Wystąpienie: Kazimierz Bogusław Choma

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! 20 lipca 2025 r. odbyły się w Lublinie uroczystości związane z 45. rocznicą wybuchu strajków na Lubelszczyźnie. Strajki rozpoczęły się 8 lipca 1980 r. w WSK PZL Świdnik i FSC w Lublinie, a zakończyły się 25 lipca. Z czasem do strajku dołączyło ponad 150 zakładów pracy, m.in. FŁT Kraśnik, EDA Poniatowa, a 90 w samym Lublinie.

Robotnicy, nauczeni doświadczeniem z Wybrzeża 1970 r. czy Radomia 1976 r., nie wyszli na ulice, ale zostali w fabrykach. W ten sposób utrudnili władzy pacyfikację. Zakłady strajkowały kilka-kilkanaście dni. Ludzie wiedzieli, że coś się dzieje, w momencie kiedy stanęły pociągi po proteście kolejarzy z lubelskiej lokomotywowni, nie wyjechały autobusy MPK Lublin i zaprotestowali pracownicy zakładów dostarczających produkty żywnościowe do sklepów. Protesty lipca 1980 r. miały bezpośredni wpływ na wydarzenia w sierpniu na Pomorzu. Gdy w Lublinie rozpoczynały się protesty, ludzie bali się. Ale ta bariera strachu została przełamana, więc na Pomorzu robotnicy rozpoczynali protesty z większą odwagą. Należy podkreślić wielkie znaczenie protestów lipcowych na Lubelszczyźnie. Po raz pierwszy władza komunistyczna rozpoczęła z protestującymi rozmowy, które doprowadziły do pierwszego porozumienia na piśmie pomiędzy władzami a strajkującymi robotnikami.

Komuniści nie zapomnieli robotnikom lubelskiego lipca 1980 r. Już we wrześniu lubelska bezpieka założyła sprawę obiektową o kryptonimie "Związek", czyli rozpoczęła inwigilację tworzącego się zarządu regionu przyszłej lubelskiej "Solidarności". Uczestnicy protestów trafili na listy SB jako element wrogi i przewidziany do internowania w czasie stanu wojennego.

Obchody objęte patronatem prezydenta RP Andrzeja Dudy rozpoczęły się od złożenia kwiatów, modlitwy i apelu pamięci pod pomnikiem wdzięczności. Delegacje złożyły również kwiaty pod pomnikiem ks. Jerzego Popiełuszki, patrona "Solidarności". Potem uczestnicy uroczystości wzięli udział w uroczystej mszy świętej w archikatedrze lubelskiej. Po mszy na uroczystej gali wręczono odznaczenia państwowe zasłużonym działaczom "Solidarności" oraz uczestnikom wydarzeń sprzed 45 lat. W uroczystościach wzięli udział pani Beata Kempa, doradca prezydenta RP, zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski, parlamentarzyści, samorządowcy i działacze "Solidarności".

Chwała tym wszystkim, którzy wykazali się odwagą i troską o przyszłość Polski, hańba dla tych, którzy reprezentowali obce polskiej kulturze komunistyczne antywartości.