Wystąpienie: Henryk Szopiński

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie ustanowienia roku 2026 Rokiem Stanisława Staszica, druk nr 1116.

Komisja Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu na posiedzeniu w dniu 4 czerwca 2025 r. rozpatrzyła poselski projekt uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie ustanowienia roku 2026 Rokiem Stanisława Staszica w związku z przypadającą w tym roku 200. rocznicą jego śmierci. Wnioskodawcy wskazali, że uczczenie Stanisława Staszica, jednej z najwybitniejszych postaci polskiego oświecenia, stanowi wyraz uznania dla jego zasług w wielu dziedzinach życia narodowego oraz przypomnienie wartości, które zachowują aktualność także we współczesnych czasach.

Stanisław Staszic, urodzony w 1755 r. w Pile, był kapłanem, uczonym, publicystą i reformatorem. Zajmował się polityką, gospodarką, edukacją, nauką i przemysłem. Należał do czołowych intelektualistów przełomu XVIII w. i XIX w. W traktatach, m.in. w "Uwagach nad życiem Jana Zamoyskiego" i "Przestrogach dla Polski", postulował wzmocnienie władzy wykonawczej, zniesienie liberum veto, reformy społeczne i gospodarcze oraz rozwój powszechnej edukacji. Wspierał Towarzystwo Przyjaciół Nauk, współtworzył szkoły górnicze i projekty infrastrukturalne, jak Kanał Augustowski. Pełnił ważne funkcje w Księstwie Warszawskim i Królestwie Polskim, kierując rozwojem przemysłu, rzemiosła i komunikacji. Łączył naukę z patriotyzmem, wskazując, że dobrobyt i siła państwa opierają się na wiedzy i pracy.

2026 r. ogłoszony Rokiem Stanisawa Staszica ma przypominać jego dorobek oraz aktualność przekonania, że edukacja i rozwój gospodarczy są fundamentem niepodległości i odpowiedzialności obywatelskiej. Komisja Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu pozytywnie zaopiniowała poselski projekt uchwały i wnosi o jego przyjęcie przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. Dziękuję bardzo. (Oklaski)