Wystąpienie: Joanna Frydrych

Bardzo dziękuję.

Pani Marszałek! Panowie Ministrowie! Wysoka Izbo! Mam przyjemność przedstawić sprawozdanie połączonych Komisji Polityki Społecznej i Rodziny oraz Komisji Spraw Zagranicznych dotyczące projektu ustawy o ratyfikacji umowy między Rzecząpospolitą Polską a Japonią o zabezpieczeniu społecznym.

Szanowni Państwo! Umowa została podpisana w Tokio 15 kwietnia 2026 r. Jej cel można wyjaśnić bardzo prosto. Chodzi o to, żeby człowiek, który część swojego życia zawodowego przepracował w Polsce, a część w Japonii, nie tracił z tego powodu swoich praw do zabezpieczenia społecznego. Dotychczas pomiędzy Polską a Japonią nie było takiej umowy, która kompleksowo regulowałaby te kwestie. A to powoduje konkretne problemy. Osoba może przez wiele lat pracować i płacić składki w obu państwach, ale przy ustalaniu prawa do emerytury czy renty okresy ubezpieczenia w Polsce i Japonii nie mogą być po prostu zsumowane. Problem dotyczy również możliwości przekazywania niektórych polskich świadczeń bezpośrednio osobom mieszkającym w Japonii. Ta umowa to zmienia. Najważniejszym rozwiązaniem jest zasada sumowania okresów ubezpieczenia. Mówiąc najprościej, jeżeli ktoś pracował np. część swojego życia w Polsce, a część w Japonii, to przy ustalaniu prawa do określonych świadczeń będzie można, tam gdzie jest to oczywiście konieczne, uwzględnić okresy ubezpieczenia z obu państw. Nie oznacza to oczywiście, że Polska będzie płaciła za lata przepracowane w Japonii. Każde państwo odpowiada za swoją część świadczenia zgodnie ze swoimi przepisami i okresem ubezpieczenia w swoim systemie.

Drugą ważną zmianą jest możliwość transferu świadczeń. Samo przeprowadzenie się z Polski do Japonii nie powinno oznaczać utraty prawa do wypracowanego świadczenia. Umowa tworzy podstawy do przekazywania świadczeń osobom, które nabyły do nich prawo, a następnie zamieszkały w drugim państwie. To rozwiązanie ważne przede wszystkim z punktu widzenia ludzi. Według danych przywołanych w uzasadnieniu w Japonii na stałe mieszka ok. 1,8 tys. obywateli Polski, natomiast według szacunków Ministerstwa Spraw Zagranicznych łącznie może tam przebywać ok. 3 tys. Polek i Polaków. Szacuje się, że przynajmniej połowa z nich może być potencjalnymi beneficjentami tej umowy. Umowa będzie oczywiście działała w obie strony. Obejmie również osoby związane z japońskim systemem ubezpieczeń, które pracują lub prowadzą działalność w Polsce.

Warto również zwrócić uwagę na pracowników delegowanych oraz przedsiębiorców czasowo wykonujących działalność w drugim państwie. Umowa określa, któremu systemowi ubezpieczeń społecznych będą podlegać. Ma to ograniczyć sytuacje, w których w związku z czasowym wykonywaniem pracy za granicą powstawałby obowiązek podwójnego opłacania składek. To ważne zarówno dla pracowników, jak i dla przedsiębiorców.

Umowa ma więc wymiar społeczny, ale również gospodarczy. Japonia jest jednym z najważniejszych partnerów Polski w regionie Azji i Pacyfiku, a także trzecim największym pozaeuropejskim inwestorem w naszym kraju. Uregulowanie zasad zabezpieczenia społecznego może ułatwić przepływ pracowników i prowadzenie działalności przez polskie firmy w Japonii oraz japońskie firmy w Polsce.

Wysoka Izbo! Za tymi przepisami nie stoją tylko artykuły, procedury i międzynarodowe uzgodnienia. Stoją za nimi konkretni ludzie. Polak, który kilka lat pracował w Japonii. Japończyk, który pracował w Polsce. Rodzina, która przeprowadziła się z jednego kraju do drugiego. Pracownik delegowany przez swoją firmę i człowiek, który po wielu latach pracy chce po prostu mieć pewność, że zapłacone przez niego składki i przepracowane lata zostaną właściwie uwzględnione. Temu ma służyć ta umowa - większej pewności, bezpieczeństwu i ochronie praw osób, które swoje życie zawodowe związały z Polską i Japonią.

Szanowni Państwo! Połączone Komisje: Polityki Społecznej i Rodziny oraz Spraw Zagranicznych po przeprowadzeniu pierwszego czytania oraz rozpatrzeniu tego projektu ustawy na posiedzeniu w dniu 3 września 2026 r. wnoszą, by Wysoki Sejm raczył projekt ustawy z druku nr 2810 przyjąć bez poprawek. Dziękuję bardzo. (Oklaski)