicy powstania Komitetu Obrony Robotników, druk nr 2889, oraz 50. rocznicy powstania Komitetu Obrony Robotników, druk nr 3056.

Marszałek Sejmu zgodnie z art. 37 ust. 1 i art. 40 ust. 1 regulaminu Sejmu skierował w dniu 31 lipca 2026 r. projekt uchwały z druku nr 2889 oraz w dniu 2 września br. projekt uchwały z druku nr 3056 do Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu do pierwszego czytania.

Komisja Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu po przeprowadzeniu pierwszego czytania oraz rozpatrzeniu tych projektów uchwał na posiedzeniu w dniu 3 września br. wnosi, by Wysoki Sejm raczył załączony projekt uchwały przyjąć. Pozwolę sobie go zaprezentować.

"Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie upamiętnienia 50. rocznicy powstania Komitetu Obrony Robotników

'Zamiast palić komitety, zakładajcie własne' - te słowa Jacka Kuronia symbolizują rozpoczęcie działalności jawnej opozycji demokratycznej w komunistycznej Polsce.

23 września 1976 roku ogłoszono akt założycielski Komitetu Obrony Robotników. Inicjatywa zrudziła się z potrzeby niesienia pomocy osobom represjonowanym po robotniczym proteście w czerwcu 1976 roku w Radomiu, Ursusie i Płocku. Spontaniczny odruch solidarności z robotnikami, pomocy bitym, sądzonym i wyrzuconym z pracy przerodził się w ruch samoobrony społecznej.

Celem KOR było nie tylko wspieranie ofiar represji, lecz także przywracanie elementarnego ładu prawnego: domagano się przestrzegania praw obywatelskich, ujawniono do użycia władzy oraz zbudowano więzi społeczne i solidarność ponad podziałami.

Środowisko KOR-owskie szybko się stało zaczynem niezależnego życia publicznego. Powstały inicjatywy wydawnicze, m.in. 'Biuletyn Informacyjny ’KOR’', 'Robotnik', czasopismo literackie 'Zapis' oraz Niezależna Oficyna Wydawnicza 'NOWA', które stanowiły nie tylko obieg informacji, ale też szkołę wolnego słowa.

Po roku działalności KOR przekształcił się w Komitet Samoobrony Społecznej 'KOR' i umocnił swoją rolę jako reprezentanta społeczeństwa obywatelskiego wobec państwa. Promując ideę samoorganizacji, w tym wolnych związków zawodowych, utorował drogę, która doprowadziła do powstania 'Solidarności'. Wraz z innymi środowiskami opozycyjnymi działacze KOR budowali zręby niezależnej Polski. Bez ich wsparcia i zaplecza trudno wyobrazić sobie sukces strajków w 1980 roku, a potem zwycięstwo strony demokratycznej w wyborach w roku 1989.

W czasach PRL działacze KSS 'KOR' byli systematycznie prześladowani - więzieni, aresztowani i szykanowani. Wielu z nich było represjonowanych już w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych. Po 13 grudnia 1981 roku znaleźli się oni wśród pierwszych internowanych i aresztowany i po raz kolejny zapłacili za wierność zasadom, idei wolności i praw człowieka.

Po obaleniu komunizmu w 1989 roku członkowie KOR i KSS 'KOR' kontynuowali działalność publiczną: sprawowali mandaty posłów i senatorów, pełnili funkcje w związkach zawodowych, partiach politycznych i organizacjach społecznych. W skład izb parlamentu wchodzili: Bogdan Borusewicz, Andrzej Celiński, Jacek Kuroń, Jan Józef Lipski, Jan Lityński, Antoni Macierewicz, Adam Michnik, Piotr Naimski, Zbigniew Romaszewski i Henryk Wujec.

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej oddaje działaczom KOR należny hołd i wyraża przekonanie, że należą oni do grona ojców polskiej wolności. Bez ich odwagi, konsekwencji i zdolności do budowania wspólnoty nie powstałaby niepodległa III Rzeczpospolita".

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Projekt uchwały upamiętniający 50. rocznicę założenia Komitetu Obrony Robotników, sygnowany przez grupę posłów Koalicji Obywatelskiej, został złożony 31 lipca i tego samego dnia marszałek Sejmu skierował go do komisji celem rozpatrzenia. Dzień przed wyznaczonym posiedzeniem komisji, czyli 2 września wieczorem, wpłynął projekt grupy posłów Prawa i Sprawiedliwości. Regulamin Sejmu stanowi o konieczności zachowania 7-dniowego terminu od daty dostarczenia posłom. Możliwe więc było procedowanie nad projektem, który wpłynął znacznie wcześniej, jednak komisja zdecydowała o rozpatrzeniu obu projektów, skracając wspomniany, 7-dniowy termin.

Projekt KO został skrytykowany przez poseł Joanną Lichocką z PiS sformułowaniami typu: frazeologia komunistyczna. Podkreślano dobitnie, że projekt PiS jest odpowiedzią na projekt KO. W dyskusji zabrał również głos jeden z założycieli KOR poseł Antoni Macierewicz, który wystąpił z wykładem monograficznym o genezie Komitetu Obrony Robotników. W głosowaniu stosunkiem głosów 14 do 9 projektem wiodącym wybrano projekt KO. Podczas rozpatrywania projektu reprezentantka PiS poseł Lichocka zgłosiła poprawkę zmierzającą do wykreślenia cytatu, słów Jacka Kuronia i zastąpienia go fragmentem apelu KOR, grożąc jednocześnie, że PiS nie poprze uchwały w Sejmie z cytatem z Kuronia. Po dyskusji w głosowaniu poprawka PiS przepadła: 9 głosów było za, 14 - przeciw. W odpowiedzi poseł Piotr Gliński z PiS zarządził opuszczenie posiedzenia przez posłów PiS. Na odchodne poseł Lichocka zaapelowała: nie zapomnijcie tylko o dopisaniu do KOR prof. Tuska. Następnie komisja rozpatrzyła i przyjęła projekt uchwały upamiętniający 50. rocznicę powstania Komitetu Obrony Robotników.

Panie i Panowie! Pani Marszałek! Pełny zapis posiedzenia komisji znajduje się oczywiście na stronie internetowej Sejmu. Pani marszałek, jednocześnie pozwalam sobie złożyć na piśmie wniosek. Wnoszę na podstawie art. 51 ust. 2 regulaminu Sejmu, w przypadku zgłoszenia do projektu uchwały z druku nr 3064 wniosków lub poprawek w czasie drugiego czytania, o niekierowanie do Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu wspomnianego projektu, o czym mowa w art. 47 ust. 1 regulaminu Sejmu. Jako uzasadnienie wskazuję, że ponowne skierowanie projektu do uchwały do komisji spowoduje wydłużenie procesu jej podejmowania. Dziękuję uprzejmie. (Oklaski)