Wystąpienie: Jolanta Zięba-Gzik

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu Klubu Parlamentarnego Polskie Stronnictwo Ludowe - Trzecia Droga przedstawić stanowisko dotyczące projektu ustawy o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich, ustawy o Krajowym Rejestrze Karnym oraz ustawy - Prawo oświatowe.

Jest to projekt niezwykle istotny przede wszystkim dlatego, że odpowiada na rzeczywiste, praktyczne trudności, jakie pojawiły się przy stosowaniu obowiązującego prawa. Mimo że obowiązki weryfikacyjne, czyli konieczność sprawdzenia, czy osoby podejmujące pracę z dziećmi były karane, funkcjonują od kilku lat, w praktyce budzą one wiele wątpliwości. Zarówno pracodawcy, jak i organizatorzy działalności opiekuńczej czy edukacyjnej zgłaszali problemy z interpretacją pojęć takich jak: inna działalność, inny organizator, dopuszczenie do innej działalności. Nie wiedzieli także, jak stosować przepisy wobec umów cywilnoprawnych czy działalności okazjonalnej.

Z informacji Ministerstwa Sprawiedliwości wynika, że od lutego 2024 r. liczba zapytań i wątpliwości w tej sprawie znacząco wzrosła, co tylko potwierdza, że dotychczasowy zapis art. 21 ustawy był nieczytelny i trudny w stosowaniu. Dlatego projekt ten w naszej ocenie słusznie wychodzi naprzeciw tym problemom. Wprowadza jednoznaczny słownik pojęć, który porządkuje znaczenie terminów takich jak: opieka, wypoczynek, realizacja innych zainteresowań, inny organizator, standardy ochrony małoletnich.

Ważnym elementem nowelizacji jest doprecyzowanie obowiązków obu stron, zarówno pracodawcy lub organizatora, jak i osoby zatrudnionej. Projekt jasno określa, że obowiązek weryfikacji dotyczy wszystkich działań wykonywanych bezpośrednio z udziałem małoletnich, niezależnie od tego, czy mamy do czynienia z wychowaniem, edukacją, wypoczynkiem, sportem, czy rozwojem duchowym.

Nowością, którą należy podkreślić, jest wprowadzenie obowiązku przedstawienia informacji z Krajowego Rejestru Karnego również przez samą osobę podejmującą działalność, co dotyczy w szczególności osób zatrudnionych przez osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej. To rozwiązanie zwiększa elastyczność systemu, ale też odpowiedzialność indywidualną. Rodzice, opiekunowie, którzy pomagają w przedszkolu, szkole czy podczas wycieczek lub innych wydarzeń, nie będą musieli przedstawiać zaświadczeń o niekaralności. Wystarczy, że złożą oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej, że nie figurują w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym. Osoby, które odbywają praktyki w szkole lub na studiach, ani wolontariusze nie będą musieli płacić za wydanie dokumentów o niekaralności.

Ważnym punktem jest rozszerzenie katalogu przestępstw, które są brane pod uwagę przy weryfikacji. Poza przestępstwami seksualnymi obejmuje on także przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu, rodzinie i opiece, a także przestępstwa narkotykowe. To pokazuje, że ustawodawca traktuje ochronę dzieci w sposób kompleksowy, bo zagrożenie dla dziecka to nie tylko przemoc seksualna, ale to każda forma krzywdzenia.

Wprowadzone zostają też zmiany w zakresie ochrony danych osobowych. Projekt zapewnia zgodność z przepisami RODO. Określa, jakie dane mogą być przetwarzane, w jakim celu i przez kogo. To ważne, zwłaszcza w kontekście wrażliwości danych zawartych w rejestrach karnych.

Zmianie ulegają też zapisy dotyczące standardów ochrony małoletnich. Ustawa wprowadza obowiązek ich opracowania przez szkoły, placówki opiekuńcze czy obiekty noclegowe. Co ważne, standardy nie mają tworzyć nowych obowiązków interwencyjnych, lecz mają porządkować te już istniejące, jak np. obowiązek zawiadamiania organów ścigania, sądu rodzinnego czy wdrożenia procedury "Niebieskie karty".

Nie można też pominąć nowych regulacji dotyczących Zespołu do spraw analizy zdarzeń. Policja, prokuratura i inne służby będą miały obowiązek szybkiego przekazywania informacji o śmierci lub ciężkim uszczerbku na zdrowiu dziecka do specjalnego zespołu, który zajmuje się analizą takich zdarzeń, przy wykorzystaniu specjalnego formularza. Rozwiązanie to umożliwia szybsze reagowanie i lepsze wyciąganie wniosków, co powinno zapobiegać takim tragediom w przyszłości.

Projekt ten jest potrzebny, eliminuje luki, zwiększa odpowiedzialność i poprawia funkcjonowanie systemu ochrony dzieci. Dlatego jako klub Polskie Stronnictwo Ludowe - Trzecia Droga deklarujemy pełne poparcie dla projektu ustawy i dziękujemy wszystkim, którzy przyczynili się do jego przygotowania. Dziękuję bardzo. (Oklaski)