Zapytanie nr 3943

Szanowny Panie Premierze,

działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. z 2024 r. poz. 907 z późn. zm.) w związku z art. 191 Regulaminu Sejmu RP, składam zapytanie do ministra obrony narodowej w sprawie podjęcia pilnych działań proceduralnych, ceremonialnych oraz konserwatorskich mających na celu przywrócenie pełnych oznak Orderu Wojennego Virtuti Militari na odnalezionym sztandarze bojowym 4. Pułku Strzelców Podhalańskich.

W 2025 roku miało miejsce wydarzenie o charakterze bezprecedensowym dla historii polskiego oręża – odnaleziony został oryginalny, historyczny sztandar 4. Pułku Strzelców Podhalańskich, który przez ponad osiem dekad uznawany był za bezpowrotnie utracony w wyniku działań wojennych kampanii obronnej września 1939 roku. Według zweryfikowanych relacji, ten bezcenny symbol wojskowy został we wrześniu 1939 roku z najwyższym narażeniem życia ukryty przez żołnierzy pułku, aby uchronić go przed zbezczeszczeniem i dostaniem się w ręce niemieckiego bądź sowieckiego okupanta.

4. Pułk Strzelców Podhalańskich zapisał jedną z najwspanialszych kart w historii Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej. Jego żołnierze z niezłomnym męstwem krwawili w walkach o granice odrodzonego państwa polskiego. Za te wybitne czyny bojowe jednostka została wyróżniona najwyższym polskim odznaczeniem wojskowym, Orderem Wojennym Virtuti Militari.

Odnaleziony po ponad osiemdziesięciu latach w ziemi sztandar jest nie tylko unikalnym, najwyższej klasy zabytkiem muzealnym. Jest to przede wszystkim żywy symbol ciągłości tradycji Wojska Polskiego, fundament tożsamości narodowej oraz materialny depozyt pamięci o żołnierzach poległych w obronie Ojczyzny.

Szczególny, metafizyczny wręcz wymiar tej sprawie nadają przekazywane przez dekady relacje rodzin wojskowych oraz ostatnich żyjących weteranów pułku. Do końca swoich dni dawni żołnierze Podhalańscy wyrażali głęboką nadzieję na odnalezienie ich bojowego znaku. Sformułowali oni moralny testament, zgodnie z którym odzyskany sztandar musi zostać przywrócony do pełnej, należnej mu godności historycznej. Oznacza to ponowne zintegrowanie płatu sztandaru ze wszystkimi insygniami orderowymi, które legalnie przysługiwały jednostce przed wybuchem II wojny światowej.

W opinii wybitnych historyków, falerystów oraz środowisk kombatanckich, umieszczenie oznak Virtuti Militari na odnalezionym sztandarze nie stanowi nowego aktu nadania odznaczenia, co mogłoby rodzić zawiłości formalnoprawne, lecz jest wyłącznie restytucją stanu faktycznego i symbolicznym dopełnieniem woli obrońców Rzeczypospolitej. Przywrócenie historycznych oznak orderowych na odnalezionym sztandarze po zakończeniu jego zaawansowanej konserwacji będzie miało potężny wymiar ceremonialny, edukacyjny oraz patriotyczny.

Mając na uwadze wagę tego odkrycia dla tradycji oręża polskiego oraz tożsamości współczesnych Sił Zbrojnych RP, zwracam się do Pana Premiera z następującymi, szczegółowymi pytaniami:

Czy Ministerstwo Obrony Narodowej prowadzi lub planuje prowadzić oficjalne działania zmierzające do formalnego i definitywnego potwierdzenia statusu odnalezionego artefaktu jako autentycznego sztandaru bojowego 4. Pułku Strzelców Podhalańskich?

Czy w strukturach MON lub podległych instytutach dokonano już szczegółowej analizy prawno-historycznej dotyczącej formalnego prawa odnalezionego sztandaru do noszenia oznak Orderu Wojennego Virtuti Militari, nadanego pułkowi za zasługi przed 1939 rokiem?

Czy resort rozważa i przygotowuje procedurę uroczystego przywrócenia lub fizycznego odtworzenia oznak Orderu Wojennego Virtuti Militari na odnalezionym sztandarze niezwłocznie po zakończeniu specjalistycznych prac konserwatorskich?

Czy minister obrony narodowej wystąpi lub zamierza wystąpić z oficjalną inicjatywą do prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, jako zwierzchnika Sił Zbrojnych i wielkiego mistrza Kapituły Orderu Wojennego Virtuti Militari, w celu skoordynowania uroczystego, państwowego aktu przywrócenia oznak orderowych na tym sztandarze?

Czy MON planuje organizację centralnych uroczystości państwowo-wojskowych z udziałem asysty honorowej Wojska Polskiego, mających na celu uroczystą prezentację, uhonorowanie oraz powrót tego historycznego symbolu do przestrzeni publicznej?

Jakie konkretnie instytucje wojskowe, instytuty badawcze oraz placówki muzealne podległe MON uczestniczą obecnie w procesie identyfikacji, zabezpieczenia fizycznego oraz zaawansowanej konserwacji odnalezionego sztandaru?

Czy ministerstwo zamierza objąć bezpośrednim patronatem honorowym oraz wsparciem finansowym szerokie działania naukowe i edukacyjne, służące popularyzacji historii 4. Pułku Strzelców Podhalańskich w kontekście odnalezienia tego weksylium?

Czy w ocenie podległych Panu Ministrowi departamentów prawnych istnieją jakiekolwiek przeszkody formalne, legislacyjne lub organizacyjne uniemożliwiające przywrócenie historycznych oznak Virtuti Militari na odnalezionym sztandarze? Jeśli tak, na czym te przeszkody polegają i jak resort zamierza je rozwiązać?

Czy MON uzna fakt odnalezienia tego sztandaru za wydarzenie o szczególnym, priorytetowym znaczeniu dla tradycji oręża polskiego, obejmując proces jego dalszej ochrony i konserwacji nadzwyczajnym, osobistym nadzorem ministra obrony narodowej?

Czy MON rozważa nadanie odnalezionemu sztandarowi unikalnego statutu dobra o szczególnym znaczeniu dla dziedzictwa wojskowego Rzeczypospolitej Polskiej oraz czy resort zagwarantuje jego stałą, bezpieczną i godną ekspozycję publiczną w jednej z centralnych instytucji muzealnych Wojska Polskiego po zakończeniu prac konserwatorskich?