Wystąpienie: Grzegorz Napieralski

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Komisji Zdrowia przedstawiam sprawozdanie wobec dwóch poselskich projektów ustaw zawartych pierwotnie w drukach nr 2007 i 2010, a ujętych po pracach komisji w druku nr 2856.

Sejm skierował oba projekty do Komisji Zdrowia 23 stycznia 2026 r., rozpatrzył je i wnosi, aby Wysoki Sejm uchwalić raczył projekt ustawy w brzmieniu załączonym do sprawozdania. Przedłożenie jest wynikiem połączenia rozwiązań służących ograniczeniu dostępności alkoholu, przeciwdziałaniu agresywnym formom jego promocji oraz skutecznej ochronie zdrowia publicznego, konsumentów, dzieci i młodzieży.

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Jeżeli pozwolicie, to na samym początku chciałbym złożyć podziękowania i poinformować też Wysoką Izbę, że te dwa projekty, o których mówiłem na samym początku, przygotowały panie posłanki, pani poseł Joanna Wicha z klubem poselskim Lewica oraz pani poseł Wioleta Tomczak z klubem poselskim Polska 2050. To te dwie posłanki i ich zespoły tak naprawdę przygotowały te projekty ustaw i prowadziły prace nad nimi. Ja miałem tylko honor i przyjemność przewodniczyć podkomisji, która rozpatrywała obydwa projekty ustaw.

Szanowni Państwo! Rozmawiamy o kwestii bardzo ważnej, bardzo istotnej, bo mówimy o czymś, co chyba dla nas, wszystkich Polek i Polaków, jest kwestią najważniejszą, czyli o zdrowiu, o zdrowiu naszym, naszych bliskich i naszych rodzin. Alkohol nie jest zwykłym towarem. Alkohol nie jest zwykłym towarem i szkody płynące z jego nadużywania tak naprawdę widzimy na co dzień w bardzo wielu miejscach.

Obecna ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nakłada na administracje rządową i samorządową obowiązek przeciwdziałania zmierzający do ograniczenia spożycia i dostępności alkoholu, zmiany obyczajów oraz zapobiegania negatywnym skutkom.

Oba projekty, a później ten jeden projekt wzmacnia tak naprawdę te przepisy i prowadzi do tego, abyśmy uregulowali ten rynek, uregulowali kwestie związane z niebezpiecznym zjawiskiem, jakim jest alkoholizm, ponieważ przepisy, które były przygotowane wiele, wiele lat temu, nie przystają tak naprawdę do nowych wyzwań. Eksperci oraz wielu z nas wskazywało np. na promocję 8 plus 8, 12 plus 12, co tak naprawdę nakłaniało do spożycia albo zachęcało, może nie nakłaniało, ale zachęcało do spożycia alkoholu. A więc potrzebne są nowe i bardzo dobre przepisy, które tak naprawdę będą regulowały spożycie alkoholu.

Sprawdziliśmy też poparcie społeczne, zapytaliśmy o nie ekspertów. Otóż okazuje się, i to ważna informacja, że liczne badania, które są prowadzone na terenie naszego kraju, pokazują, że dziś poparcie społeczne, które mówi o ograniczeniu spożycia alkoholu, o walce z tą straszną chorobą, jest na poziomie 70-80%. A więc dzisiaj my wszyscy tak naprawdę widzimy, że problem alkoholu dotyka nas wszystkich. Jeżeli spojrzymy dookoła, to zobaczymy, że gdzieś wśród nas jest osoba, która jest dotknięta tą straszną chorobą.

Chciałem jeszcze raz zwrócić uwagę, że nie powinniśmy mówić tylko o alkoholizmie, ale powinniśmy mówić o tym zjawisku jak o poważnej chorobie, która nie dotyka tylko osoby pijącej, ale przede wszystkim dotyka również rodzinę, przyjaciół i najbliższych. Jest to naprawdę bardzo negatywne zjawisko społeczne, które krzywdzi ludzi. Nie mówimy tutaj o ograniczeniu ani o tym, żeby dzisiaj zakazać w Polsce spożywania alkoholu, bo jesteśmy ludźmi dorosłymi i mamy prawo podejmować decyzje, co tak naprawdę chcemy zrobić i co chcemy spożywać. Myślę, że jako odpowiedzialne państwo, odpowiedzialna administracja musimy robić wszystko, aby jednak trzymać ten balans i bronić czy chronić ludzi przed nadmiernym spożywaniem alkoholu.

Odnośnie do tego, co proponuje się w tych rozwiązaniach i co dzisiaj jest dla nas bardzo ważne, aby się wydarzyło po przyjęciu tej ustawy, a wierzę głęboko, że tak się stanie, to tak jak powiedziałem, w proponowanych rozwiązaniach nie chodzi o ograniczenie wolności, ale przede wszystkim chodzi o to, aby ograniczyć spożycie alkoholu i zrobić wszystko, aby zmniejszyć skutki negatywnego działania alkoholu.

Tu właśnie wchodzi skuteczna i odpowiedzialna polityka państwa, która chroni nas wszystkich przed popadnięciem w tę ciężką chorobę. Co mam na myśli? Chodzi o to, żeby dzisiaj uregulować kwestie rabatów, promocji, czegoś, co tak naprawdę nazywamy namawianiem do spożycia alkoholu. Chcemy, aby po przyjęciu tych rozwiązań udało się wyeliminować reklamę picia alkoholu. Co to oznacza? Że w przestrzeni publicznej nie będzie materiałów reklamujących spożycie alkoholu czy namawiających do spożycia alkoholu. To bardzo ważna zmiana i to bardzo ważna informacja dla wszystkich, którzy zajmują się tą tematyką.

Nie oznacza to jednak, że wycofamy się z kwestii dotyczących sponsorowania. Wiemy dokładnie, że w wielu miejscach dzisiaj są takie sytuacje, że browary np. sponsorują dane wydarzenia. Jeżeli tam pojawi się znak towarowy i pojawi się sponsoring, to taka praktyka będzie zgodna z przepisami prawa.

Chcielibyśmy też uspokoić, że nie będziemy zamykali małych przedsiębiorstw rodzinnych, lokalnych, które dzisiaj produkują choćby wino. To dalej będzie możliwe. Jedyne, na czym nam zależy, to to, abyśmy nie promowali kultury picia alkoholu, nie promowali picia alkoholu i nie namawiali do picia alkoholu.

Kolejna bardzo ważna zmiana. Szanowni państwo, wprowadzamy nocną prohibicję na terenie całego kraju. Między godz. 22 a godz. 6 rano nie będzie można sprzedawać alkoholu. Oczywiście wyłączamy z tego lokale gastronomiczne, lotniska. Będą takie miejsca, które będą z tego zakazu wyłączone.

Chciałbym teraz przywołać kilka bardzo ważnych danych, które pokazują, że wprowadzenie prohibicji w pewnych miejscach przyniosło wymierne efekty. Dane Policji z Krakowa związane ze spożyciem alkoholu: spadek o 48,5% od czasu wprowadzenia prohibicji. Liczba zgłoszeń do straży miejskiej spadła o 31%, a liczba ujawnionych przez nią wykroczeń - o 47%. To Kraków. Podobnie działo się we Wrocławiu. Spadła liczba interwencji straży miejskiej, również bardzo mocno obniżyła się ilość wykroczeń. To pokazuje, że taki przepis i taki zakaz są absolutnie konieczne, potrzebne, jeżeli chodzi o cały kraj.

Dajemy też samorządom możliwość przedłużenia prohibicji do godz. 9 rano albo rozpoczęcia jej o godzinę wcześniej.

Kolejna bardzo ważna kwestia - i chyba nie ma tutaj nikogo, kto będzie protestował przeciwko temu - to ochrona małoletnich. Chcemy zrobić wszystko, aby chronić nasze dzieci przed spożyciem alkoholu. To jest dla nas absolutny priorytet. To jest chyba najważniejsza rzecz, co do której się zgadzamy, tak samo jak posłanki i posłowie, którzy są inicjatorami kwestii dotyczących smartfonów i zakazania małoletnim dostępu do mediów społecznościowych - jest tutaj pani poseł Gajewska, która zajmuje się tym tematem. Tak samo za bardzo groźne i niebezpieczne zjawisko uważamy to, że młodzi ludzie do 18. roku życia mogą sięgać po alkohol, i zrobimy wszystko, aby temu zapobiec, żeby to się nie działo. Pracownik, który sprzedaje alkohol, nie tylko będzie mógł, ale i będzie miał obowiązek sprawdzić wiek osoby, która kupuje alkohol. Będziemy chcieli weryfikować ten wiek w każdym miejscu, w którym można zakupić alkohol, tak aby chronić nasze dzieci.

Kolejna bardzo ważna zmiana to opakowania i ostrzeżenia na opakowaniach. Chcemy, aby w tej ustawie pojawiły się zapisy o ostrzeżeniach, że alkohol szkodzi zdrowiu właśnie małoletnich, właśnie małych dzieci, które sięgają po ten alkohol. Specjalnie używam sformułowania "małe dzieci", bo to przemawia do naszej wyobraźni. Szesnastolatek lub piętnastolatek to jest jeszcze niewykształcone dziecko, które spożywając alkohol, tak naprawdę niszczy swoje zdrowie, niszczy swój organizm. Ostrzeżenie będzie zawierało też kolejną informację, dotyczącą kobiet w ciąży. To będzie kolejna informacja, która tam się pojawi.

Chcemy również uspokoić wszystkich przedsiębiorców, że dajemy bardzo długi czas przejściowy, 18 miesięcy, i oczywiście specjalne rozporządzenie, a ci, którzy będą mieli duże zapasy, będą mogli spokojnie je sprzedać. Ale musi się pojawić na opakowaniach informacja, że alkohol szkodzi zdrowiu.

Oczywiście zakaz sprzedaży alkoholu w podmiotach leczniczych. O tym chyba już nic więcej nie muszę mówić. To byłoby, jak rozumiem, kuriozum, gdybyśmy chcieli w szpitalach, czyli w miejscach, gdzie ratuje się nasze zdrowie, sprzedawać alkohol, który truje nasz organizm.

Kolejna bardzo istotna zmiana zawarta w przepisach, które wprowadziliśmy w tych ustawach, to podwyższenie opłaty za zezwolenie na sprzedaż alkoholu. Słuchajcie, od wielu, wielu lat ta opłata nie była zmieniana. Dlatego też opłatę za zezwolenie detaliczne dla alkoholi do 18% będziemy podnosili z 525 zł do 1050 zł, a dla alkoholi powyżej 18% - z 2100 zł do 4200 zł. To jest bardzo znacząca zmiana.

Szanowni Państwo! Tak jak powiedziałem, pracowaliśmy w podkomisji, pracowaliśmy w komisji. Na posiedzeniu komisji zostały zgłoszone poprawki. Cztery poprawki zostały przyjęte, pięć poprawek wycofano, a jedną poprawkę odrzucono.

W imieniu Komisji Zdrowia, koleżanek i kolegów posłów chciałbym rekomendować przyjęcie tej ustawy i dalsze procedowanie nad nią. Bardzo dziękuję. (Oklaski)