Wystąpienie: Ewa Schädler

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam przyjemność przedstawić stanowisko klubu Polska 2050 w sprawie projektu ustawy o ratyfikacji umowy o ochronie inwestycji między Unią Europejską i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a Socjalistyczną Republiką Wietnamu, z drugiej strony.

Polsko-wietnamskie relacje gospodarcze od lat dynamicznie się rozwijają. W roku 2023 obroty handlowe pomiędzy tymi krajami wyniosły ponad 5 mld euro, co stanowiło wzrost o 12% w porównaniu z rokiem poprzednim. We współpracy inwestycyjnej między Polską a Wietnamem, która wprawdzie nie jest aż tak wysoka, zaznacza się jednak delikatny trend wzrostowy. Dlatego umowa, która zabezpieczy inwestycje zarówno w Wietnamie, jak i w Polsce, wydaje się konieczna. Stanowi to również realizację nowego podejścia Unii Europejskiej oraz jej państw członkowskich do ochrony inwestycji i mechanizmu rozstrzygania sporów inwestycyjnych.

Umowa doprecyzowuje i zawęża w porównaniu do aktualnie obowiązujących regulacji definicję inwestora, co przekłada się np. na ograniczenia zjawiska treaty shopping. Aby zapewnić uczciwe i sprawiedliwe traktowanie inwestorów, wprowadza katalog przejawów niedopuszczalnych zachowań państw stron. Inwestorzy mają mieć zagwarantowane traktowanie narodowe i najwyższe uprzywilejowanie, co oznacza zapewnienie ochrony przed nacjonalizacją, wywłaszczeniem lub innymi środkami o równoznacznym skutku. W celu ułatwienia sposobu rozstrzygania sporów umowa zakłada powołanie stałego dwuinstancyjnego sądu inwestycyjnego. Stanowi to odejście od klasycznego międzynarodowego arbitrażu inwestycyjnego, będącego w ostatnim czasie przedmiotem krytyki. Umowa wprowadza przejrzyste zasady powoływania członków składu takiego sądu, w którym zasiadać mają osoby o odpowiednich kwalifikacjach oraz wysokich standardach etycznych, przy zapewnieniu ich niezależności.

W związku z potrzebą wprowadzenia takich uregulowań, mających na celu zabezpieczenie inwestycji, Polska 2050 popiera projekt tejże ustawy. (Oklaski)