Zapytanie nr 3959

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się z zapytaniem poselskim w związku z wydarzeniami, do których doszło w sierpniu 2026 r. w Nakle nad Notecią, gdzie wskutek problemów w rozliczeniach między Spółdzielnią Mieszkaniową „Chrobry“ a Komunalnym Przedsiębiorstwem Energetyki Cieplnej sp. z o.o. w Bydgoszczy doszło do wstrzymania dostaw energii cieplnej wykorzystywanej do przygotowania ciepłej wody użytkowej w części budynków spółdzielni. Sprawa wymaga wyjaśnienia nie tylko z punktu widzenia stosunków między spółdzielnią a przedsiębiorstwem ciepłowniczym, ale także funkcjonowania samorządu terytorialnego w sytuacji, w której gmina pozostaje wspólnikiem przedsiębiorstwa dostarczającego mieszkańcom podstawowe medium. W dniu 10 sierpnia 2026 r. w części budynków Spółdzielni Mieszkaniowej Chrobry w Nakle nad Notecią doszło do wstrzymania dostaw energii cieplnej wykorzystywanej do przygotowania ciepłej wody użytkowej. Przyczyną pozostawały zobowiązania SM Chrobry wobec KPEC sp. z o.o. Dostawy zostały wznowione po rozmowach przeprowadzonych 12 sierpnia 2026 r. Z oficjalnej informacji Urzędu Miasta i Gminy w Nakle nad Notecią wynika, że spotkanie przedstawicieli spółdzielni i KPEC zostało zorganizowane na prośbę burmistrza miasta i gminy Nakło nad Notecią Sławomira Napierały.

Osiągnięte porozumienie przewiduje uregulowanie przez SM Chrobry zobowiązań zgodnie z harmonogramem najpóźniej do końca października 2026 r. oraz regulowanie należności bieżących. Gmina Nakło nad Notecią nie jest podmiotem całkowicie zewnętrznym wobec przedsiębiorstwa ciepłowniczego. Z aktualnych danych KPEC wynika, że gmina Nakło nad Notecią jest wspólnikiem KPEC sp. z o.o. i posiada 12 udziałów o łącznej wartości 1 200 000 zł, stanowiących 2,36% kapitału zakładowego spółki. Zastępca burmistrza miasta i gminy Nakło nad Notecią Piotr Kalamon jest obecnie członkiem Rady Nadzorczej KPEC sp. z o.o. Okoliczności tej nie należy utożsamiać z automatycznym obowiązkiem przekazywania burmistrzowi informacji uzyskanych przez członka Rady Nadzorczej w ramach wykonywania jego funkcji. Członek organu spółki jest związany przepisami prawa, interesem spółki oraz obowiązkami wynikającymi z pełnionej funkcji. Pełnienie funkcji zastępcy burmistrza oraz członka rady nadzorczej przedsiębiorstwa, którego działalność bezpośrednio dotyczy realizacji usług o podstawowym znaczeniu dla mieszkańców gminy, powoduje jednak, że zasadne jest ustalenie, czy obecne regulacje oraz praktyka funkcjonowania jednostek samorządu terytorialnego zapewniają odpowiedni przepływ informacji o zagrożeniach dla ciągłości podstawowych usług komunalnych.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie m.in. zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz należy do zadań własnych gminy. Nie oznacza to, że gmina odpowiada za każde zobowiązanie prywatnej spółdzielni mieszkaniowej ani że posiada kompetencję do ingerowania w każdą relację handlową między dostawcą ciepła a jego odbiorcą. Nie zmienia to jednak faktu, że poważne i realne zagrożenie przerwania dostaw podstawowych mediów dla znacznej liczby mieszkańców stanowi zdarzenie mające znaczenie dla lokalnej wspólnoty samorządowej. W analizowanym przypadku istotne znaczenie ma dodatkowo fakt posiadania przez gminę Nakło nad Notecią udziałów w przedsiębiorstwie będącym dostawcą ciepła. Powstaje zatem pytanie, czy jednostki samorządu terytorialnego posiadające udziały w przedsiębiorstwach komunalnych dysponują odpowiednimi mechanizmami umożliwiającymi odpowiednio wczesne uzyskanie informacji o sytuacjach mogących skutkować przerwaniem świadczenia podstawowych usług publicznych.

Równie ważne jest właściwe rozdzielenie dwóch płaszczyzn. Z jednej strony członek rady nadzorczej spółki kapitałowej wykonuje swoje obowiązki wobec tej spółki i nie może być traktowany jako nieformalny kanał przekazywania wszelkich informacji do organu wykonawczego gminy. Z drugiej strony gmina jako wspólnik powinna wykonywać przysługujące jej prawa właścicielskie w sposób świadomy, szczególnie jeżeli działalność spółki ma zasadnicze znaczenie dla realizacji potrzeb mieszkańców. Sprawa SM Chrobry rodzi więc pytanie o sposób wykonywania praw właścicielskich przez jednostki samorządu terytorialnego, standardy nadzoru właścicielskiego oraz mechanizmy reagowania na sytuacje kryzysowe. Szczególnego wyjaśnienia wymaga, czy system prawny zapewnia wystarczające instrumenty wczesnego ostrzegania gmin, zanim zaległości podmiotu zarządzającego dużym zasobem mieszkaniowym doprowadzą do rzeczywistego przerwania dostaw ciepła mieszkańcom.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

Czy Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji ma wiedzę o sytuacji, do której doszło w sierpniu 2026 r. w Nakle nad Notecią, polegającej na wstrzymaniu dostaw energii cieplnej do części zasobów SM Chrobry wskutek jej zobowiązań wobec KPEC sp. z o.o.?

Czy ministerstwo zwróci się do wojewody kujawsko-pomorskiego lub właściwych organów samorządu o informacje dotyczące działań podjętych przez gminę Nakło nad Notecią w związku z wystąpieniem zagrożenia ciągłości dostaw ciepła?

Czy w ocenie Pana Ministra zadanie własne gminy w zakresie zaopatrzenia w energię cieplną obejmuje również obowiązek organizacyjnego przygotowania gminy na sytuacje, w których wskutek zadłużenia dużego odbiorcy lub zarządcy budynków występuje realne zagrożenie przerwania dostaw dla znacznej liczby mieszkańców?

Jakie obowiązki spoczywają obecnie na organach gminy po uzyskaniu informacji o realnym zagrożeniu przerwania dostaw ciepła do znacznej części zasobów mieszkaniowych znajdujących się na jej terenie?

Czy obowiązujące przepisy przewidują jakikolwiek formalny mechanizm, w ramach którego przedsiębiorstwo ciepłownicze powinno odpowiednio wcześnie informować gminę o możliwości przerwania dostaw do znacznej liczby gospodarstw domowych?

Jeżeli takiego mechanizmu nie ma, czy zdaniem Pana Ministra jego ustanowienie byłoby uzasadnione?

Czy ministerstwo ma informacje, kiedy burmistrz miasta i gminy Nakło nad Notecią lub właściwe komórki urzędu po raz pierwszy uzyskały wiedzę o przeterminowanych zobowiązaniach SM Chrobry wobec KPEC oraz o realnym ryzyku wstrzymania dostaw?

Czy ministerstwo ma informacje, czy przed 10 sierpnia 2026 r. do burmistrza, urzędu miasta i gminy lub innych organów gminy docierały informacje, wystąpienia lub sygnały wskazujące na możliwość ograniczenia albo wstrzymania dostaw ciepła?

Czy właściwe organa administracji rządowej zamierzają ustalić, dlaczego działania mediacyjne skutkujące zawarciem porozumienia między KPEC a SM Chrobry zostały skutecznie przeprowadzone dopiero po faktycznym wstrzymaniu dostaw?

Czy w świetle obowiązujących przepisów gmina Nakło nad Notecią, jako wspólnik KPEC posiadający 12 udziałów o wartości 1 200 000 zł, posiada instrumenty umożliwiające uzyskiwanie informacji o należnościach i ryzykach działalności spółki w zakresie niezbędnym do wykonywania praw wspólnika?

Jakie instrumenty prawne przysługują obecnie jednostce samorządu terytorialnego będącej mniejszościowym wspólnikiem przedsiębiorstwa komunalnego w zakresie pozyskiwania informacji o zagrożeniach mogących mieć istotny wpływ na realizację zadań własnych tej jednostki?

Czy ministerstwo ma informacje, czy przedstawiciele gminy Nakło nad Notecią uczestniczący w zgromadzeniach wspólników KPEC otrzymywali w latach 2023-2026 informacje dotyczące poziomu przeterminowanych należności spółki?

Czy ministerstwo ma informacje, czy w materiałach przedstawianych wspólnikom KPEC przed 10 sierpnia 2026 r. znajdowały się dane pozwalające zidentyfikować narastający problem rozliczeń SM Chrobry?

Czy zdaniem Pana Ministra jednostki samorządu terytorialnego będące wspólnikami przedsiębiorstw świadczących podstawowe usługi komunalne powinny mieć sformalizowaną politykę wykonywania praw właścicielskich, obejmującą m.in. analizę ryzyk dla ciągłości usług świadczonych mieszkańcom?

Czy ministerstwo dysponuje rekomendacjami albo standardami dotyczącymi wykonywania przez gminy praw właścicielskich w spółkach komunalnych, w szczególności w zakresie monitorowania ryzyka operacyjnego i finansowego?

Czy jest planowane opracowanie ogólnokrajowych standardów nadzoru właścicielskiego dla jednostek samorządu terytorialnego posiadających udziały lub akcje w przedsiębiorstwach realizujących zadania o podstawowym znaczeniu dla mieszkańców?

Czy w ocenie Pana Ministra równoczesne pełnienie funkcji zastępcy burmistrza oraz członka rady nadzorczej przedsiębiorstwa komunalnego, w którym gmina jest wspólnikiem, wymaga wprowadzenia dodatkowych procedur dotyczących rozdzielenia informacji uzyskiwanych w ramach obu funkcji oraz przeciwdziałania konfliktom ról?

Czy istnieją obecnie wytyczne określające, jakie informacje osoba pełniąca jednocześnie funkcję w organie wykonawczym gminy oraz radzie nadzorczej spółki komunalnej może wykorzystywać w ramach wykonywania zadań publicznych, a jakie podlegają ochronie wynikającej z funkcji w organie spółki?

Czy ministerstwo ma informacje, czy Piotr Kalamon jako zastępca burmistrza miasta i gminy Nakło nad Notecią podejmował przed 10 sierpnia 2026 r. – niezależnie od swojej funkcji w Radzie Nadzorczej KPEC – działania dotyczące potencjalnego zagrożenia ciągłości dostaw ciepła dla mieszkańców?

Czy ministerstwo ma informacje, czy przed 10 sierpnia 2026 r. burmistrz zwracał się do właściwych organów KPEC lub korzystał z praw gminy jako wspólnika w celu ustalenia sytuacji dotyczącej dostaw ciepła na terenie Nakła nad Notecią?

Czy gmina Nakło nad Notecią przyjęła w związku z porozumieniem osiągniętym 12 sierpnia 2026 r. jakiekolwiek zobowiązania finansowe, gwarancje, poręczenia lub inne zobowiązania dotyczące spłaty zadłużenia SM „Chrobry“?

Czy według informacji pozostających w dyspozycji administracji rządowej rozważane jest udzielenie SM Chrobry wsparcia finansowego ze środków lub majątku gminy Nakło nad Notecią?

Czy ewentualne udzielenie przez gminę pożyczki, poręczenia, gwarancji lub innej pomocy finansowej prywatnej spółdzielni mieszkaniowej w opisanej sytuacji wymagałoby spełnienia szczególnych warunków wynikających z przepisów o finansach publicznych, gospodarce komunalnej lub pomocy publicznej?

Czy ministerstwo ma informacje, czy po wydarzeniach z sierpnia 2026 r. gmina Nakło nad Notecią opracowała albo planuje opracować procedurę reagowania na ponowne zagrożenie przerwaniem dostaw ciepła do dużej liczby mieszkańców?

Czy zdaniem Pana Ministra w gminach, na których terenie funkcjonują duże spółdzielnie mieszkaniowe lub inni zbiorowi odbiorcy ciepła, powinien funkcjonować mechanizm wczesnego ostrzegania samorządu o narastającym ryzyku przerwania dostaw podstawowych mediów?

Czy ministerstwo podejmie rozmowy z Ministerstwem Energii oraz przedstawicielami jednostek samorządu terytorialnego dotyczące opracowania takiego mechanizmu?

Czy ten mechanizm powinien obejmować obowiązek poinformowania organu wykonawczego gminy przed planowanym wstrzymaniem dostaw ciepła do budynków obejmujących określoną liczbę lokali lub mieszkańców?

Czy według wiedzy ministerstwa istnieją obecnie w innych gminach rozwiązania lub dobre praktyki pozwalające na wcześniejsze wykrywanie podobnych zagrożeń?

Czy wydarzenia w Nakle nad Notecią wskazują zdaniem Pana Ministra na potrzebę zmian w przepisach dotyczących wykonywania przez jednostki samorządu terytorialnego praw właścicielskich w spółkach komunalnych świadczących usługi o podstawowym znaczeniu dla mieszkańców?

Jakie działania legislacyjne, organizacyjne lub rekomendacyjne ministerstwo zamierza podjąć, aby ograniczyć ryzyko powtórzenia się sytuacji, w której organ samorządu podejmuje skuteczną mediację dopiero po faktycznym przerwaniu dostaw podstawowego medium mieszkańcom?

Podkreślam, że niniejsze zapytanie nie przesądza o odpowiedzialności burmistrza miasta i gminy Nakło nad Notecią, jego zastępcy, członków organów KPEC ani innych osób. Nie zakładam również, że osoba będąca członkiem rady nadzorczej spółki kapitałowej ma obowiązek przekazywania organom gminy wszystkich informacji uzyskiwanych w związku z pełnieniem tej funkcji. Celem zapytania jest ustalenie, czy istniejące regulacje zapewniają odpowiedni przepływ informacji, właściwe wykonywanie praw właścicielskich przez jednostki samorządu terytorialnego oraz wystarczająco wczesną reakcję organów publicznych na zagrożenie przerwania podstawowych usług dla mieszkańców. Przypadek Nakła nad Notecią pokazuje, że skuteczna reakcja była możliwa i doprowadziła do wznowienia dostaw. Zasadnicze pytanie brzmi jednak, czy istniejący system pozwala na podjęcie takich działań zanim, a nie dopiero po tym, gdy mieszkańcy faktycznie zostaną pozbawieni ciepła lub ciepłej wody.

Z poważaniem

Roman Fritz
Poseł na Sejm RP