Wystąpienie: Lucjan Marek Pietrzczyk

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Procedujemy nad sprawozdaniem Komisji Edukacji i Nauki o poselskim projekcie ustawy o wychowaniu patriotycznym, zmieniającym niektóre ustawy, druki sejmowe nr 671 i 2881. Dodam, że u praźródeł tego projektu widzimy pana marszałka Piotra Zgorzelskiego. Natomiast co dalej?

Na początek przytoczę kilka refleksji natury ogólnej dotyczących pojmowania tego, czym jest patriotyzm. Oczywiście to jest niezbywalne prawo nas wszystkich do miłości do ojczyzny - nas wszystkich, mieszkających w tym kraju. Zapewne wszyscy obecni na tej sali zgodzą się na takie ujęcie. Patriotyzm to miłość i szacunek do własnej ojczyzny połączone z poczuciem odpowiedzialności za jej losy oraz gotowością do działania na rzecz jej dobra i wspólnoty obywatelskiej. W ujęciu uniwersalnym patriotyzm opiera się na kilku kluczowych filarach: poczuciu przynależności, czyli silnej więzi emocjonalnej i kulturowej z krajem pochodzenia lub wyboru, jego historią, językiem oraz tradycjami, trosce o dobro wspólne, szacunku do innych oraz solidarności społecznej, czyli gotowości do wspierania współobywateli.

Współcześnie patriotyzm rzadko wymaga walki z bronią w ręku i najczęściej przejawia się w tzw. patriotyzmie codziennym poprzez udział w wyborach, wolontariat, świadome wybory konsumenckie czy też po prostu rzetelne wykonywanie swojej pracy. Mówiąc o procedowanym projekcie, należy zadać pytanie, czy zmiany, nad którymi debatujemy, sytuują się w tym zakresie pojęcia patriotyzm. Po analizie zapisów projektu odpowiedź brzmi: bez wątpienia tak, bo to, co w nim ważne, to nowe programy edukacyjne, inicjatywy, czyli szkolne kluby inżynierskie, krajowe i regionalne wycieczki historyczne, współpraca z placówkami kultury, edukacja obywatelska i regionalna. W projekcie zawarte są również bardzo ważne zasady dotyczące mechanizmów finansowania zmian: budżet, finansowanie z funduszy celowych, dotacje podmiotowe dla muzeów, wsparcie dla samorządów.

Teraz to, co jest bardzo ważne - proponowane zmiany są skorelowane z działaniami, jakie podjęło w obecnej kadencji Ministerstwo Edukacji Narodowej. Krótko je wymienię. Wprowadzenie nowego przedmiotu edukacja obywatelska od 1 września 2025 r., zmiana sposobu rozumienia edukacji patriotycznej - nacisk jest położony nie tylko na znajomość historii, ale również na odpowiedzialność za wspólnotę, dobro wspólne i aktywność obywatelską. W edukacji obywatelskiej znalazły się takie zagadnienia jak działania społeczne, projekty uczniowskie, wolontariat, udział w lokalnych inicjatywach czy poznawanie funkcjonowania samorządu. Kolejna rzecz: włączenie wychowania patriotycznego do kierunków polityki oświatowej państwa, przygotowanie nowych podstaw programowych - edukacja obywatelska ma łączyć wiedzę o państwie i społeczeństwie z praktycznym działaniem. Uczeń nie tylko ma wiedzieć, jak funkcjonuje państwo, ale także uczestniczyć w jego życiu poprzez działanie w swojej społeczności, podejmowanie działań na rzecz dobra wspólnego, uczestniczenie w obchodach rocznic czy poznawanie historii lokalnej. To są bardzo ważne formy aktywności. Co istotne, również w klasach IV-VI i w szkołach ponadpodstawowych odbywa się nauka pierwszej pomocy. Niby drobna rzecz, a przecież bardzo ważna. Chodzi też o wsparcie edukacji poprzez klasy mundurowe i edukację dla bezpieczeństwa. Mówiąc najkrócej, MEN przesunęło akcent z odrębnego, deklaratywnego wychowania patriotycznego w stronę patriotyzmu praktycznego.

Jako klub pilnie i z dużą życzliwością obserwujemy dyskusje i wniesione poprawki, żeby podjąć jak najlepszą decyzję, kiedy przyjdzie czas na głosowanie. (Dzwonek) To jest ważne dla wychowania patriotycznego, czyli po prostu dla Polski. Dziękuję. (Oklaski)