Wystąpienie: Sylwester Tułajew

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Rozwój Plus wobec projektu ustawy o zmianie ustawy o działaniach antyterrorystycznych, druki nr 2870 i - po pracach w komisji - 3063.

Rozpatrujemy projekt ustawy, który ma wprowadzić do polskiego prawa stały mechanizm zabezpieczania najważniejszych wydarzeń państwowych i międzynarodowych. Kierunek przyjęty w tym projekcie ustawy oceniam pozytywnie. Polska wielokrotnie organizowała wydarzenia wymagające ponadstandardowego zabezpieczenia, takie jak: szczyt NATO, Światowe Dni Młodzieży, konferencja COP24, Światowe Forum Miejskie czy też wydarzenia związane z polską prezydencją w Radzie Unii Europejskiej. Każdorazowo konieczne było przygotowanie odrębnej specustawy. Powtarzały się w tych specustawach podobne rozwiązania dotyczące koordynacji służb, przygotowania planów bezpieczeństwa, kontroli dostępu oraz możliwości sprawdzania osób zaangażowanych w organizację wydarzenia.

Dlatego też racjonalne jest przeniesienie tych sprawdzonych instrumentów do ustawy o działaniach antyterrorystycznych. Bezpieczeństwo najważniejszych wydarzeń nie powinno zależeć od tego, czy parlament zdąży za każdym razem uchwalić kolejną ustawę epizodyczną. W projekcie ustawy przewiduje się, że status wydarzenia specjalnego będzie mógł otrzymać wyłącznie event o charakterze państwowym lub międzynarodowym organizowany albo współorganizowany przez najważniejsze organy państwa. Status zostanie nadany w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw wewnętrznych, po zasięgnięciu opinii szefa ABW, komendanta głównego Policji oraz komendanta Służby Ochrony Państwa. Nie jest to zatem mechanizm przewidziany dla dowolnej imprezy.

Pozytywnie oceniam wprowadzenie obowiązku przygotowania przez wojewodę kompleksowego planu bezpieczeństwa. Plan ma określać drogi dojścia, dojazdu, ewakuacji, zadania poszczególnych służb, zabezpieczenie medyczne, kontrolę dostępu oraz sposób identyfikacji uczestników. Dzisiaj takie ustalenia często wymagają odrębnych uzgodnień pomiędzy wieloma instytucjami. W projekcie ustawy porządkuje się więc kwestię odpowiedzialności i wskazuje podmiot koordynujący.

Wiele dyskusji - jak słyszymy - wywołują przepisy dotyczące sprawdzania uczestników i osób współpracujących przy organizacji wydarzenia. Trzeba jasno powiedzieć, czego projekt nie wprowadza. W tym zakresie bardzo bym prosił również o potwierdzenie ze strony ministerstwa tego, co odczytałem z tego projektu ustawy. A mianowicie omawiany projekt ustawy nie przyznaje policji nowych uprawnień do zatrzymywania, przeszukiwania, prowadzenia kontroli operacyjnej ani stosowania środków przymusu. Sprawdzenie będzie możliwe na uzasadniony wniosek organu państwowego organizującego albo współorganizującego wydarzenie. Policja przedstawi temu organowi opinię dotyczącą ewentualnego zagrożenia, nie będzie przekazywać materiałów operacyjnych ani szczegółowych informacji pochodzących z poszczególnych rejestrów. Prawda? Prawda. Ustawa nie nakazuje automatycznego sprawdzania wszystkich uczestników. Dane mają być przetwarzane tylko w celu zapewnienia bezpieczeństwa konkretnego wydarzenia i co do zasady usuwane najpóźniej 90 dni po jego zakończeniu. Bardzo słuszny jest zapis: nie później niż 90 dni. Nie został natomiast zastosowany zapis: niezwłocznie. Określenie: niezwłocznie mogłoby powodować wydłużanie tego terminu w sposób właściwie nieograniczony.

Mam zasadnicze pytanie dotyczące finansowania. W ocenie skutków regulacji zapisano, że ustawa w okresie 10 lat nie spowoduje zwiększenia wydatków w sektorze finansów publicznych. Tymczasem w uzasadnieniu napisano wprost o uruchomieniu dodatkowych działań zabezpieczających. Dotychczasowe specustawy przewidywały konkretne środki na zadania dotyczące: polskiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej - limit 87 mln zł, Światowego Forum Miejskiego - ponad 193 mln zł z budżetu państwa i 11 mln zł z budżetu miasta Katowice. Oczywiście z tych środków finansowano nie tylko zapewnienie bezpieczeństwa, ale również transport, zabezpieczenie medyczne, organizację wydarzeń, koszty ponadnormatywnego czasu służby. Nie oczekuję tego, aby w ustawie ramowej wpisana została jedna stała kwota dla wszystkich wydarzeń, jednak uważam, że zasadne byłoby wpisanie do ustawy - być może Senat mógłby o to się zatroszczyć - regulacji mających na celu to, aby zawsze przed przygotowaniem, wydaniem i podpisaniem rozporządzenia przez pana ministra nastąpiła bardzo pogłębiona refleksja na temat oceny dodatkowych kosztów wraz ze wskazaniem źródła ich pokrycia.

Jako konstruktywna opozycja powinniśmy popierać rozwiązania dobre dla bezpieczeństwa państwa. Nie należy, myślę, doszukiwać się zagrożeń tam (Dzwonek), gdzie w projekcie korzystano z rozwiązań sprawdzonych już podczas wcześniejszych wydarzeń organizowanych przez rząd pani premier Beaty Szydło czy rząd pana premiera Mateusza Morawieckiego. Jednocześnie bezpieczeństwo nie może być finansowane wyłącznie na zasadzie złożenia deklaracji, że dodatkowe zadania nie będą nic kosztować. Przedłożony projekt ustawy - jeszcze raz to podkreślam - moim zdaniem zasługuje na poparcie. Oczekiwałbym informacji o dodatkowym finansowaniu konkretnych przyszłych wydarzeń, ale bardziej informacji o tym, czy ministerstwo zastanawiało się nad tym, aby mimo wszystko - może w Senacie - wpisać do ustawy, że przed przyjęciem rozporządzenia ministra przygotowywana jest dokładna ocena i tę ocenę również w jakikolwiek sposób dołącza się do tego rozporządzenia. Dziękuję.