Wystąpienie: Andrzej Szejna

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Lewicy przedstawiam stanowisko wobec sprawozdania komisji o rządowym projekcie ustawy o ratyfikacji Konwencji Rady Europy w sprawie koprodukcji utworów audiowizualnych w formie seriali, sporządzonej w Lille dnia 26 marca 2026 r.

Konwencja odpowiada na rzeczywistą zmianę, która dokonała się na rynku audiowizualnym. Seriale stały się dużymi, długoterminowymi przedsięwzięciami produkcyjnymi, coraz częściej kierowanymi bezpośrednio do międzynarodowej publiczności. Dotychczasowe regulacje dotyczące produkcji audiowizualnej nie uwzględniały w pełni ich specyfikacji i specyfiki, dlatego potrzebne są ramy stworzone właśnie dla międzynarodowych koprodukcji serialowych.

Z punktu widzenia Lewicy bardzo ważne jest to, że nie chodzi tu wyłącznie o stworzenie kolejnego mechanizmu finansowania produkcji. U podstaw konwencji znajdują się wolność twórczości, wolność wypowiedzi oraz ochrona różnorodności kulturowej. Sama konwencja wskazuje, że koprodukcja może służyć właśnie różnorodności, kreatywności i obecności wielu kultur oraz języków w europejskiej przestrzeni audiowizualnej.

Szczególnie dobrze oceniamy rozwiązania wzmacniające niezależnych producentów. Konwencja wymaga, by mieli oni udział w prawach do ukończonego utworu i w przychodach z jego eksploatacji. Licencje nie mogą odbierać im tych praw bezterminowo, a niezależni koproducenci mają uczestniczyć w kluczowych decyzjach twórczych i produkcyjnych. To ważne, ponieważ rynek audiowizualny nie powinien być zbudowany w taki sposób, że niezależny twórca czy producent ponosi ryzyko: rozwija pomysł, a później traci wpływ na efekt swojej pracy i możliwość korzystania z jego sukcesu. Uzasadnienie projektu wprost wskazuje, że przyjęte rozwiązania mają zapewnić producentom niezależnym udział w prawach, przychodach i kluczowych decyzjach oraz umożliwiać im reinwestowanie w nowe projekty i nowe talenty.

Równie istotna jest przejrzystość. Dostawcy usług medialnych uczestniczących w oficjalnej koprodukcji mają przekazywać dane dotyczące oglądalności oraz informacje o eksploatacji serialu. To wzmacnia pozycję podmiotów, które współtworzą produkcję, ale nie zawsze dysponują takimi samymi informacjami jak duzi nadawcy czy platformy. Dla Polski oznacza to również konkretne możliwości. Wedle uzasadnienia konwencja ma ułatwić polskim producentom współpracę zagraniczną, zwiększyć obecność polskiej kultury, historii i języka na innych rynkach, a także sprzyjać inwestycjom i tworzeniu miejsc pracy w polskim sektorze audiowizualnym.

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Chcemy europejskiego rynku audiowizualnego, który jest nie tylko konkurencyjny, lecz także różnorodny, przejrzysty i daje realną przestrzeń niezależnym producentom i twórcom. Ta konwencja tworzy ku temu konkretne ramy, dlatego klub Lewicy poprze ustawę o ratyfikacji Konwencji Rady Europy w sprawie koprodukcji utworów audiowizualnych w formie seriali. Dziękuję.