Wystąpienie: Artur Jarosław Łącki

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Przedmiotem przedstawionego projektu ustawy jest wprowadzenie do polskiego porządku prawnego stałych i jednolitych zasad przygotowania oraz zabezpieczenia wydarzeń o szczególnym znaczeniu państwowym lub międzynarodowym, w przypadku których zachodzi możliwość wystąpienia zdarzenia o charakterze terrorystycznym albo innego zagrożenia dla bezpieczeństwa i porządku publicznego. Projekt stanowi odpowiedź na doświadczenia związane z organizacją w Polsce wydarzeń o ponadstandardowej skali i randze, wymagających zaangażowania wielu organów, administracji publicznej oraz służb odpowiedzialnych za bezpieczeństwo.

Dotychczas w odniesieniu do części takich przedsięwzięć konieczne było przyjmowanie regulacji o charakterze szczególnym i czasowym. Projekt zmierza zatem do zastąpienia modelu ustawodawstwa epizodycznego rozwiązaniem systemowym, które będzie mogło być wykorzystane również przy kolejnych wydarzeniach tego typu. Istotą projektowanej nowelizacji jest dodanie do ustawy o działaniach antyterorystycznych nowego rozdziału 5b regulującego instytucję wydarzenia specjalnego. Status taki będzie mógł zostać przyznany w wydarzeniu o charakterze państwowym lub międzynarodowym organizowanym przez prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, marszałka Sejmu, marszałka Senatu, Radę Ministrów albo członka Rady Ministrów.

Dodatkowym i niezbędnym warunkiem zastosowania projektowanych przepisów jest możliwość wystąpienia w związku z danym wydarzeniem zdarzenia o charakterze terrorystycznym lub zagrożenia bezpieczeństwa i porządku publicznego. Tym samym zastosowanie nowych instrumentów uzależnione zostało zarówno od charakteru i rangi wydarzenia, jak również od wyniku oceny zagrożeń. Status wydarzenia specjalnego będzie przyznawał minister właściwy do spraw wewnętrznych w drodze rozporządzenia po zaciągnięciu opinii szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, komendanta głównego Policji oraz komendanta Służby Ochrony Państwa. Drugim zasadniczym elementem projektu jest ustanowienie wyraźnego mechanizmu koordynowania działań służb. Minister właściwy do spraw wewnętrznych będzie obowiązany zapewnić współpracę oraz monitorować działalność wszystkich służb zaangażowanych w zapewnienie bezpieczeństwa i porządku publicznego podczas wydarzenia specjalnego. Rozwiązanie to służy jednoznaczemu wskazaniu podmiotu odpowiedzialnego za koordynację działań podejmowanych przez różne formacje i organy administracji. Szczególne znaczenie posiada projektowany obowiązek opracowania planu zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego podczas wydarzenia specjalnego. Minister właściwy do spraw wewnętrznych poleci jego przygotowanie wojewodzie właściwemu ze względu na miejsce wydarzenia. Plan będzie sporządzany w porozumieniu z podmiotem organizującym wydarzenie oraz po konsultacjach z właściwymi służbami i innymi podmiotami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo. Zakres planu został określony szeroko i ujmuje elementy niezbędne do rzeczywistego przygotowania operacyjnego. W szczególności ma on zawierać plan obiektu lub terenu, wskazanie dróg dojazdowych, dojścia, ewakuacji, zasady postępowania w razie pożaru czy innego miejscowego zagrożenia, podział zadań pomiędzy poszczególnymi służbami, sposób monitorowania zagrożeń, organizację systemu ostrzegania, alarmowania, zabezpieczenie medyczne, miejsca kontroli osób i pojazdów, zasady identyfikowania uczestników i osób współpracujących przy organizacji wydarzenia oraz dane osób odpowiedzialnych za bieżący kontakt ze służbami.

Kolejny obszar regulacji dotyczy uprawnień do przetwarzania informacji, w tym danych osobowych. W celu przeciwdziałania zagrożeniom Policja będzie mogła przetwarzać dane osób lub podmiotów zarejestrowanych jako uczestnicy wydarzenia specjalnego. Projekt dopuszcza przetwarzanie informacji również bez wiedzy i zgody osób, których dane dotyczą. Jednocześnie wprowadzono ograniczenie czasowe. Informacje mogą być przetwarzane przez okres niezbędny do realizacji ustawowych zadań Policji, jednak co do zasady nie dłużej niż przed 90 dni od zakończenia wydarzenia. Po tym czasie powinny zostać usunięte, z wyjątkiem informacji wykorzystywanych na potrzeby toczących się postępowań. Administratorem tych informacji będzie komendant główny Policji.

Projekt przewiduje ponadto szczególną procedurę sprawdzenia osób lub podmiotów zarejestrowanych jako uczestnicy wydarzenia. Na wniosek właściwego podmiotu Policja będzie mogła dokonać oceny, czy określona osoba lub określony podmiot mogą stwarzać zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego. Wynikiem procedury będzie opinia Policji przygotowana z wykorzystaniem informacji znajdujących się w policyjnych zbiorach danych w odpowiednim zakresie opinii ABW.

Rozwiązania dotyczące przetwarzania danych osobowych są zarazem najbardziej wrażliwym obszarem projektu. W toku konsultacji prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych formułował zastrzeżenia dotyczące przede wszystkim zakresu przetwarzania danych, zasady ich minimalizacji oraz konstrukcji tzw. police screening. Z punktu widzenia konstytucyjnego nowe kompetencje muszą być wykonywane z uwzględnieniem zasady proporcjonalności oraz ochrony prywatności i autonomii informacyjnej jednostki.

Projekt zawiera jednak szereg elementów ograniczających możliwość dowolnego korzystania z nowych instrumentów, w szczególności określenie celu przetwarzania, kręgu osób objętych regulacją, maksymalnego okresu retencji danych oraz odesłanie do przepisów regulujących działalność Policji i ochronę danych przetwarzanych w związku z zapobieganiem przestępczości i zwalczaniem jej. Należy również podkreślić, że projekt nie zastępuje istniejącego systemu przeciwdziałania terroryzmowi ani przepisów dotyczących bezpieczeństwa imprez masowych, tworzy natomiast dodatkową podstawę prawną przeznaczoną dla wydarzeń, których charakter lub skala wymagają ponadstandardowych poziomów zabezpieczenia. (Dzwonek) Ma zatem charakter komplementarny wobec obecnych regulacji.

Wysoka Izbo! Zasadniczym celem projektu jest zwiększenie zdolności państwa do zapobiegania zagrożeniom, a nie wyłącznie reagowanie na nie po ich wystąpieniu. Projekt tworzy mechanizm pozwalający odpowiednio wcześnie przeprowadzić ocenę zagrożenia, przygotować szczególny plan zabezpieczenia, skoordynować właściwe służby oraz dokonać niezbędnej weryfikacji osób i podmiotów uczestniczących w organizacji wydarzenia. Przyjęcie proponowanych przepisów pozwoli odejść od doraźnego tworzenia rozwiązań prawnych dla kolejnych wydarzeń szczególnej rangi i zastąpić je stabilnym mechanizmem ustawowym. Z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa, pewności prawa oraz sprawności działania administracji publicznej jest to kierunek racjonalny i systemowo uzasadniony. Dziękuję bardzo. (Oklaski)