Wystąpienie: Ewa Schädler

Stanowisko

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Seriale stały się dziś jednym z najważniejszych sposobów opowiadania historii. Docierają do milionów widzów, przekraczają granice państw i coraz częściej są produkcjami międzynarodowymi.

Dlatego dobrze, że europejska współpraca w tej dziedzinie otrzymuje wspólne ramy prawne. Konwencja Rady Europy w sprawie koprodukcji utworów audiowizualnych w formie seriali odpowiada na zmianę, która już dokonała się na rynku. Rozwój platform streamingowych sprawił, że seriale stały się produkcjami o znacznie większej skali, budżetach i zasięgu międzynarodowym. Jednocześnie ich produkcja jest bardziej złożona niż w przypadku wielu innych form audiowizualnych.

Dla Polski ta konwencja może być przede wszystkim szansą na mocniejsze wejście polskich twórców i producentów na europejski rynek. Międzynarodowa koprodukcja oznacza bowiem nie tylko możliwość połączenia środków finansowych. To także wymiana doświadczeń, dostęp do nowych technologii, rozwój kompetencji i większe możliwości dystrybucji polskich produkcji poza naszym krajem. Szczególnie ważne jest dla mnie to, że konwencja wzmacnia pozycję niezależnych producentów. Przewiduje, że niezależny koproducent powinien mieć udział w prawach własności do ukończonego utworu, odpowiedni do jego wkładu finansowego, twórczego i technicznego. Zakłada również jego udział w kluczowych decyzjach dotyczących produkcji oraz dostęp do informacji o oglądalności i sposobie eksploatacji serialu. To istotne, bo silny rynek audiowizualny potrzebuje nie tylko dużych platform i międzynarodowych korporacji. Potrzebuje również niezależnych producentów, twórców i małych oraz średnich firm, które mają możliwość rozwijania własnych projektów i czerpania korzyści z ich sukcesu. Konwencja może pomóc stworzyć silniejszą równowagę w relacjach między tymi podmiotami. Jednocześnie zwiększa przejrzystość dotyczącą oglądalności i eksploatacji produkcji.

Warto też spojrzeć na tę sprawę szerzej. Koprodukcje to inwestycja nie tylko w kulturę, ale również w gospodarkę. Mogą przyciągać zagranicznych producentów, rozwijać polskie zaplecze techniczne, tworzyć miejsca pracy i zwiększać obecność Polski jako miejsca atrakcyjnego dla produkcji filmowej. A jednocześnie polskie seriale mogą dzięki temu docierać do widzów w innych krajach i opowiadać o Polsce, naszej historii, kulturze i języku. To szczególnie ważne dzisiaj, kiedy kultura jest również jednym z narzędzi budowania międzynarodowej obecności państwa.

Warto podkreślić, że ratyfikacja konwencji nie wymaga zmian w polskim prawie. Jej przyjęcie nie nakłada również nowych obowiązków na samorządy. Konieczne będzie natomiast uwzględnienie nowych zadań w statucie Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej i określenie odpowiednich procedur.

Dlatego Klub Parlamentarny Polska 2050 popiera ratyfikację konwencji. Chcemy, nie tylko żeby polscy twórcy mogli uczestniczyć w europejskim rynku audiowizualnym, ale żeby polskie historie były na tym rynku coraz bardziej widoczne. Współpraca międzynarodowa nie musi oznaczać rezygnacji z własnej tożsamości, może być właśnie sposobem na to, żeby polska kultura docierała dalej i była lepiej słyszana.