Wystąpienie: Izabela Bodnar

Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Dzisiejsza uchwała przypada w 83. rocznicę kulminacji zbrodni wołyńskiej. Składamy nią hołd dziesiątkom tysięcy niewinnych ofiar, osób zamordowanych wyłącznie dlatego, że były Polakami. Pamiętamy, że ok. 90% wszystkich ofiar stanowili bezbronni mieszkańcy kresowych wsi - kobiety, dzieci i osoby starsze, których jedyną winą było ich pochodzenie. Ich cierpienie i śmierć pozostają jedną z najtragiczniejszych kart naszej historii.

Projekt uchwały w sprawie uczczenia pamięci ofiar ludobójstwa dokonanego na Kresach Wschodnich przez nacjonalistów ukraińskich w latach 1939-1947 poprzedniego wieku to wyraz naszej odpowiedzialności za pamięć historyczną oraz kontynuacja zobowiązania, którą Wysoka Izba podjęła, przyjmując uchwałę ustanawiającą Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Ludobójstwa. Naszym obowiązkiem jest zachowanie pamięci o tych wydarzeniach i przekazywanie prawdy kolejnym pokoleniom. Pamięć nie jest bowiem wymierzona przeciwko komukolwiek. Jest wyrażem szacunku dla ofiar oraz fundamentem odpowiedzialnego spojrzenia na naszą historię. Dlatego tak ważnym elementem tej uchwały jest apel o przyspieszenie systemowych ekshumacji oraz zapewnienie wszystkim ofiarom godnego pochówku. Rodziny ofiar od dziesięcioleci czekają na możliwość odnalezienia szczątków swoich bliskich i godnego ich pochowania. To coś, co po prostu im się należy jako ludziom, którym przez wiele lat odmawiano prawa do godnego miejsca pamięci.

Tą uchwałą oddajemy również hołd wszystkim, którzy próbowali chronić ludność cywilną przed zagładą. Wspominamy żołnierzy spontanicznie organizujących samoobronę, żołnierzy Armii Krajowej oraz Batalionów Chłopskich, którzy często z narażeniem własnego życia bronili mieszkańców Wołynia, województw lwowskiego, tarnopolskiego, stanisławowskiego i innych terenów objętych zbrodnią.

Jednocześnie z należnym szacunkiem wspominamy Ukraińców, tych Ukraińców, którzy pomimo śmiertelnego zagrożenia ratowali swoich polskich sąsiadów. Ostrzegali przed napadami, udzielali schronienia, pomagali uciekać. Wielu z nich zapłaciło za to najwyższą cenę. Ich odwaga przypomina nam, że nawet w najciemniejszych momentach historii można było i trzeba było zachować człowieczeństwo. To także część prawdy historycznej, którą powinniśmy pielęgnować.

Wyrażamy wdzięczność wszystkim, którzy od lat troszczą się o zachowanie pamięci o ofiarach - historykom, badaczom, publicystom, pisarzom, artystom, społecznikom oraz rodzinom pomordowanych. Dzięki ich pracy pamięć nie zginęła, a kolejne pokolenia mogą poznawać prawdę o tych tragicznych wydarzeniach.

Chcę podkreślić, że historia, nawet najtragiczniejsza, nie powinna być przeszkodą w budowaniu dobrych relacji między narodami. Przeciwnie - tylko prawda, pamięć i wzajemny szacunek mogą być fundamentem wzajemnego pojednania. Dlatego w tej uchwale potwierdzamy wolę zgodnego i przyjacielskiego współżycia z narodem ukraińskim. Polska konsekwentnie wspiera Ukrainę w jej walce o niepodległość i bezpieczeństwo. Właśnie dlatego wierzymy, że partnerskie relacje między naszymi narodami powinny opierać się na wzajemnym szacunku oraz uczciwym zmierzeniu się z historią.

W imieniu Klubu Parlamentarnego Centrum deklaruję poparcie dla przedłożonego projektu uchwały. (Dzwonek) Niech będzie ona wyrazem naszej pamięci, szacunku i odpowiedzialności wobec ofiar oraz zobowiązaniem, że ich los nigdy nie zostanie zapomniany. Dziękuję. (Oklaski)