Wystąpienie: Maciej Wróbel

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Bardzo dziękuję za debatę i też dziękuję za głosy poparcia dla tej nowelizacji ustawy.

W kilku zdaniach odpowiem na państwa pytania, ale też przypomnę, że system PLR działa w Polsce od 2015 r. i jest realizacją przepisów Unii Europejskiej. Idea jest bardzo prosta. Skoro książki autorów, tłumaczy i wydawców są bezpłatnie udostępniane w bibliotekach i mogą być wypożyczane przez szerokie grono czytelników, to twórcy powinni otrzymywać odpowiednią rekompensatę. W Polsce przyjęto rozwiązanie, które pozwala połączyć te dwie bardzo ważne wartości, czyli z jednej strony bezpłatny dostęp do książek, a z drugiej strony rekompensatę, za którą nie płaci czytelnik, nie płaci biblioteka. Środki pochodzą z Funduszu Promocji Kultury, a ten z kolei zasilany jest na mocy ustawy o grach hazardowych.

Obowiązujący od ponad 10 lat limit 5% wartości zakupów materiałów bibliotecznych już nie odpowiada w pełni obecnym warunkom ekonomicznym. Stąd propozycja, by to podwoić do 10%. Nie zmieniamy nic w całej konstrukcji PLR, nie wprowadzamy żadnych nowych obowiązków dla bibliotek, nie przenosimy żadnych kosztów na czytelników. Zwiększamy jedynie pulę środków.

Pani posłanka Bożena Lisowska pytała o źródło decyzji o podwojeniu tej wartości. Wydaje się, że jest to najwłaściwsza decyzja, zresztą konsultowaliśmy ją. Fundusz Promocji Kultury pozwala na taki wydatek.

Pan poseł Norbert Kaczmarczyk pytał, o wzrost kosztów dla bibliotek. Jak już mówiłem, tutaj żadnych zmian nie będzie, ale jeżeli mówimy o zachęcaniu czytelników i działaniach na rzecz czytelników, to w programach ministra kultury, w programie "Infrastruktura kultury", w programach dla bibliotek jest możliwość ubiegania się o dotacje na różnego rodzaju działania, które mają zachęcać czytelników do sięgania po nowe pozycje książkowe. Ta ustawa, ten projekt dotyczy sensu stricto twórców, a nie czytelników.

Pani posłanka Maria Koc pytała także o wzrost wynagrodzeń. Odpowiedziałem przed chwilą, że w naturalny sposób wysokość tego jest konsultowana przez nas. Sposób wypłacania tych środków się nie zmienił. Jest dokładnie taki sam jak w tej chwili.

Jeżeli chodzi o kontrolę, to co roku biblioteki sprawozdają kwestie tych wypożyczeń. Sprawozdania są publikowane w Internecie, a w 2023 r. przeprowadzono kontrolę. Nie wykazała ona nieprawidłowości.

Ja tylko przytoczę, jak to wygląda w tej chwili w kwotach bezwzględnych, bo to też warto zauważyć. W 2025 r. z tych ponad 5 mln zł, które wypłacono, 3,8 mln zł trafiło do twórców, a ponad 1,2 mln zł trafiło do wydawców. Średnie wynagrodzenie twórcy wyniosło ok. 1670 zł, ale mediana była znacznie niższa, bo to było ok. 400 zł. Dlatego też podniesienie czy właściwie podwojenie tej stawki spowoduje, że i twórcy, i wydawcy otrzymają większe środki. Będzie to w roku przeszłym ponad 10 mln zł. Bardzo dziękuję i bardzo proszę Wysoką Izbę o przyjęcie tej ustawy. (Oklaski)