Wystąpienie: Andrzej Grzyb

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Szanowny Panie Ministrze! Chciałbym powiedzieć, że występując w imieniu połączonych komisji: Komisji Obrony Narodowej oraz Komisji Spraw Zagranicznych, przedkładam sprawozdanie, które byliśmy zobowiązani jako połączone komisje przygotować w związku z tym, że drukiem nr 2840 marszałek Sejmu skierował do nas projekt ustawy o ratyfikacji traktatu pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii o partnerstwie w dziedzinie bezpieczeństwa i obronności. Ta umowa została podpisana 27 maja 2026 r. w Londynie.

Połączone komisje 2 września rozpatrzyły projekt w ramach pierwszego czytania, przeprowadziły debatę, rozpatrzyły również projekt ustawy i przedstawiają sprawozdanie Wysokiej Izbie.

26 maja podpisano traktat, który jest ważnym zacieśnieniem współpracy w zakresie bezpieczeństwa pomiędzy Polską a Wielką Brytanią. Partnerzy, a więc Rzeczpospolita Polska i Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii, zawarli traktat, mając na względzie zagrożenia w zakresie bezpieczeństwa na kontynencie, doświadczenia, które wynikają ze wspólnej oceny zagrożeń, w tym zagrożeń spowodowanych przez wojnę Rosji przeciwko Ukrainie, a także wszystkie elementy niekonwencjonalnych działań związanych z zagrożeniami na kontynencie europejskim, których doświadcza zarówno Polska, jak i Zjednoczone Królestwo.

Partnerzy podzielają wartości, które są właściwe dla demokratycznego świata. Obydwa kraje łączą historyczne więzi przyjaźni, a wyzwania międzynarodowe uzasadniają powstanie długofalowego partnerstwa w tym zakresie. Należy podkreślić ogromny potencjał współpracy politycznej i gospodarczej pomiędzy krajami, w szczególności związany z członkostwem zarówno Polski, jak i Zjednoczonego Królestwa w Pakcie Północnoatlantyckim, a więc NATO.

Wojna Rosji przeciw Ukrainie, która trwa od 24 lutego 2022 r., a która poprzedzona była aneksją Krymu i innych terytoriów już w 2014 r., upewniła partnerów NATO i skłoniła do uznania, że Rosja stanowi długoterminowe zagrożenie dla architektury bezpieczeństwa, która została ustanowiona przez rozszerzenie m.in. NATO. Traktat daje prawne ramy do pogłębiania szeroko pojętej współpracy pomiędzy stronami w zakresie bezpieczeństwa, współpracy wojskowej i przemysłów obronnych. To jest ważny element bezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej i Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii, który ma również istotne znaczenie dla ogólnego bezpieczeństwa Europy. Traktat zobowiązuje strony do wzajemnej pomocy w przypadku zbrojnej napaści na terytorium którejś ze stron poprzez wprowadzenie dwustronnej klauzuli wzajemnej obrony. Strony zobowiązują się przy tym do pomocy wzajemnej, w tym przy użyciu sił wojskowych. Takie postanowienie wzmacnia oczywiście wynikające z art. 5 Traktatu Północnoatlantyckiego zobowiązanie wysokich umawiających się stron do wzajemnej pomocy.

Traktat przewiduje zwiększenie interoperacyjności pomiędzy siłami zbrojnymi poprzez szkolenie, kształcenie i ćwiczenia na poligonach. Traktat zawiera postanowienia o wspieraniu przemysłów obronnych, wspólnych badań i technologii, o współpracy w zakresie cyberbezpieczeństwa i nowych, rozwijających się technologii, w tym również technologii podwójnego zastosowania, o rozwoju sztucznej inteligencji oraz technologii kosmicznej. Traktat zawiera postanowienia dotyczące współpracy w zakresie zwalczania zagrożeń hybrydowych, jak również terroryzmu, przestępczości zorganizowanej, nielegalnej migracji oraz handlu ludźmi, które są wyzwaniem współczesnego czasu.

Traktat jest układem politycznym. Zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. jego postanowienia będą dotyczyć spraw, które są uregulowane w ustawach lub w stosunku do których konstytucja wymaga ustawy. Do takich spraw niewątpliwie należą sprawy bezpieczeństwa i obronności.

Traktat wymaga ratyfikacji za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 1 i 5 konstytucji z dnia 2 kwietnia 1997 r. w związku z art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 14 kwietnia 2000 r. o umowach międzynarodowych. Komisja Obrony Narodowej i Komisja Spraw Zagranicznych rozpatrzyły projekt ustawy i przyjęły go bez poprawek i taką rekomendację składają Prezydium Sejmu.

Chcielibyśmy również wskazać, że postanowienia traktatu obejmują również współpracę w zakresie bezpieczeństwa gospodarczego i energetycznego, co odnosi się również do ochrony infrastruktury krytycznej. Przy tym należy wskazać, co jest ważnym aspektem w relacjach wzajemnych, że Wielka Brytania jest też państwem mającym potencjał nuklearny, co prawda nie tak autonomiczny jak Francja, ale jednak jest to istotny element bezpieczeństwa. Zdajemy sobie jednak sprawę z tego, że doświadczenia w szczególności związane z użyciem broni masowego rażenia przeciwko Litwinience w Wielkiej Brytanii pozostawiły trwały ślad w rozumieniu, że Rosja jest stałym elementem zagrożenia bezpieczeństwa na kontynencie europejskim.

Oczywiście w relacjach Polski z Wielką Brytanią obowiązuje dotychczasowy traktat, który został podpisany 21 grudnia 2017 r. Był on podstawą współpracy pomiędzy resortami obrony i siłami zbrojnymi. Ponadto w relacjach Polski z Wielką Brytanią obowiązuje szereg innych porozumień i memorandów.

Postanowienia traktatu wywołają pewne reperkusje, dotyczące nie tylko współpracy politycznej, ale również współpracy gospodarczej. Będą to zobowiązania mające charakter prawny i będą one niejako podstawą do tej współpracy.

Konkludując, w imieniu połączonych Komisji: Obrony Narodowej i Spraw Zagranicznych wnoszę do Wysokiej Izby o przyjęcie projektu ustawy bez poprawek. Z taką rekomendacją komisje zakończyły pracę nad tym dokumentem. Dziękuję bardzo. (Oklaski)