Wystąpienie: Piotr Adamowicz

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Geneza Niezależnego Zrzeszenia Studentów sięga strajków robotniczych w sierpniu 1980 r., które doprowadziły do powstania pierwszej za żelazną kurtyną masowej, niezależnej od komunistycznej władzy organizacji NSZZ "Solidarność". Jednak jako zaczyn należy wskazać na opozycyjne Studenckie Komitety Solidarności założone po tragicznej śmierci krakowskiego studenta Stanisława Pyjasa w 1977 r. Ale też bez wątpienia należy dodać masowe protesty studenckie z marca 1968 r.

W latach 80. NZS obok robotniczej i rolniczej "Solidarności" był ważną organizacją antysystemową. Wysiłek, ale i poświęcenie działaczy tych organizacji zaowocowały po dekadzie od Sierpnia odzyskaniem przez Polskę i Polaków wolności. Postulat powołania niezależnej organizacji studenckiej pojawił się 27 sierpnia 1980 r. w grupie wspomagającej strajk w Stoczni Gdańskiej studentów. Byli w niej m.in. Paweł Huelle, Jacek Jancelewicz, Donald Tusk, Andrzej Zarębski. Kilka dni później powołano w Gdańsku Tymczasowy Komitet Założycielski Niezależnego Zrzeszenia Studentów Polskich, który współtworzył m.in. Maciej Płażyński. Podobne organizacje zaczęły powstawać na innych uczelniach. Studenci nie popełnili strategicznego błędu działaczy rolniczej "Solidarności" spierających się nie tylko o nazwę związku. Szybko doszli do porozumienia, tworząc jedną wspólną strukturę, czyli właśnie NZS. Przypomnijmy skład Ogólnopolskiego Komitetu Założycielskiego NZS-u: Mirosław Augustyn - Poznań, Piotr Bikont - Łódź, Wojciech Bogaczyk - Lublin, Stefan Cieśla - Wrocław, Jacek Czaputowicz - Warszawa, Teodor Klincewicz - Warszawa, Barbara Kozłowska - Gliwice, Maciej Kuroń - Olsztyn, Krzysztof Osiński - Warszawa, Leszek Przysiężny - Gdańsk, Marek Sadowski - Gdańsk.

Już w III RP z kręgu NZS wyszło wiele postaci publicznych, w tym parlamentarzystów. Niektórych działaczy NZS nie ma już wśród nas, żywych. Cześć ich pamięci, świeć Panie nad ich duszami. Dziękuję. (Oklaski)