Wystąpienie: Andrzej Szejna

Stanowisko

Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam przyjemność przedstawić stanowisko klubu Lewicy wobec sprawozdania komisji o rządowym projekcie ustawy o ratyfikacji Umowy między Rzecząpospolitą Polską a Japonią o zabezpieczeniu społecznym, podpisanej w Tokio dnia 15 kwietnia 2026 r.

Komisje rekomendują przyjęcie projektu bez poprawek. Klub Lewicy tę rekomendację popiera. Z punktu widzenia Lewicy jest to przede wszystkim umowa dotycząca bezpieczeństwa socjalnego ludzi, którzy w ciągu swojego życia pracowali lub mieszkali w dwóch różnych państwach. Uzasadnienie projektu słusznie przypomina, że prawo do zabezpieczenia społecznego należy do podstawowych praw człowieka. Zmiana państwa zatrudnienia czy zamieszkania nie powinna powodować, że człowiek traci ochronę, na którą przez lata pracował i odprowadzał składki. Dzisiaj brak umowy między Polską a Japonią oznacza konkretne problemy. Nie ma możliwości sumowania polskich i japońskich okresów ubezpieczenia przy ustalaniu prawa do świadczeń, a osoby mieszkające w Japonii nie mogą otrzymywać tam bezpośrednio części polskich świadczeń emerytalno-rentowych. Umowa ma te bariery usunąć. Szczególnie ważna jest dla nas zasada równego traktowania. Osoby objęte umową mają mieć takie same prawa i obowiązki w zakresie zabezpieczenia społecznego jak obywatele państwa, którego ustawodawstwu podlegają. Co istotne, zakres umowy nie jest ograniczony wyłącznie do obywateli Polski i Japonii. Decydujące jest podleganie systemowi zabezpieczenia społecznego jednego lub obu państw.

Drugi fundamentalny element to ochrona praw nabytych. Świadczenie nie będzie mogło zostać zmniejszone, zawieszone czy odebrane tylko dlatego, że osoba uprawniona przeniosła miejsce zamieszkania z Polski do Japonii albo odwrotnie. I wreszcie zasada sumowania okresów ubezpieczenia. Jeżeli okres pracy i ubezpieczenia w jednym państwie okaże się niewystarczający do uzyskania emerytury lub renty, będzie można uwzględnić również okres ubezpieczenia przebyty w drugim państwie. Każde państwo będzie następnie odpowiadało za część świadczenia wynikającą z okresów ubezpieczenia przebytych w jego systemie. To jest bardzo konkretna realizacja zasady, która powinna być oczywista. Lata pracy i odprowadzanych składek nie mogą po prostu znikać dlatego, że człowiek pracował w więcej niż jednym państwie. Umowa ograniczy również zarówno ryzyko podwójnego opłacania składek z tego samego zatrudnienia, jak i sytuacje, w których pracownik pozostaje bez ochrony ubezpieczeniowej.

Warto podkreślić jeszcze jedno. Przy ustalaniu praw po wejściu umowy w życie będą mogły zostać uwzględnione także wcześniejsze okresy ubezpieczenia. Jeżeli zaś świadczenie przyznane przed wejściem umowy w życie zostanie ponownie ustalone, zastosowanie nowych zasad nie może doprowadzić do obniżenia jego dotychczasowej wysokości.

Wysoka Izbo! Mobilność zawodowa nie może oznaczać utraty bezpieczeństwa socjalnego. Człowiek, który uczciwie pracuje i odprowadza składki, powinien mieć pewność, że wypracowane przez niego prawa będą respektowane niezależnie od tego, czy kolejne lata swojej aktywności zawodowej spędzi w Polsce czy w Japonii. Klub Lewicy poprze ustawę o ratyfikacji umowy między Rzecząpospolitą Polską a Japonią o zabezpieczeniu społecznym. Dziękuję bardzo.