Wystąpienie: Konrad Frysztak

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Panie Posłanki! Panowie Posłowie! Wysoki Sejmie! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych o rządowym projekcie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z organizacją XXVI Światowego Jamboree Skautowego w Rzeczypospolitej Polskiej w 2027 r., druk nr 3024.

Pozwólcie państwo, że zanim przejdę do najważniejszych rozwiązań zawartych w projekcie ustawy, powiem kilka słów o samym wydarzeniu. Ale jeszcze wcześniej, panie marszałku, chciałbym powitać przedstawicieli organizatorów. Jest z nami na galerii druhna Martyna Kowacka, naczelniczka Związku Harcerstwa Polskiego, druh Karol Gzyl, dyrektor komitetu organizacyjnego ds. jamboree, i pan Piotr Kryszewski, pełnomocnik prezydenta Gdańska ds. jamboree. (Oklaski) Witam państwa bardzo serdecznie w polskim Sejmie.

Chciałbym powiedzieć kilka słów o samym wydarzeniu. Jamboree to nie jest po prostu kolejny międzynarodowy zlot, festiwal czy impreza masowa. To jedno z największych wydarzeń edukacyjnych dla młodzieży na świecie. Światowe jamboree skautowe organizowane jest przez Światową Organizację Ruchu Skautowego, WOSM, i odbywa się co 4 lata. Pierwsze jamboree odbyło się w 1920 r. w Londynie. Od tego czasu kolejne pokolenia skautów spotykają się w różnych częściach świata, aby przez kilka dni wspólnie żyć, uczyć się, poznawać inne kultury i budować relacje ponad granicami.

W 2027 r. to wydarzenie po raz pierwszy w historii odbędzie się w naszym kraju, w Polsce. Gospodarzem będzie Związek Harcerstwa Polskiego, a miejscem głównego wydarzenia będzie gdańska Wyspa Sobieszewska. Do Polski przyjadą dziesiątki tysięcy młodych ludzi z całego świata. Według aktualnych informacji organizatorów będzie to ok. 43 tys. uczestników i wolontariuszy ze 176 krajów, a całość wydarzenia będzie angażowała ok. 50 tys. osób.

Ja dziś dzięki wsparciu organizatorów przyniosłem kilka chust, dwie chusty. Pierwsza chusta to chusta organizatora. Już za rok w sierpniu kilkaset osób będzie z dumą nosić tę chustę i pomagać przybyszom z innych krajów, wskazywać, co mają robić, gdzie to mają robić. To bardzo ważny element życia harcerzy i skautów - chusta harcerska. Taka chusta harcerska będzie towarzyszyć organizatorom.

Druga chusta, dla mnie ważniejsza, to chusta Polski. Taką chustę w przyszłym roku w Gdańsku na swoją szyję założy ok. 3 tys. harcerzy z Polski, którzy będą uczestniczyć w tym zlocie. Harcerzy nie tylko Związku Harcerstwa Polskiego, ale również innych organizacji zrzeszonych pod honorowym protektoratem prezydenta Rzeczypospolitej.

To oznacza, że przez kilka dni na Pomorzu powstanie właściwie całe tymczasowe miasto. Miasto, które trzeba będzie wyposażyć w wodę, energię, zaplecze sanitarne, transport, łączność, opiekę medyczną i system bezpieczeństwa. Miasto, w którym będą funkcjonować ludzie mówiący różnymi językami, pochodzący z różnych kultur i reprezentujący różne tradycje. I właśnie dlatego organizacja jamboree w Polsce ma znaczenie nie tylko dla harcerzy. To będzie również bardzo poważne przedsięwzięcie dla państwa polskiego, dla samorządu, dla służb, administracji i systemu bezpieczeństwa.

Warto też podkreślić, czym jamboree różni się od zwykłej imprezy masowej. Jego podstawą jest edukacja. Młodzi ludzie mają poznawać inne kultury, rozwijać samodzielność i umiejętności przywódcze, uczyć się współpracy i odpowiedzialności oraz doświadczać życia we wspólnocie ludzi pochodzących z różnych części świata. WOSM określa jamboree jako wielkie wydarzenie edukacyjne, w którym uczestniczą skauci w wieku od 14 do 17 lat. Jest więc w tym wydarzeniu coś niezwykle ważnego także z punktu widzenia państwa polskiego. Przez kilka dni młodzi ludzie z całego świata będą poznawać Polskę nie z podręcznika, nie z Internetu i nie z krótkiej wizyty turystycznej. Będą tutaj mieszkać, korzystać z naszej infrastruktury, odwiedzać Gdańsk, Pomorze, ale również inne miejsca w Polsce. Będą rozmawiać z Polakami. I właśnie dlatego jamboree jest również ogromną szansą na pokazanie Polski jako kraju otwartego, bezpiecznego i nowoczesnego, ale również potrafiącego organizować wydarzenia o światowej skali.

Stąd, szanowni państwo, ten znaczek, który jest na chuście: Polska 2027. To znaczek, który mówi: wszyscy jesteśmy gospodarzami. Każda Polka i każdy Polak, również my tutaj obecni jesteśmy gospodarzami w Polsce w przyszłym roku. Właśnie temu służy ustawa, którą dzisiaj przedstawiam.

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoki Sejmie! Projekt ustawy, nad którym pracowała Komisja Administracji i Spraw Wewnętrznych, nie jest ustawą o organizacji programu harcerskiego. Nie określa, jakie zajęcia mają się odbywać podczas jamboree. Nie tworzy programu wychowawczego skautów. Nie zastępuje organizatora. Jego zadaniem jest stworzenie szczególnych rozwiązań prawnych, które pozwolą administracji publicznej i służbom, organizatorowi współpracować przy wydarzeniu o wyjątkowej skali.

Projekt ustawy określa szczególne rozwiązania związane z organizacją 26. światowego jamboree w okresie od 14 lipca do 16 sierpnia. To jest okres, w którym delegacje będą przyjeżdżać i cała organizacja będzie funkcjonować. Jako organizatora ustawa wskazuje komitet organizacyjny z siedzibą w Gdańsku. Od tego chciałbym rozpocząć omówienie najważniejszych rozwiązań.

Pierwszym i jednym z najważniejszych obszarów jest bezpieczeństwo medyczne. Przy wydarzeniu, w którym bierze udział kilkadziesiąt tysięcy osób, nie można poprzestać na standardowym zabezpieczeniu. Dlatego projekt przewiduje przygotowanie specjalnego planu zabezpieczenia medycznego. Za jego opracowanie będzie odpowiadać wojewoda pomorski, a plan ma powstać niepóźniej niż 60 dni przed rozpoczęciem jamboree. Plan będzie musiał uwzględniać m.in. obszar zabezpieczenia, potencjalne zagrożenia dla życia, zdrowia, analizę ryzyka, zabezpieczenie świadczeń zdrowotnych, wskazywać szpitale, zespoły ratownictwa medycznego, podstawową opiekę zdrowotną oraz inne podmioty uczestniczące w zabezpieczeniu wydarzenia. To jest rozwiązanie, które pozwala przejść od reagowania do przygotowania. Nie czekamy na zdarzenie. Najpierw analizujemy ryzyko, następnie określamy zasoby i dopiero na tej podstawie budujemy system zabezpieczenia.

Projekt przewiduje również powołanie przez wojewodę pomorskiego sztabu zabezpieczenia medycznego, którego zadaniem będzie koordynacja tych działań. Ważne jest również to, że organizatorzy i podmioty medyczne będą musieli zapewnić zwiększoną gotowość. Chodzi nie tylko o lekarzy czy o ratowników; chodzi również o leki, wyroby medyczne, sprzęt i aparaturę potrzebną do udzielenia pomocy.

Projekt reguluje również możliwość zakupu przez wojewodę pomorskiego specjalistycznych środków transportu sanitarnego, środków łączności, aparatury i sprzętu medycznego. Co istotne, po zakończeniu jamboree sprzęt ten będzie mógł zostać przekazany podmiotom leczniczym, jednostkom Państwowego Ratownictwa Medycznego lub jednostkom współpracującym z tym systemem. A więc część infrastruktury i wyposażenia, które powstanie lub zostanie zakupione z myślą o wydarzeniu, będzie mogła służyć mieszkańcom również po jego zakończeniu.

Kolejnym elementem jest system powiadamiania ratunkowego. Projekt przewiduje przygotowanie planu zwiększonej obsady osobowej Centrum Powiadamiania Ratunkowego na czas jamboree. To rozwiązanie jest logiczną konsekwencją skali wydarzenia. Jeżeli w jednym miejscu przez kilkanaście dni przebywa kilkadziesiąt tysięcy osób, system ratowniczy i system powiadamiania musi być przygotowany na zwiększoną liczbę zgłoszeń.

Wysoki Sejmie! Drugim istotnym obszarem jest bezpieczeństwo epidemiologiczne. Projekt przewiduje przygotowanie planu zabezpieczenia epidemiologicznego przez wojewodę pomorskiego w porozumieniu z wojewodami: kujawsko-pomorskim, warmińsko-mazurskim, wielkopolskim, zachodniopomorskim oraz mazowieckim. To pokazuje, że skala wydarzenia wykracza poza granice jednego miasta czy nawet jednego województwa. Przy tak dużym wydarzeniu trzeba patrzeć na bezpieczeństwo w sposób regionalny. Dlatego projekt przewiduje również szczególne rozwiązania dotyczące zgłaszania podejrzeń zakażeń i chorób zakaźnych. W okresie jamboree dla wskazanych województw przewidziano bardzo krótki, niedłuższy niż 2 godziny termin dokonania określonych zgłoszeń dotyczących zakażeń, chorób zakaźnych czy wyników badań w kierunku czynników biologicznych. Chodzi o to, aby system ochrony zdrowia i służby sanitarne mogli reagować możliwie szybko.

Kolejny obszar to infrastruktura. Jamboree wymaga stworzenia tymczasowego miasteczka. Będą tam obiekty, które normalnie nie funkcjonują w tym miejscu, a które trzeba będzie wybudować, użytkować przez czas wydarzenia, a następnie rozebrać. Projekt przewiduje więc szczególne zasady dotyczące tymczasowych obiektów budowlanych związanych z wydarzeniem.

Osobno regulujemy tymczasowe pola namiotowe, które muszą spełniać określone wymagania sanitarne i przeciwpożarowe oraz zapewniać zasady porządku i bezpieczeństwa. To ważne, bo w praktyce będziemy mieli do czynienia z ogromnym tymczasowym organizmem miejskim i ten organizm musi być bezpieczny.

Warta podkreślenia, co również przebiegało w toku prac komisji, jest ochrona środowiska. Wyspa Sobieszewska jest miejscem o szczególnych walorach przyrodniczych. Dlatego projekt zobowiązuje organizatora, by w uzgodnieniu z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska w Gdańsku przygotował sposób zabezpieczenia obszarów objętych ochroną przyrody, a także system reagowania na przypadki ich naruszenia. Przewidziano możliwość wyznaczenia stref wyłączonych z użytkowania ze względu na ochronę przyrody. Jamboree ma więc być wydarzeniem ogromnym, ale nie może odbywać się kosztem miejsca, w którym zostanie zorganizowane.

Kolejnym bardzo ważnym elementem jest bezpieczeństwo dzieci i młodzieży. Mówimy przecież o dzieciach i młodych uczestnikach. Dlatego projekt wprowadza szczegółowe wymogi dotyczące wolontariuszy, którzy będą pracowali z małoletnimi lub sprawowali nad nimi opiekę. Organizator przed dopuszczeniem wolontariusza do działalności będzie musiał uzyskać określone informacje z Krajowego Rejestru Karnego oraz sprawdzić informacje dotyczące wpisu do właściwych rejestrów związanych z ochroną małoletnich. W przypadku osób z innych państw przewidziano również obowiązek pozyskania odpowiednich informacji z zagranicznych rejestrów karnych. To rozwiązanie ma podstawowy cel: bezpieczeństwo dzieci. Uważam, że w przypadku wydarzenia o takiej skali jest to kwestia absolutnie fundamentalna.

Jeśli chodzi o zabezpieczenie i bezpieczeństwo, to kwestia zabezpieczenia wody przeznaczonej do spożycia pozostaje poza wszelką dyskusją. Jest to kwestia techniczna, ale bardzo ważna. Właśnie z takich technicznych elementów składa się bezpieczeństwo tak dużego wydarzenia.

W projekcie przewidziano również obowiązek przygotowania obiektów i terenów wykorzystywanych podczas jamboree do prowadzenia działań ratowniczych. Musi to zostać uzgodnione z komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej.

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Projekt reguluje również kwestie związane z funkcjonowaniem tymczasowych pól namiotowych, o czym powiedziałem. Dodatkowo od 29 lipca do 9 sierpnia przewidziano wyłączenie zakazu handlu w niedziele i święta na terenie, na którym zlokalizowane będzie miasteczko. Jest to rozwiązanie wynikające ze specyfiki wydarzenia i funkcjonowania tymczasowego miasteczka.

Ostatni obszar, na który chciałbym zwrócić uwagę, dotyczy służb państwowych. W projekcie przewidziano szczególne rozwiązania dotyczące czasu służby żołnierzy Żandarmerii Wojskowej oraz innych żołnierzy realizujących zadania bezpośrednio związane z bezpieczeństwem i zabezpieczeniem medycznym i epidemiologicznym. W uzasadnionych przypadkach czas służby będzie mógł przekraczać 40 godzin tygodniowo, przy zachowaniu prawa do nieprzerwanego odpoczynku. Jednocześnie za czas służby przekraczający tę normę przewidziano rekompensatę finansową wypłacaną z budżetu państwa. Analogiczne rozwiązania przewidziano dla funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego.

Komisja Administracji i Spraw Wewnętrznych rozpatrywała ten projekt podczas posiedzeń 30 lipca oraz 2 września br. Po przeprowadzeniu pierwszego czytania i szczegółowym rozpatrzeniu projektu ustawy komisja wnosi do Wysokiego Sejmu o jego uchwalenie w brzmieniu przedstawionym w sprawozdaniu.

Ale chciałbym zakończyć nie od strony przepisów, lecz od strony znaczenia tego wydarzenia, bo za wszystkimi artykułami, paragrafami, planami zabezpieczenia, procedurami medycznymi i rozwiązaniami organizacyjnymi stoją młodzi ludzie, którzy przyjadą do Polski z ponad 170 państw. Przyjadą po to, żeby się spotkać, żeby poznać siebie nawzajem, żeby zobaczyć, że można pochodzić z różnych państw, mówić różnymi językami, mieć różne doświadczenia, a jednocześnie potrafić działać razem. To właśnie jedna z najważniejszych idei skautingu. Dlatego organizacja jamboree w Polsce jest czymś więcej niż sprawnym przeprowadzeniem wielkiego wydarzenia. To także odpowiedzialność za to, jak Polska zostanie zapamiętana przez dziesiątki tysięcy młodych ludzi. Czy zobaczą dobrze zorganizowane, bezpieczne państwo, które potrafi przyjąć ludzi z całego świata? To zależy również od tego, jak dobrze przygotujemy się tutaj, w Polsce, w Sejmie do tego wydarzenia. Dlatego ta ustawa jest potrzebna. Nie po to, żeby zastąpić organizatora - organizatorami są Związek Harcerstwa Polskiego i dyrekcja ds. organizacji jamboree - ale po to, by państwo polskie stworzyło warunki, w których organizator, samorząd, administracja oraz służby medyczne, ratownicze, sanitarne i odpowiedzialne za bezpieczeństwo będą mogli działać razem. Bo kiedy w jednym miejscu spotyka się kilkadziesiąt tysięcy ludzi z całego świata, nie możemy liczyć na przypadek. Musimy być przygotowani, musimy współpracować i musimy działać odpowiedzialnie. Właśnie temu służy przedłożony projekt ustawy.

W imieniu Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych zwracam się do państwa, pań posłanek i panów posłów, o uchwalenie projektu ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z organizacją XXVI Światowego Jamboree Skautowego w Rzeczypospolitej Polskiej w 2027 r. Dziękuję, panie marszałku. Dziękuję, panie ministrze. Dziękuję wszystkim członkom Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych i organizatorom za wspólną pracę w czasie obrad komisji. (Oklaski)